Letterlijke tekst persconferentie na ministerraad 13 mei 2026
Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Yeşilgöz-Zegerius na afloop van de ministerraad op 13 mei 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
YESILGÖZ
Goedemiddag, en heel fijn u hier weer te treffen. Deze keer op woensdag in verband met Hemelvaart morgen. De minister-president brengt deze week een bezoek aan het Caribisch deel van ons Koninkrijk voor een nadere kennismaking. Vanwege zijn afwezigheid heb ik de ministerraad kunnen voorzitten en sta ik vandaag hier. Zoals u heeft kunnen lezen, heeft de minister-president gisteren tijdens zijn verblijf op Bonaire een vervelend akkefietje gehad tijdens het zwemmen. Ik heb begrepen dat hij zich dankzij de uitstekende zorg op Bonaire weer beter voelt en zijn programma in aangepaste vorm kan hervatten.
Dan iets van een heel andere aard. Gisterenavond is er tijdens een actie tegen een azc in Loosdrecht met vuurwerk en brandende fakkels naar het gebouw gegooid, met een brand als gevolg. Vervolgens werd het de brandweer belet om te blussen. Ook zijn agenten aangevallen. Mensen zijn in gevaar gebracht en bang gemaakt. Ik heb gisteren al aangegeven dat dergelijk gedrag werkelijk ontoelaatbaar is. Het kabinet begrijpt dat omwonenden zorgen en vragen hebben over de komst van een azc in hun buurt. En dat ook emoties hierbij soms hoog kunnen oplopen. Maar geweld, intimidatie en vernieling zijn nooit een middel om je te uiten en hebben helemaal niks te maken met het demonstratierecht.
Vervolgens de agenda van de ministerraad. Ik kan u melden dat we vandaag de voorbereidingen voor Verantwoordingsdag volgende week hebben afgerond. Voor mijn eigen beleidsterrein Defensie betekent dat we enkele voortgangsrapportages hebben vastgesteld, waaronder over de Nederlandse inzet aan de NAVO-Oostflank en dat zullen we ook volgende week naar het parlement sturen. Zoals u weet is het Nederlandse leger op verschillende plaatsen in het Oosten van Europa aanwezig om onze bondgenoten hier te helpen en te ondersteunen, want de Russische dreiging is nog altijd onverminderd groot.
En dan is er natuurlijk ook nog het conflict in het Midden-Oosten, dat zowel in de regio als wereldwijd grote gevolgen heeft. Gisteren nam ik vanuit Brussel deel aan een overleg over het waarborgen van de vrije doorvaart in de Straat van Hormuz. Ik heb mijn collega’s in de ministerraad hier vandaag ook over bijgepraat. Onder leiding van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk bereidt een internationale coalitie van meer dan veertig landen zich voor op een gezamenlijke militaire missie die, zodra de situatie uiteraard toelaat, scheepvaart door deze belangrijke zeeroute weer mogelijk moet maken. Nederland steunt een dergelijke missie en is nauw betrokken bij de voorbereiding en de planning. Momenteel buigt het kabinet zich over de vraag of en met welke capaciteiten Nederland militair kan bijdragen, wanneer het moment daar is en er sprake is van een duurzame oplossing van het conflict. Een eventuele bijdrage en hoe deze eruit moet komen te zien, is afhankelijk van verschillende factoren en vraagt om een zorgvuldige afweging. En daar zullen we natuurlijk ook daarna met de Kamer over in gesprek gaan.
Tot zover mijn inleiding.
DE ROOY (NOS)
Over wat er gisteren in Loosdrecht is gebeurd; wat kan het kabinet doen om dit te voorkomen dat dit nog weken zo voort gaat? Of dat er nog ergere dingen gebeuren?
YESILGÖZ
Nou ja, ik denk dat, zoals ook mijn collega van Justitie & Veiligheid vandaag bij de inloop richting de ministerraad heeft aangegeven, er wordt nu alles op alles gezet om ervoor te zorgen dat degenen die naar geweld grijpen, wat niks te maken heeft met demonstreren, wat ook niks te maken heeft met oprechte zorgen over wat er in je gemeente gebeurt, maar als jij een pand in de fik steekt, belemmert dat de brandweer dat kan blussen, agenten aanvalt, dan gaat dat voorbij alle rechten die we in ons land met elkaar hebben afgesproken als je gewoon iets wil uiten, om die mensen flink aan te pakken. Ik heb ook begrepen dat er gisteren enkele arrestaties hebben plaatsgevonden, hopelijk volgen er ook meer, om ervoor te zorgen dat mensen echt gestraft worden. Het is heel belangrijk, denk ik, voor ons, ook als kabinet, maar gewoon als samenleving: acties en demonstraties los te zien van geweld. En ook beiden op die manier te behandelen zoals het hoort: grijp je naar geweld, dan is er geen goed gesprek meer met jou mogelijk. Heb je oprechte zorgen, dan zal er ook zeker op lokaal niveau naar die zorgen ook geluisterd worden, met jou in gesprek gaan.
DE ROOY
Ja, want noemt het kabinet wat er gisteren bijvoorbeeld in Loosdrecht is gebeurd, zijn dat demonstraties of spreekt u hier over rellen? Wat zien we gebeuren?
YESILGÖZ
Ik denk niet dat het hogere wiskunde is, eerlijk gezegd. Ik denk dat iedereen hetzelfde zal zeggen, hoop ik. Op het moment, nogmaals, dat een pand in brand wordt gestoken, de brandweer wordt belemmert om te blussen, mensen mogelijk in gevaar zijn daardoor, de politie wordt belaagd met geweld, dat ís nóóit een demonstratie. Totaal los van de inhoud: het maakt niet uit waar, zeg maar, het gesprek aanvankelijk over ging: op het moment dat je grijp naar geweld en onze hulpverleners belaagd, ga je voorbij alle redelijkheid, ga je voorbij demonstratierecht, dan heeft het er ook echt niks meer mee te maken. Dat heeft u mij in verschillende rollen altijd horen zeggen, ongeacht het onderwerp. En dat hoort u mij namens het kabinet nu weer zeggen.
DE ROOY
Maar is er iets wat het kabinet meer kan doen dan zich daartegen uitspreken dat het onacceptabel is?
YESILGÖZ
Het strafrecht inzetten, dat is zorgen dat je deze mensen aanpakt. Dat is niet wat het kabinet doet, maar dat is natuurlijk wat politie en justitie doen, dat is wat lokale bestuurders doen, zorgen dat je aan de voorkant erbij bent. Ik weet dat in veel gemeenten wordt gewerkt, bijvoorbeeld met gebiedsverboden, zorgen dat je die mensen hebt geïdentificeerd. En ik denk dat vanuit onze verantwoordelijkheid, om dat juist uit elkaar te trekken, om ervoor te zorgen dat mensen met gewoon oprechte zorgen, en daar kan je inhoudelijk van alles van vinden, maar dat is niet relevant bij demonstraties. Mensen hebben het recht om zich te uiten, waar het ook over gaat. Dat je ook die mensen wil beschermen en hun recht wil beschermen en daardoor ook het uit elkaar moet trekken: mensen die geweld gebruiken, de boel ophitsen, onze hulpverleners aanvallen, dat is écht van een andere orde. En daar hoort nog steeds bij dat mensen die daar ook in de gemeente wonen en zeggen ‘nou, ik wil dit niet in mijn gemeente’, dat ze ook hun geluid kunnen laten horen. En ik denk dat het heel belangrijk is dat het kabinet die twee zaken echt van elkaar scheidt.
DE ROOY
Ja, dus hard veroordelen. Maar vervolgens, die mensen in Loosrecht die bezorgd zijn, die kunnen ook nu eigenlijk de straat niet meer op?
YESILGÖZ
Ja, exact, en dat is het schrijnende, want het kabinet is ook absoluut van mening dat demonstratierecht echt beschermd moet worden. En dat betekent nogmaals, of je voor of tegen iets bent, dan maakt de inhoud van het onderwerp helemaal niks uit, dat we ook jouw recht om je geluid te kunnen laten horen ook willen beschermen. En op het moment dat dat recht wordt ondermijnd door degenen die naar geweld grijpen, moet je daar ook heel duidelijk over zijn en ook daarna handelen. Nou, dat is wat ik net aangaf. En dan is het heel erg belangrijk dat er ruimte blijft voor mensen die zorgen hebben, die misschien een randvoorwaarde willen van het gemeentebestuur, om dat dan wel in hun gemeente te kunnen accepteren. Tot en met mensen die zeggen: ‘dit wil ik niet’. Daar moet gewoon voor dat gesprek ruimte zijn. We hebben gisteravond gezien dat die ruimte volledig, letterlijk en figuurlijk, wordt kapotgeslagen door degenen die naar geweld grijpen. En dan ben je gewoon een fase van een goed gesprek voorbij. En dan gaat het dus ook niet meer over asielbeleid of een AZC, dan ben je gewoon, ben je onze hulpverleners aan het belagen en dan hoor je voor een rechter te belanden.
DE ROOY
Er zijn burgemeesters die al langer zeggen: ‘we voelen ons eigenlijk onvoldoende gesteund door het kabinet’, ook omdat partijen, zoals uw partij, zeggen van: ‘ja, die Spreidingswet, wij willen hem eigenlijk ook niet maar ja, het is nou eenmaal de wet’, waardoor het toch een diffuus beeld blijft bestaan bij de inwoners of zo’n AZC er nou wel of niet moet komen.
YESILGÖZ
Ik sta hier als vicepremier en wat wij als kabinet en deze coalitie ook doen, is hele duidelijke stappen zetten om ervoor te zorgen dat er minder mensen ons land binnenkomen. Grip op asiel is een hele belangrijke randvoorwaarde voor heel veel Nederlanders, om dan ook te kunnen zeggen: ‘oké, maar de echte vluchtelingen die hier zijn, de mensen die hier zijn, dat die ergens opgevangen moeten worden’, snappen de meeste Nederlanders ook. Maar als je als landelijke overheid die verantwoordelijkheid maar niet pakt, niet zorgt voor grip en daarna naar het land kijkt, en zegt: ‘nou, jullie fiksen het wel’. Dat gevoel, dat snappen wij heel erg goed vanuit het kabinet. Dat is ook de reden waarom we al die stappen hebben gezet. Dat is ook de reden waarom de minister van Asiel en Migratie heeft aangegeven: ik kom met aanvullende wetgeving om alsnog voor elkaar te krijgen wat onlangs in de Eerste Kamer is verworpen. Omdat het zo belangrijk is om grip te krijgen. Dus naast alle respect voor lokale bestuurders die hun nek uitsteken, landelijke overheid moet zelf ook aan de slag. En het kabinet is daar dus nu ook mee bezig. En ik hoop met brede steun in de Kamer, zodat we het eindelijk kunnen regelen.
WESTER (RTL)
Ja, mevrouw Yeşilgöz, die woorden van ‘afschuw’, ‘afkeuring’, die horen we al wekenlang. En toch verandert er steeds nog niks. Het gaat maar door met een heel groot exces gisteravond. Kunt u zich voorstellen dat veel mensen toch het gevoel krijgen dat het kabinet worstelt met, aan de ene kant de emoties die er leven, en aan de andere kant die uitwassen, rellen zoals gisteravond, en dat het kabinet er totaal geen grip op heeft want het stopt niet?
YEŞILGÖZ
Nou, degene die er grip op heeft en dat ziet u ook aan het aantal arrestaties gisteravond en de onderzoeken die nu lopen…
WESTER
Mevrouw Yeşilgöz, drie arrestaties gisteravond. We zagen tientallen mensen, zag iedereen op straat. Drie arrestaties.
YEŞILGÖZ
En politie en Justitie zitten daar dus bovenop, dat voegde ik net toe en de onderzoeken die op dit moment lopen en is juist denk ik cruciaal dat we achter politie en justitie staan om ervoor te zorgen dat deze gasten van straat worden gehaald. Op het moment dat je onze hulpverleners belaagt, hoor je voor een rechter te komen en hoor je, wat mij betreft, daar gaat de politiek niet over, daar gaat de rechter over, ook flinke straffen te krijgen. En dat is waar wij als kabinet natuurlijk volledig en achter staan en ook dat regelen, dat dat uitgevoerd kan worden. En daarnaast moet je met elkaar zorgen dat je verantwoordelijkheid neemt om ervoor te zorgen dat je grip hebt op asiel en dat je in je land goed regelt. Maar die dingen liggen wel uit elkaar.
WESTER
Maar mensen zien dat het gewoon niet werkt en niet gebeurt, want het is een soort rondreizend, ja, circus is het verkeerde woord van relschoppers die door het land gaan, die overal weer opduiken en dan drie demonstraties, terwijl mensen op televisie tientallen mensen er bezig zien.
YEŞILGÖZ
En ik denk dat u daar een punt in heeft. In die zin dat wij ook met elkaar op die manier over hebben gesproken Eat politie en justitie dat integrale onderzoek aan het doen zijn om juist precies in beeld te krijgen en ik moet zeggen, een aantal zijn natuurlijk al in beeld en een aantal is al gearresteerd en ik hoop dat er meer gaan volgen om ervoor te zorgen, wat zit hierachter? Het is niet zo dat er, naar wat ik nu op dit moment weet, zwaar georganiseerde netwerken achter zitten, dat je dat op die manier kunt invullen. Maar u heeft gelijk, het zijn niet allemaal mensen die je dan voor het eerst ziet. Dus ik weet dat er burgemeesters zijn en dat is heel sterk, die ook in hun eigen gemeente, die mensen, als ze die identificeren ook zorgen dat ze werken met gebiedsverboden, met noodbevelen en noem maar op, maar het is uiteindelijk noodzakelijk dat politie en justitie hun werk goed kunnen doen en daar zitten ze ook echt bovenop en dat is ook hoe een rechtsstaat werkt. Wil je dat mensen echt gestraft worden, dan moeten ze van straat gehaald kunnen worden en daarvoor zijn politie en justitie aan zet.
WESTETR
Maar heeft u het gevoel dat het kabinet wel grip heeft op de hele situatie? Want de politiek roept al wekenlang van, het is erg, het heeft allemaal zoiets van, zo gaan we niet met elkaar om. Maar het gebeurt toch steeds.
YEŞILGÖZ
Ik zou wel… Ik heb het nu in vier verschillende vragen gehoord. Ik ga dan toch daar wat op zeggen. Het is niet te bagatelliseren dat we met elkaar, politiek van links tot rechts, maar ook als samenleving uitspreken dat we dit niet in onze rechtsstaat willen. Daar begint het wel mee. Het begint wel met je uitspreken dat dit niet past, ongeacht het onderwerp waar het ook over gaat, waar je voor of tegen bent. Op het moment dat je richting geweld grijpt, gaan we niet meer met jou een goed gesprek aan. Op het moment dat je onze hulpverleners aanvalt, dan gaan we je echt aanpakken. Dat is echt onacceptabel en ik denk dat we niet moeten onderschatten hoe belangrijk dat signaal is. Daarmee hebben we het niet opgelost, daar heeft u gelijk in. Wil je echt zorgen dat deze gasten van straat verdwijnen, dan is het politie en justitie. De beelden van gisteren, ik kan niet zeggen dat… ik zou willen dat we dat nu voor altijd kunnen voorkomen. Ik weet dat er heel hard aan wordt gewerkt om dat te bereiken. Dat kan ik nog niet natuurlijk hier zeggen. Maar het heeft er wel voor gezorgd dat we weer met elkaar, niet alleen bij stilgestaan hebben, maar weer alles op tafel doen we het maximale wat we kunnen doen. En het begint met die mensen van straat halen.
HOEDEMAN (ALGEMEEN DAGBLAD)
Mevrouw Yeşilgöz, als vicepremier vindt u de eenheid van beleid waarschijnlijk heel belangrijk.
YEŞILGÖZ
Waarschijnlijk wel.
HOEDEMAN
Bontenbal zei vanochtend in het AD dat het fijn zou zijn als ook de VVD achter de spreidingswet zou gaan staan, zodat het beeld naar buiten toe, voor mensen die narigheid willen, duidelijk is. Iedereen trekt één lijn. Staat u er ook achter?
YEŞILGÖZ
Ik waardeer de heer Bontenbal zeer, maar hij zit niet in het kabinet. Degene die in het kabinet zitten, die hebben met elkaar één lijn. Het staat de fracties vrij om zich te uiten zoals zij dat wensen. De heer Bontenbal namens het CDA. En op het moment dat daar een VVD’er erop moet reageren, is dat natuurlijk een Tweede Kamerlid vanuit de VVD in de Kamer. Als vicepremier hebben wij ons coalitieakkoord als leidraad. Dat is waar wij ons aan houden. Daar hoort ook bij dat we grip op migratie krijgen en dat hoort daarna ook bij dat je de echte vluchtelingen inderdaad op een eerlijke manier in het land verspreidt.
HOEDEMAN
Voelt u niet in toenemende mate nu die onrusten steeds groter worden, niet de neiging om daar toch achter te gaan staan? Om die spreidingswet te omarmen en te steunen en te zeggen van het moet gewoon uitgevoerd worden, wij staan hierachter als het hele kabinet?
YEŞILGÖZ
Als u mij deze vraag stelt naar aanleiding van de beelden van gisteren, dan nogmaals, dat zijn relschoppers die onze hulpverleners belagen. Dus die twee dingen staan voor mij volledig los van elkaar. En ik wil dat we je aanpakken en dat je voor een rechter belandt. Gaat het over mensen die zorgen hebben over een asielzoekerscentrum in hun stad, in hun wijk, dan moeten zij die zorgen kunnen uiten. Er zijn ook zat mensen die zeggen ik heb daar geen probleem mee. En er zijn mensen die zeggen die wil ik niet. Dat hoort bij een democratisch proces. En u heeft mij altijd, in welke hoedanigheid dan ook en dus nu ook zeker als vicepremier horen zeggen, die spreidingswet, zolang die nodig is, zullen we hem ook hebben. Die is dan gericht op wat ons betreft, wat het kabinet ook betreft, wil je de echte vluchtelingen in je land, die echte veiligheid nodig hebben, ver kunnen spreiden? Daar hoort ook bij dat je grip hebt op wie je land binnenkomt. Die twee dingen moeten hand in hand gaan en dat is ook exact het beleid van dit kabinet.
HOEDEMAN
Ja, u hebt het over geweld. Er zijn natuurlijk bezorgde burgers die zich wel eens te buiten gaan. Maar er zijn ook ideologisch georiënteerde groepjes die wel bewust van de ene hotspot naar de andere reizen om onheil te stichten. Wordt het niet eens tijd dat dat benoemd wordt?
YEŞILGÖZ
In mijn beleving was ik dat aan het doen. Maar dat zal ik dan nog helderder proberen te doen. Maar even één stap terug. Op het moment dat jij met wat voor ideologie, gedachtegoed, perspectief of zorg je ook toelaat of waar het ook over gaat, als jij de stap neemt om hulpverleners te belagen of de brandweer- of politiemensen die er zijn voor jouw veiligheid en die jij als jij hulp nodig hebt als eerste gaat bellen, als je die gaat belagen, dan maakt het niet meer uit welk perspectief erachter zat. Dan gaan we daar echt flink op aanpakken, dat is één. Dan heb je inderdaad groeperingen, hoe strak ze georganiseerd zijn, dat is de vraag natuurlijk voor justitie en politie, die hier wellicht welk onderwerp ook op dat moment speelt, dat als aanleiding gebruiken. En je zult ophitsers ertussen hebben, maar het is zo belangrijk om die groepen uit elkaar te houden. Maar op het moment dat je grijpt naar geweld, kom je voor een rechter hoop ik.
BORGMAN (MHOOM)
Ik wil iets vragen over hypotheekrente aftrek. Er komt een probleem aan: in 2031 mogen mensen de rente van een aflossingsvrije hypotheek niet meer aftrekken. Taxeert het kabinet dat als een probleem?
YESILGÖZ
U heeft gisteren een brief ook gezien vanuit het kabinet, vanuit de twee bewindspersonen, de twee Eelco’s op financiën, en het is een technisch probleem, waarvan we wisten dat die bestond. En die bestaat nog steeds. En die zal gaan opspelen vanaf 2031. Dat is iets waar natuurlijk dit kabinet over moet nadenken, maar volgend kabinet voor aan zet is. En dat is wat het is.
BORGMAN
Een volgend kabinet aanzet?
YESILGÖZ
Ja, in 2031. Ik hoop wel dat wij onze tijd uitzitten, maar ik heb niet het vermoeden dat we nog langer dan onze termijn wellicht zullen zitten. Dus het is aan een volgend kabinet.
BORGMAN
Maar kan een besluit daarover wachten tot 2031? Want er is een groep ambtenaren dat zegt eigenlijk, die ambtenaren die zeggen vandaag tegen uw kabinet: ‘linksom of rechtsom, er moet wel heel snel duidelijkheid komen over hoe dat verder gaat met die hypotheekrente’.
YESILGÖZ
Nou ja, en dat is niet nieuw, dat dit zou gaan spelen vanaf 2031. Dat weten we al een hele tijd. En dat moet je ook gewoon in kaart gaan brengen: wat zijn daarbij de scenario's? Hoe zou je dat willen inrichten? Maar nogmaals, dat is echt een technisch punt. Ik heb ook afgelopen dagen gezien, en dat snap ik ook, want aan dit onderwerp is dat vrij snel dat heel erg politiek werd gemaakt. Politiek hebben we met elkaar een coalitieakkoord, vanuit het kabinet is de brief gisteren uitgegaan, ook heel duidelijk laten zien: we hebben de afspraken gemaakt rond hypotheekrente aftrekken en die staan. En vanaf 2031 ontstaat er een technisch probleem. En dan moet je kijken hoe je die wel of niet kunt oplossen.
BORGMAN
Volgens mij liggen die scenario's sinds vandaag op tafel. Namelijk, er zijn een paar opties: óf de hypotheekrente moet worden afgeschaft óf je doet eigenlijk niks als kabinet en dan mogen mensen gewoon hun rente aftrekken of juist niet. Welke route kiest het kabinet dan? Of zegt u eigenlijk: ‘dit kabinet gaat daar helemaal geen besluit over nemen’?
YESILGÖZ
Nou, voor de kabinetsperiode hebben we hele duidelijke afspraken staan zoals u heeft gelezen in het coalitieakkoord en de brief gisteren vanuit de financiën. Dus dat is wat staat. Er gaat inderdaad vanmiddag het onderzoek naar buiten vanuit financiën, daar zullen scenario’s in staan. Er zullen vast nog andere scenario's erover bestaan. En daar zal ook Financiën naar gaan kijken. Maar we hebben daar niet vandaag een bepaald termijn op afgesproken en binnen een jaar hebben we daar besluiten over genomen. Het speelt echt later en het zal ook later, denk ik, besloten worden.
BORGMAN
Dus een kabinet rond 2031 moet daar een besluit over nemen, het kabinet-Jetten doet dat niet?
YEŞILGÖZ
Nou, het kan zijn dat het kabinet-Jetten die scenario's uitwerkt, kijkt wat de opties zijn. Het kan zijn dat er dingen voor komen te liggen of niet. Maar het is niet, politiek ligt het niet op tafel, want politiek hebben we hier uitvoerig over gesproken. Dat heeft u ook gisteren in de brief van Financiën kunnen lezen en een standpunt ingenomen. En daar is natuurlijk niks aan veranderd, want de berichten van de afgelopen dagen waren niet nieuw. Dit is niets nieuws.
BORGMAN
Daar is niks in veranderd, zegt u, en dat gaat dus ook niet veranderen?
YEŞILGÖZ
Ik heb verder geen enkele aanleiding om te denken dat het wel gaat veranderen. Nogmaals, zowel vanuit de politieke tak, waarvoor ik hier nu niet sta, maar in de coalitie-onderhandelingen, is natuurlijk heel duidelijk besproken, is in het coalitieakkoord geland. En u heeft namens het kabinet gisteren de brief gezien vanuit Financiën, waarin exact hetzelfde stond. Dus dat is de lijn wat het is. En uiteindelijk gaat het natuurlijk over al die mensen die in een koophuis wonen, die hypotheekrenteaftrek hebben en die graag daar rust bij willen. En dat heeft het kabinet voor de komende jaren ook gegeven. Nou, dit speelt vanaf 2031 en dat zal ook op die manier technisch worden ingestoken.
BORGMAN
Dus u zegt: het is een technisch probleem. Het is dus niet een politiek probleem, hoewel twee van de drie coalitiepartijen in uw kabinet er anders over denken? Die zeggen: er moet eigenlijk wel degelijk, er is natuurlijk de afspraak in het coalitieakkoord, maar die zeggen: eigenlijk moeten we hier wel iets mee.
YEŞILGÖZ
Kijk, we hebben als kabinet nogmaals gisteren bevestigd dat er niks verandert aan de fiscaliteit, aan de regeling rondom de hypotheekrenteaftrek. Nou, als in die schijven wat verandert, dan beweegt naast een heleboel andere regelingen, de hypotheekrenten aftrek ook mee. Zouden er coalitiepartijen zijn: we willen het hele coalitieakkoord herzien, dan kan elke partij dat ieder moment zeggen over elk onderwerp. Dat heb ik nog niet gehoord op mijn tafel. En voor de rest zult u het inderdaad aan die fracties moeten vragen hoe zij dan wel of niet zich in de Kamer hebben verhouden. Maar coalitie is helder, kabinet is helder en ik hoop ook richting alle huiseigenaren ook helder. Rust bij de stukken.
BORGMAN
Tot slot dan, want die motie die ligt er nu, die is aangenomen gisteren. En daarvan zei het kabinet ook: we weten nog niet of wat we daarmee moeten. Maar daar gaat het kabinet dus ook niks mee doen?
YEŞILGÖZ
Nou, dat zal gewoon zoals het werkt altijd in het kabinet terugkomen. Dus dat zullen we zien. Dat zal de staatssecretaris van Financiën op een gegeven moment in het kabinet brengen, hoe hij daarmee om wil gaan. Maar hij was gisteren in zijn eigen brief namens het kabinet ook al heel erg duidelijk. Wat we hebben afgesproken op hypotheekrenteaftrek is wat we hebben afgesproken en dat is wat staat. Dit is een probleem wat zich later gaat voordoen, waarvan we al wisten, waar je inderdaad verschillende scenario's op hebt. En dat moet gewoon rustig in kaart worden gebracht.
BORGMAN
Dank u.
DE WINTHER (DE TELEGRAAF)
Toch nog even aanhakend op wat u nou net nog even heel snel zei. Namelijk dat als er een of twee partijen in de coalitie het weer op tafel willen leggen, dat u het dan wel even ziet en er misschien kennelijk nog over te onderhandelen valt.
YEŞILGÖZ
Nee, het is een feit dat elk coalitieakkoord, nadat het afgerond is, dat altijd elke coalitiepartner kan zeggen: bij nader inzien wil ik opnieuw onderhandelen. Dat heb ik niemand horen zeggen. En dit gesprek hebben we eerder gehad op verschillende thema's. Ook in voorgaande kabinetten. Het is een grote stap. En als dat zo is, dan wordt er opnieuw bekeken. Maar ik heb daar niemand over gehoord. En dat kan iedere partij op elk onderwerp zeggen. Dus dit staat even volledig los van de hypotheekrenteaftrek.
DE WINTHER
Maar die motie is aangenomen. Ik kan me niet anders voorstellen dat u dan zegt: die voeren we niet uit.
YEŞILGÖZ
Daar zal de staatssecretaris met een voorstel komen. Maar die is inderdaad…
DE WINTHER
Hoezo moet de staatssecretaris met een voorstel komen als u net zegt dat u er niks aan gaat veranderen?
YEŞILGÖZ
Dat is hoe het werkt met moties. Die worden ingediend en als ze worden aangenomen, dan komt altijd de verantwoordelijke bewindspersoon terug in de ministerraad. Hierbij is de verantwoordelijke bewindspersoon is gisteren heel helder geweest in zijn brief met zijn collega-minister van Financiën, en gezegd: dit is een technische zaak, daar zijn we mee bezig. Zal het vanmiddag ook over gaan als het rapport naar buiten komt vanuit Financiën. En als het gaat over de politieke afspraak en de standpunten, die zijn ongewijzigd. Daarvan hebben we gezegd dat we dan aan de fiscale regelingen rondom de eigen woning niet zullen komen. En dat zal dan ook niet gebeuren. Dus ik neem aan dat hij het op die manier dan inbrengt. Maar dan loop ik vooruit op zijn rol en zijn verantwoordelijkheid. Maar daar is hij denk ik ook behoorlijk helder over geweest.
DE WINTHER
Nu, we hadden het net al eventjes over de verschillende signalen die klinken in uw coalitie. Misschien niet allemaal vanuit het kabinet, maar wel in de Tweede Kamer. En rond dit onderwerp ook. Gisteren de factievoorzitter van het CDA die toch maar weer zegt dat het heel goed is als de hypotheekrenteaftrek wordt afgeschaft in 30 jaar, vermeldde die erbij. Eigenlijk het herhalen van zijn inzet met de verkiezingen. Uw partij, en ik meen ook het kabinet, vond het juist belangrijk om op dit onderwerp de rust te bewaren. En juist dit onderwerp, als het gaat om het eigen woningbezit en zekerheden die mensen hebben, langjarige afspraken die ze aangaan voor hun leven, die horen nu toch steeds weer uit Den Haag, ook uit uw eigen coalitie, toch weer twijfel. Toch weer: misschien moeten we het toch maar aanpakken. Wat zegt dat voor het vertrouwen wat Nederland moet hebben in de politici die nu aan de knoppen zitten van het land?
YEŞILGÖZ
Dat is niet aan mij om te beoordelen, wat mensen daarvan vinden en zeggen. Ik denk wel dat het daarom extra belangrijk is dat ook vanuit het kabinet gisteren nog een keer onderstreept is: dit is wat we hebben afgesproken als coalitie en dit is ook wat we de komende jaren zullen doen zolang wij hier zitten. En precies zoals u zegt, is dat ook met dat doel om mensen die rust te gunnen. Want als jij op dit moment met je eigen woning zit en je rekent op die renteaftrek en daar heb je je hele inkomen en je bestedingspatroon op gebaseerd, wat heel veel mensen hebben, dat is ook de reden natuurlijk waarom partijen die voor het behoud zijn, ook zeggen: hou dan die rust. Dat er verschillende meningen en ideeën over bestaan, dat is niet nieuw. Dat misschien in een volgende campagne dit weer opkomt, zou zomaar kunnen. Maar voor nu is het wel heel erg helder dat wat in het rapport stond en de discussie die is ontstaan, is allesbehalve nieuw. Hebben we ook uitvoerig gewogen tijdens de onderhandelingen. We weten dat vanaf 2031 er een situatie ontstaat waartoe je je zult moeten verhouden als kabinet op dat moment. Maar dat is gewoon nu niet aan de orde. En dan staat het eenieder vrij om de eigen politieke inzichten daarover te delen. Maar de afspraken zijn de afspraken.
HOEDEMAN (AD)
Mevrouw Yeşilgöz, in het regeerakkoord zijn duidelijke afspraken gemaakt over de hypotheekrenteaftrek. En er is niet afgesproken dat de mensen met de grootste hypotheken er extra op vooruit gaan. Is dat nou zo moeilijk om dat te herstellen?
YEŞILGÖZ
Wat we hebben afgesproken, is dat de fiscale behandeling van de eigen woning ongewijzigd blijft. En dat is in dit geval zo.
HOEDEMAN
Maar kunt u de redelijkheid ervan uitleggen dat mensen met de hoogste hypotheken er extra op vooruit gaan?
YEŞILGÖZ
U zegt met de hoogste hypotheken er extra op vooruit gaan. Dan vraagt u mij om helemaal in te gaan weer op het hele hypotheekrenteaftrek-onderwerp. Wat ik uitvoerig kan doen. De campagne en de onderhandelingen zijn nog niet zo heel lang geleden. Maar dit gaat over hele gewone mensen die gewoon een hypotheek hebben en een hypotheekrenteaftrek erop leunen. En wij hebben nou met deze coalitie met elkaar afgesproken, gisteren bevestigd vanuit het kabinet: dit laten we ongemoeid. En dat betekent dat als je in die schijf iets doet, dat naast een heleboel andere regelingen de hypotheekrenteaftrek daarin mee beweegt. Als je die afzonderlijk zou willen gaan behandelen, dan kan je je nog eens afvragen: is dat überhaupt te doen vanuit de Belastingdienst? Maar dat is ook niet de afspraak die we hebben gemaakt. Als je zegt dat de fiscale behandeling ongewijzigd blijft, dan blijft de fiscale behandeling ongewijzigd. En dat is waar we nu staan.
HOEDEMAN
Maar het is een onbedoeld effect van 280 miljoen dat vloeit naar de huizenbezitters. Dat bent u toch met mij eens?
YEŞILGÖZ
Een huizenbezitter is geen crimineel. Dus ik vind dat bijna het negatief wegzetten van iemand die een huis bezit. Ik zou meer mensen gunnen dat ze een huis kunnen kopen. Daar wordt ook hard aan gewerkt. De hypotheekrenteaftrek is gewoon een belangrijk middel om de huiseigenaar te helpen. Deze coalitie heeft dit standpunt ingenomen. Het is helemaal geen geheim dat coalitiepartijen er verschillend over dachten. We hebben voor de komende jaren dit met elkaar afgesproken. En als in 2031 de situatie wijzigt, op een technische wijze, en dat wordt politiek gewogen, en ook, maar dat is voor degenen die na ons komen. Dus niet voor ons nu.
DE HORDE (FD)
Eerst nog even de hypotheken. Altijd leuk. De problematiek vanaf 2031. U zei: dat speelt voor het volgende kabinet. Maar het kabinet is dat nog wel van plan om bij iedere Voorjaarsnota een vierjaarsoverzicht te geven van de begrotingen?
YEŞILGÖZ
En het overzicht kan dan ook gegeven worden. En dan is dit inderdaad een effect waar je in verschillende scenario's rekening mee kunt houden.
DE HORDE
Voor elk scenario moet je wel een besluit nemen, anders kun je er geen rekening mee houden. Dus als je dus in 2029 een Voorjaarsnota opstelt, gaat dit kabinet dan uit van een tegenvaller van 1,4 miljard vanaf 2031?
YEŞILGÖZ
Wat heel hoopvol aan deze vraag is, is dat we met elkaar er inmiddels van uitgaan dat dit kabinet er dan ook zit.
DE HORDE
Geen enkele twijfel, maar juist vandaar die vraag.
YEŞILGÖZ
Maar dat zullen we ook zien hoe dat daar dan in die boeken is. Maar het zal in ieder geval voor de komende jaren, staan onze afspraken zoals ze staan en zullen we kijken ook hoe met dit technische issue wordt omgegaan. En er zijn verschillende scenario's en er zijn natuurlijk de bewindspersonen en de staatssecretaris van Financiën leidend. Maar de bewindspersonen van Financiën gaan daar druk mee aan de slag.
DE HORDE
Uiteraard, maar u zei: het is niet aan dit kabinet.
YEŞILGÖZ
Nee.
DE HORDE
Maar als je op dit kabinet niks doet, dan klopt mijn inschatting toch dat je dan in die Voorjaarsnota’s van de komende jaren een tegenvaller moet incasseren voor die latere jaren?
YEŞILGÖZ
En daar zal naar gekeken worden, dat zou kunnen.
DE HORDE
Maar dat kan alleen als je ook een besluit neemt.
YEŞILGÖZ
Maar u heeft ook gehoord dat de bewindspersonen zeiden: dat hangt er ook vanaf. Er zullen ook mensen zijn die het hebben bijgehouden, die die aftrek niet meer zullen invoeren. Dus zo heel erg zwart-wit zal het niet zijn. En dat lijken me ook de scenario's waar nu Financiën, naar aanleiding van het rapport van vandaag, goed naar moet kijken. En als zij denken: dan moeten we met het oog op toekomst met tegenvallers bijvoorbeeld rekening houden, zullen ze dat ook ons voorleggen. Maar nogmaals, het is wel, en dat is denk ik wel belangrijk uit elkaar te trekken, de afgelopen dagen is politiek en de techniek heel erg door elkaar gaan lopen en het is een technisch punt wat niet nieuw was.
DE HORDE
En het punt was niet nieuw, was de omvang wel nieuw?
YEŞILGÖZ
Dat zijn echt vragen voor de inhoud voor Financiën. Want die hebben natuurlijk daar heel veel onderzoeken op onderliggen. Dit is een onderzoek vanuit Financiën wat vandaag naar buiten gaat. Dus dat lijkt me ook voor de komende weken ook een relevante vraag, maar dat moet daar echt eerst goed bestudeerd worden. Dat is andersomvolgorde.
DE HORDE
En het regeerakkoord, het coalitieakkoord, gaat uit van dat de fiscale behandeling van de eigen woning ongewijzigd blijft. Voor deze coalitieperiode, is het denkbaar, biedt het coalitieakkoord ruimte om besluiten te nemen die iets doen met de fiscale behandeling vanaf 2031?
YEŞILGÖZ
De politieke afspraak die we hebben, zowel tijdens de onderhandelingen als gisteren onderstreept vanuit het kabinet, is dat daar dus niks aan gebeurt. En dat betekent dat je niet over je graf gaat regeren. Als daar scenario's nodig zijn om het volgende kabinet alvast een stap in te kunnen geven, dan zal ongetwijfeld vanuit Financiën dat bedacht worden. Maar dat is niet hoe het nu voor ligt.
DE HORDE
Maar is het regeren over het graf om iets wel of om iets niet te doen?
YEŞILGÖZ
Het hangt ervan af. Als je de hele inhoud van die hypotheekrente wil veranderen, dan is dat denk ik een politiek besluit voor degenen die na ons komen. Zeg je: ik bereid de techniek alvast voor en dit zijn de scenario's voor een volgend kabinet om dat besluit te nemen, is dat iets anders.
DE HORDE
Dus eigenlijk zegt u: binnen het coalitieakkoord is er geen ruimte om alvast een besluit te nemen hierover?
YEŞILGÖZ
Ik zeg dat hoe de zaken er nu voor staan en ik ga geen voorschotten nemen op de komende drie, vier jaar. Als het gaat over: wat heeft deze coalitie voor de regeringsperiode afgesproken, waar houdt de coalitie zich aan vast en het kabinet, dat is echt super helder. Dit is een issue wat eraan gaat komen en daar heb je weer verschillende scenario's, daar moet je naar kijken. Maar ik heb nu geen enkele behoefte ook om nog meer onrust toe te gaan voegen richting al die mensen die dit volgen en denken: moet ik nou komende jaren wel of niet… Nee, die rust hebben we hen toegezegd en ik ga er ook vanuit dat we ons eraan houden.
HENDRICKX (DE VOLKSKRANT)
De VVD heeft altijd, u staat hier natuurlijk als vicepremier, maar u bent ook bekend met de VVD, heeft altijd toch het motto: geen problemen vooruit schuiven, geen rekening naar komende generaties. Maar schuift u hiermee niet toch een probleem vooruit?
YEŞILGÖZ
Antwoordend als vicepremier: wij gaan over wat we met elkaar hebben afgesproken voor deze coalitie, het coalitieakkoord. En waar elke bewindspersoon vanuit de eigen vakverantwoordelijkheid zich daartoe verhoudt en mee bezig is, is dit wat we nu gaan doen. En dat dit in 2031 een probleem zou kunnen worden, dat wisten we al een aantal jaar. Dat is niet alleen aan deze coalitie. En wij hebben met elkaar besloten om nu rust bij de stukken, hoofd koel, hypotheekrenteaftrek is ongewijzigd. En een volgend kabinet kan straks kijken hoe je ermee omgaat. En er zijn verschillende scenario's, dus het is niet gezegd dat je daarmee problemen vooruit schuift. Het is een probleem wat dan gaat leven en besluit dan wat je gaat doen.
HENDRICKX
Nee, maar je beperkt de bewegingsruimte voor een volgend kabinet. Want je zou nu het probleem deels kunnen oplossen door die hypotheekrenteaftrek af te bouwen. Maar dat kan natuurlijk niet meer als je dat tot 2031…
YEŞILGÖZ
Daar hebben we wel bewust met drie partijen voor gekozen. Dus daar was iedereen bij.
HENDRICKX
Maar er was eerder ook beloofd dat die scenario's voor de formatie zouden komen. Die zijn daarna weer uitgesteld. U zegt: iets wat technisch is wordt politiek gemaakt. Wordt soms niet ook iets wat politiek is technisch gemaakt?
YEŞILGÖZ
Hier zijn we denk ik heel erg transparant en duidelijk over geweest. Wat een vorig kabinet heeft gedaan, wat de bewindspersoon toen wel of niet heeft toegezegd over de stukken, u begrijpt, daar kan ik niet over gaan. In de onderhandelingen kunt u zich voorstellen dat dit allemaal langsgekomen is. Daar hebben we een standpunt ingenomen en zo werkt politiek ook, dat je daarna goed bent voor je handtekening en zegt: dit is de rust die we de mensen thuis ook hebben toegezegd. Dus laten we ons daaraan houden.
HENDRICKX
Want u zegt: coalitieakkoord, afspraken. Er stond natuurlijk wel altijd een sterretje bij dat coalitieakkoord, namelijk: dit is een minderheidskabinet. Dus er moet nog maar steun gezocht worden. Nu hebben we PRO gezien met die motie. Is uw boodschap nu ook: we moeten misschien deals gaan maken met oppositie, maar dit is een absolute no-go, dat die hypotheekrente aftrek ter discussie komt te staan?
YEŞILGÖZ
Volgens mij, sorry dat ik u onderbrak, en ik snap dat u deze vraag stelt, maar voor mijn gevoel beantwoord ik ze al maanden. Dit is een terugkerend onderwerp, waar we altijd hetzelfde zeggen. Waar deze coalitie voor staat, is heel helder. Gisteren vanuit het kabinet nogmaals onderstreept. Daar is helemaal niks aan veranderd. Natuurlijk staat het oppositie vrij om van alles te willen verbouwen aan het coalitieakkoord. Dat is onderdeel van het werk van de oppositie, zo werkt dat. En daarna zullen we per onderdeel zien hoe we ons daartoe verhouden. Persoonlijk denk ik wel, en dat is natuurlijk ook hoe het kabinet gisteren heeft gecommuniceerd: geef mensen thuis wel die duidelijkheid. Nou ja, ik kan niet spreken voor oppositiepartijen, hoe ze dat zouden willen invullen, dat is aan hen. En dan zullen we daarna dat ook in het debat zien, daar kan ik ook niet op vooruitlopen.
HENDRICKX
Maar je kunt toch ook zien, je ziet twee coalitiepartijen die duidelijk anders denken, die duidelijk vinden dat er wel iets moet gebeuren. Je ziet de grootste oppositiepartij die je eigenlijk nodig hebt voor een meerderheid in de Eerste en Tweede Kamer, die er ook anders over denkt. Kunt u dan wel zo zeker zijn van dat niemand zich zorgen hoeft te maken?
YEŞILGÖZ
Ik vertelde de inzet van dit kabinet. Dat heeft u gisteren ook uitvoerig kunnen lezen in een brief vanuit het kabinet. Dat is ook mijn werk hier. Ik vertel u wat de inzet is en wat we hebben afgesproken met elkaar en wat we ook graag de komende jaren willen uitvoeren. Dat is wat het is.
HENDRICKX
Het ging maar over asiel. Ik had nog één vraag over asiel trouwens. Want u zei eerder: voor zover ik kan zien, zijn dit geen grote georganiseerde netwerken. Maar je ziet wel steeds overal dezelfde gezichten. Wat is het verschil?
YEŞILGÖZ
En dat is denk ik straks ook een goede vraag aan bijvoorbeeld de minister van Justitie en Veiligheid. Er wordt veel onderzoek gedaan vanuit justitie, politie, zoals dat gaat op dit soort momenten. Helaas is het niet voor het eerst dat we het zien. Ook niet op dit thema, maar ook op andere thema's. Dus dan kunt u er altijd zeker van zijn dat Justitie ook echt onderzoek doet, zit hier echt een organisatiegraad achter? Het kan ook zijn dat het dezelfde mensen zijn zonder strakke organisatiegraad. Nou, dat maakt voor het effect van gisteravond natuurlijk niks uit. Maar wel voor de terechte vragen die ik net kreeg over: wat is dan de aanpak? En dan kan je dat op aanpassen.
HENDRICKX
Het is dus het laatste, geen strakke organisatie?
YEŞILGÖZ
Maar echt het beste daarvan is altijd de laatste stand van zaken bij de minister van Justitie en Veiligheid daarvoor op te halen. Want anders ga ik dingen zeggen die misschien achterhaald zijn. Maar ik heb hem ook vanochtend horen zeggen, ook bij de inloop: we zetten alles op. Als er patronen zijn die we van tevoren eruit kunnen halen, zullen we dat doen. En anders zorgen we er meteen voor dat die mensen van straat worden geplukt en voor een rechter verschijnen.
VAN BEURDEN (SBS)
Vindt u dat er op dit moment voldoende gebeurt aan de instroom van asiel?
YEŞILGÖZ
Nee.
VAN BEURDEN
Nou maakte u net de opmerking: instroom moet samengaan met het uitvoeren van de Spreidingswet.
YEŞILGÖZ
Het beperken van instroom.
VAN BEURDEN
Als u vindt dat er onvoldoende instroom wordt beperkt op dit moment, wat heeft het dan voor gevolgen voor het uitvoeren van de Spreidingswet?
YEŞILGÖZ
Ook daar moet ik wel gewoon weer terugverwijzen naar het coalitieakkoord, wat we daarop hebben afgesproken. Daar hebben we ook gezegd: zolang die Spreidingswet nodig is, zal die overeind blijven. Zodra die niet meer nodig is, verdwijnt die ook. En helaas is de situatie op dit moment zo. En u kent ook de frustratie breed gedeeld overigens in het kabinet. U heeft verschillende collega's van verschillende partijkleuren van mij horen zeggen dat ze graag hadden gewild dat de beide wetten waren aangenomen in de Eerste Kamer. Daar kan ik aan toevoegen dat ik heel blij ben dat de minister van Asiel en Migratie onlangs heeft aangegeven: ik kom met aanvullende wetgeving om dat alsnog te gaan herstellen. Dan moet het allemaal ingevoerd worden in de praktijk. Dus we hebben gewoon heel veel werk te doen. En ik vind ook dat de landelijke politiek die verantwoordelijkheid moet pakken om ervoor te zorgen dat we die instroom beperken, dat we er echt grip op krijgen. En ondertussen, de meeste Nederlanders zullen echte vluchtelingen veilig thuis willen geven in Nederland. Maar zolang je als Rijksoverheid grip niet hebt en dat onderscheid niet goed kunt maken, hebben mensen ook terecht dat ze tegen ons zeggen: doe dat.
VAN BEURDEN
Dus in tegenstelling tot wat u net zei, kan het uitvoeren van de Spreidingswet ook samengaan met onvoldoende instroombeperkende maatregelen?
YEŞILGÖZ
Ik hoop dus dat dat niet zo is. En mijn hele inzet, en niet alleen bij de onderhandelingen van het coalitieakkoord, maar ook de afgelopen maanden, is erop gericht dat je op hoog tempo zorgt voor grip. Daar gaat het Europese Migratiepact hopelijk bij helpen. Ik ken alle randzaken er ook bij, de zorgen die we daarbij hebben. Maar uiteindelijk wil ik dat we alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat mensen die hier geen rechten hebben, ook het land niet inkomen. En dat is echt ontzettend belangrijk. Dus als u het mij niet kwalijk neemt, ik ga daar wel heel erg op blijven focussen dat we dat vanuit het kabinet ook echt leveren en hopen met breed draagvlak. En dat we plekken nodig hebben. We hebben afgelopen jaren gezien, voor de mensen die hier al zijn, er zit ook niemand op te wachten dat die mensen in het gras gaan slapen. En tegelijkertijd snap ik dat het land zegt: zorg nou dat je die grip krijgt. Al die dingen moeten gewoon helaas tegelijk.
VAN BEURDEN
Toch zei u net nadrukkelijk: die twee dingen moeten samen gaan. Moet u dan niet nu gewoon helder tegen de mensen die hier vragen over hebben, die demonstreren, die daarin ook te ver gaan zoals gisteravond duidelijk was, dus duidelijk vertellen: de Spreidingsvet voeren we dus uit, ook als de instroombeperking niet lukt?
YEŞILGÖZ
Even. We hebben jaren geleden ook deze taferelen gehad. Ook rond azc’s. Toen bestond de S van de Spreidingswet nog niet eens. De Spreidingswet is nu niet ingezet. Het gaat erom dat je grip moet krijgen. Het gaat erom dat je naar de oprechte zorgen van mensen moet luisteren die zeggen: draagkracht van Nederland en ons draagvlak, de grens is echt bereikt. En het gaat erom dat je de relschoppers er tussenuit haalt. En helaas zijn al deze dingen naast elkaar gewoon waar. Dit is waar we nu mee te maken hebben.
VAN BEURDEN
U zegt tegen de Nederlander die dit hoort: die twee dingen moeten samen gaan, maar zegt vervolgens ook: dat is op dit moment niet het geval. Dus wat is dan de consequentie daarvan?
YEŞILGÖZ
De consequentie is dat we dag en nacht moeten werken om ervoor te zorgen dat we de instroom beperken. Dat is de reden waarom u vanuit mij, vanuit de premier, vanuit de minister van Asiel en Migratie, zoveel druk ziet op: zorg dat je die aanvullende wetgeving voor elkaar krijgt, zorg dat we grip krijgen, zorg dat we weten wie ons land binnenkomt en zorg dat dat minder mensen zijn en alleen maar echte vluchtelingen. Die verantwoordelijkheid hoort hierbij, kan niet zonder.
VAN BEURDEN
Dus het gaat samen met de inzet op het instroom beperken, maar niet per se op het resultaat daarvan?
YEŞILGÖZ
Als we er in ons eentje over gingen, hadden we het resultaat misschien ook nog, maar dat weet ik niet. Maar je bent gewoon afhankelijk van meerderheden, van dat we dingen voor elkaar krijgen. En het ligt niet in mijn aard om me er snel bij neer te leggen. Soms is het frustrerend dat het weer niet lukt. Maar nogmaals, we hebben de tweestatussenwetgeving twee, drie weken geleden wel aangenomen kunnen krijgen, waar Rutte IV op gevallen was. Nou, het verbaasde mij dat dat dan zonder enig geluid wel er doorheen ging, maar ik ben er blij mee. Dat gaat echt ons kunnen helpen op grip, echt veel meer grip, maar het is niet voldoende. Er moet meer en ik ben heel blij dat mijn collega's in het kabinet daar dag en nacht aan werken.
VAN BEURDEN
Dus tot slot, wat u net zei: die twee dingen moeten samen gaan, dat laat u nu los, dat corrigeert u?
YEŞILGÖZ
Die gaan samen, die moeten samen gaan en daarvoor is heel veel werk nodig. Daar zult het echt mee moeten doen.
WESTER
Niet te veel op en neer hoppen van onderwerp naar onderwerp. Niet over asiel, maar ik wilde even aansluiten bij het financieel-economische nog van net. Want IMF heeft naar onderzoek in Nederland de conclusie getrokken, komt ook met een aanbeveling, dat Nederland zijn lastenverzwaringen veel minder moet richten op mensen die werken en op het bedrijfsleven. Dat moet u waarschijnlijk als muziek in de oren klinken.
YEŞILGÖZ
Op zich zit daar heel veel wijsheid in, ja.
WESTER
Toch gebeurt het, die lastenverzwaringen bij werkenden en bij het bedrijfsleven. Is het heel vervelend, ook in het licht van campagnes die gevoerd zijn door verschillende partijen, bijvoorbeeld de VVD, dat het kabinet nu zo'n draai om de oren krijgt van het IMF: dat moet je niet doen. Dat wilden die partijen toen toch niet?
YEŞILGÖZ
Wat u ziet vanuit het kabinet is dat we natuurlijk bij aanvang ook in het coalitieakkoord ook gelukkig lastenverlichting hebben kunnen organiseren.
WESTER
Persoonlijke verzwaring.
YEŞILGÖZ
U heeft ook verschillende collega's van mij ook daarover gehoord bij doorvragen, ongeacht partijkleur overigens: is dat voldoende? Ik denk dat wij, alle drie de partijen, graag meer lastenverlichting zouden willen in tegenstelling tot meer lastenverzwaring. Daar zit niemand op te wachten. Daar waar je dat kunt organiseren, moet je doen. We zitten nu binnen een paar maanden al in een hele andere tijd, waarin we potentieel te maken hebben met een van de grootste energiecrises die we ooit hebben gehad. Dus dan moet je je daar nu weer toe verhouden. Dat is de dynamiek waar we in zitten. Dus als u mij zou vragen, los van mijn rol dat ik hier sta, en dan van: je kan vanaf nul beginnen, nee, dan zou ik het niet zo inrichten. Op onderdelen dingen terugdraaien of verlichten is soms wat moeilijker. Maar daar zal dit kabinet, durf ik wel te stellen namens de drie partijen, altijd ook naar zoeken.
WESTER
Gisteren in de Kamer is ook een motie aangenomen die uitspreekt dat geld dat bedoeld is voor arbeidsongeschiktheid, de fondsen, dat het niet gebruikt mag worden voor de vrijheidsbijdrage. Wat gaat het kabinet met die motie doen?
YEŞILGÖZ
Ook hier zal hetzelfde antwoord zijn: moties zullen altijd bestudeerd worden en door de verantwoordelijke minister ingebracht in de ministerraad hoe we daarmee omgaan. Ik heb afgelopen maanden sowieso en dagen ook weer veel moties gezien die iets vinden, natuurlijk, van de afspraken die we hebben gemaakt van het coalitieakkoord. De vraag is ten eerste of je een-op-een uitgaven, belastingen, op die manier aan elkaar kan koppelen. Maar los daarvan zal alles gewogen moeten worden. Gratis geld bestaat niet. Dat weten we ook. De grote investeringen, die nodig zijn, daar staat volgens mij een meerderheid van het land ook achter. Grote hervormingen zijn cruciaal. In die ingewikkelde puzzel zullen we er met elkaar uit moeten komen.
WESTER
Maar dit is het zoveelste blij dat je wat zegt, maar onder dat regeerakkoord vandaan wordt getrokken of geschopt. Baart het u zo langzamerhand geen zorgen? Weer iets dat niet doorgaat.
YEŞILGÖZ
Het wordt er niet makkelijker op. De puzzel wordt steeds ingewikkelder. Daar heeft u gelijk in. Het was al heel ingewikkeld om met een coalitieonderhandeling tot dit resultaat te komen, kunt u zich voorstellen. Maar toen wisten we ook op dat moment: dit is een minderheidscoalitie, aan het einde wisten we dat, dus dat wordt daarna ook ingewikkeld. Ik denk dat het heel belangrijk is dat in dit geval bijvoorbeeld vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, maar ook andere ministeries, aan de ene kant wordt uitgelegd, en daar zijn mijn collega’s natuurlijk heel erg mee bezig: wat is de gedachte hierachter? Daar zit niet de gedachte achter om zomaar ergens geld weg te halen, want dat kon wel minder. Er zit een gedachte achter: je wil graag je voorzieningen van de toekomst ook overeind houden voor onze kinderen en kleinkinderen. Dan zijn dit de keuzes die we maken. En daar hoop je meerderheden voor te krijgen en dat is het proces waar we nu de komende maanden inzitten. Dus het antwoord op uw vraag: het maakt het niet veel makkelijker maar dat was het al niet.
WESTER
En dat al na vier maanden.
YEŞILGÖZ
Ja, maar goed, dat is volgens mij elk kabinet. Ik denk niet dat er ooit een kabinet is geweest die na vier maanden dacht: dat ging makkelijk.
TRUIJEN (NIEUWSUUR)
Ik wil nog heel even wat vragen over asiel in Loosdrecht maar dan niet en de onrust. Wat ziet u zelf als de belangrijkste reden van de aanhoudende onrust en rellen?
YEŞILGÖZ
Nee, ik ga niet de rellen van gisteren koppelen aan oprechte zorgen over asiel.
TRUIJEN
Waarom niet?
YEŞILGÖZ
Nogmaals, op moment dat jij brandweermannen belemmert om een brand te blussen en onze politieagenten aanvalt, ga ik niet met jou een goed gesprek hebben over wat je oprechte zorgen zijn over X, Y, Z. Dat ga ik gewoon niet doen. Dus ik ga ook niet op deze vraag op deze manier met elkaar mengen. Apart asielopvang en apart: hoe pak je de relschoppers aan? Maar door elkaar, ik ga die mensen niet gunnen dat het alsof we witwassen wat ze gisteren hebben gedaan. Dat is echt niet oké. En ik wil graag de mensen met oprechte zorgen ook respecteren, hun zorgen horen en ze niet mee laten zuigen met de relschoppers. Dat maakt het de verantwoordelijkheid van ons allemaal.
TRUIJEN
Maar is dat uit elkaar te houden als je ziet hoe op verschillende plekken die zorgen leven en tegelijkertijd ook die rellen en onrust zijn?
YEŞILGÖZ
Ik denk dat je ze wel uit elkaar kunt houden. Die zorgen, als we het daar met elkaar over hebben, die begrijp ik ook. Nogmaals, mensen zien dat het een Rijksoverheid, een landelijke politiek moet ik zeggen, al jaren niet lukt om grip te krijgen op wie ons land binnenkomt. Ik snap als mensen daarvan balen en zeggen: dan moet ik ook in mijn stad, in mijn gemeente, in mijn straat gaan opvangen en dat wil ik niet. Ik heb heel veel respect voor burgemeesters, wethouders, raadsleden, die zeggen: we zullen toch met elkaar verantwoordelijkheid moeten pakken, hoe kan het dan wel? Dat die dat gesprek aangaan. En ik zie ook in heel veel gemeenten trouwens ook mensen opstaan die zeggen: voor echte vluchtelingen moet er ruimte zijn of dit zijn de randvoorwaarden die ik nodig heb. Dus voor al die gesprekken moet gewoon ruimte zijn. En als je dan mensen daartussen hebt die denken dat dat een vrijbrief is om politie aan te vallen, nee, ik kom wel op voor onze politiemensen, ik kom wel op voor onze brandweermannen, dat is echt cruciaal. Ik ga die dingen niet vermengen. En die oprechte zorgen respecteer ik. Ik respecteer de lokale bestuurders die hun nek uitsteken. Maar ik heb geen enkel respect voor relschoppers.
TRUIJEN
En tegelijkertijd hoor je ook burgemeesters zeggen: we krijgen te weinig steun uit Den Haag.
YEŞILGÖZ
Ik weet dat collega's van mij, Binnenlandse Zakenminister, Asiel en Migratie, dagelijks bellen met lokale bestuurders en ook vragen: wat heb je nodig? En dat dat heel moeilijk gaat, zien we ook. Ook dat is helaas niet nieuw.
TRUIJEN
Maar wordt het ook niet onderschat wat gemeentes nodig hebben om een opvang goed te regelen en een noodopvang?
YEŞILGÖZ
Ik denk dat het onderschat wordt. Dat denk ik niet eerlijk gezegd. Ik weet dat Asiel en Migratie daar dag en nacht mee bezig is. En tegelijkertijd hoor je ook van heel veel burgemeesters, wethouders, dat zij ook echt ook naar ons kijken om er wel voor te zorgen dat wij die grip wel krijgen op wie ons land binnenkomt. Ook dat is echt een verantwoordelijkheid waar zij ook naar verwijzen. Dat heeft u ook in de media voorbij zien komen. Dat horen wij ook een-op-een. Daarom zeg ik ook dat die beide zaken slecht los van elkaar gaan. Het is een gedeelde actie wat nodig is. Wij moeten zorgen dat we grip hebben. En we moeten met elkaar voor de echte vluchtelingen de plek hebben.
TRUIJEN
Maar dan zien we gisteren brand in Loosdrecht. Kan je dan instaan dat asielzoekers hier veilig opgevangen kunnen worden?
YEŞILGÖZ
Ik denk dat dat echt een vraag ook is, in dit geval voor Justitie, politie en de lokale driehoek. Die hebben veel scherper in beeld wat daar echt gaande is en hoe die plannen eruit zien en wat daar zou kunnen gebeuren. Maar de beelden die ik gisteren al heb gezien, dat is gewoon natuurlijk doodeng. En nogmaals, een gebouw in brand steken, waarvan je ook niet weet, zitten daar mensen binnen of niet. En daarna de brandweer ook belemmeren om daar te komen, dat is…
TRUIJEN
Maar er zaten mensen binnen.
YEŞILGÖZ
Maar het is dus echt bizar, bizar heftig. En ik probeer op mijn woorden te letten, omdat ik graag wil dat deze mensen voor een rechter komen en dat die zaak gewoon uitgevoerd kan worden en dat zij de straf krijgen die zij horen te krijgen. En alles wat ik zeg kan daarbij betrokken worden. Daarom hoort u mij een beetje daar rekening mee houden. Maar ik vond dat echt, echt walgelijk. Echt verwerpelijk.
DE WINTHER
Heel andere vraag. De Indiase minister-president komt naar Nederland en die komt ook met een aantal leden van het kabinet te spreken. Nu heeft de premier Jetten vorige maand de moeder van het ontvoerde meisje Insiya ontvangen en gezegd dat de strategie moet veranderen als het gaat om dit dossier. Er is wederom gezegd dat de zaak onder de aandacht wordt gebracht van India, van de Indiase regering. Maar dat hebben we natuurlijk in verschillende kabinetten, ook waar u zelf in heeft gezeten volgens mij, al eerder gehoord. En de vraag is of u kunt aangeven wat Nederland nu anders gaat doen om te zorgen dat er resultaat komt.
YEŞILGÖZ
Ik denk dat inderdaad voor mij persoonlijk is de zaak van Insiya, ben ik in ieder geval een aantal jaren vanuit welke functie ik ook heb, probeer ik me daarvoor in te zetten. Met helaas het resultaat nog steeds niet zoals we hem willen. Ik zou heel graag willen dat mevrouw Rashid, de moeder van Insiya, haar kind in haar handen kan vasthouden, kan omhelzen. En het liefst ook hier bij zich heeft. Maar ik zou ook wensen, al kan ze naar India om dat contact te leggen. Ik weet dat dat ook niet gaat. Nou, heb ik vaak ook met haar over gehad. En ik was erg blij dat premier Jetten ook vorige maand met haar dat gesprek heeft gehad. En ook met het kabinet bereid is om te kijken: wat kunnen we nou extra doen. Wat er in ieder geval anders zal gaan dan voorgaande keren, en ik hoop dat het mij toestaat dat ik daar iets algemener over blijf omdat vooral het effect belangrijk is, en dat moet je ook achter de schermen zien te bereiken, is: tot op heden was de zaak van Insiya eigenlijk een soort consulair punt. Van iets wat je ook heel belangrijk, maar daarnaast alle andere zaken agendeerde. En soms komen dan zaken tot een oplossing. Het is heel duidelijk dat het hier niet op die manier gaat werken. Dus het zal veel meer een integraal gesprek worden. Naast alle strategische andere onderwerpen die we te bespreken hebben, dat het niet in die zin een losstaand punt is. Maar het is onderdeel van ons dialoog met India. We hopen graag met hen zaken te kunnen doen. Verschillende dingen te kunnen doen. Maar er hoort wel bij dat we ook tot een oplossing komen voor Insiya. Dus op die manier is dat echt anders dan in het verleden. En er zal ook een delegatie richting India gestuurd worden van mensen vanuit ons die ook echt inhoudelijk in kunnen gaan op: wat is er nou voor nodig om ervoor te zorgen dat mevrouw Rashid haar kind in haar armen kan vasthouden. En ook dat is echt een hele andere aanpak dan wat we in het verleden hebben gedaan. Ik hoop met het gewenste resultaat. Daar vecht echt iedereen voor. Maar dit is nu wat we echt anders gaan doen. In plaats van losstaand punt integraal en zorgen dat we er naartoe gaan.
DE WINTHER
U bent al langer zelf dus ook betrokken bij dit dossier. Acht u de kans nou echt substantieel dat er een oplossing gaat komen naar aanleiding van dit bezoek?
YEŞILGÖZ
Laat ik beginnen met mijn hoop. Mijn hoop voor mevrouw Rashid, voor Nadia. En voor Insiya. Ik hoop het heel erg. En ik geloof er vanaf de dag dat ik Nadia ontmoette, erin dat ze ooit haar kind zal vasthouden. Het is nu wel, we zijn tien jaar verder, dus het is wel echt grote urgentie en noodzaak dat dat wel snel gebeurt. En dat is ook de reden waarom ik nu ook wat terughoudend ben in nog meer over te vertellen, want je wilt dat gewoon kunnen regelen op een manier dat het effect heeft voor haar. En dan is het wat minder belangrijk wat ik hier vertel, in die zin, het gaat om het effect voor haar. Maar er is heel goed en heel veel nagedacht over mensen die heel veel verstand hebben van: hoe kom je nou tot doorbraken? En ik hoop dat dit het verschil maakt. Laten we niet tien jaar daarnaar kijken, maar laten we het wel even proberen eerst.
DE WINTHER
Allerlaatste vraag dan daarover, want zoiets wordt natuurlijk ook voorbereid met de mensen die hier langskomen en het aanstaande bezoek. Heeft u het idee dat ook vanuit India bereid is om er wat aan te doen, dat er dus ook welwillendheid klinkt al over dit onderwerp?
YEŞILGÖZ
Mijn eerlijke antwoord is dat ik dat niet weet. Ik heb zelf die contact niet gehad. En ik heb deze vraag, naar aanleiding van de afgelopen dagen, ook voorbereiding voor vandaag, maar ook mijn interesse in: wat kunnen we nog meer doen en wat doen we en het meedenken, ik moet u eerlijk zeggen dat ik dat niet heb getoetst bij onze collega's van Buitenlandse Zaken. Ik hoop het maar.
DE WINTHER
Dank u wel.
WESTER
Ja, sorry, het lijkt een beetje nabrander, maar dat is het eigenlijk niet. Want u heeft zojuist gezegd: deze kabinetsperiode, niets meer doen dan de hypotheekrenteaftrek. Misschien wat scenario’s in kaart brengen voor een volgend kabinet, maar nu niks doen, een beetje in navolging van de minister van Financiën deze week. Maar nu zegt staatssecretaris Eerenberg zojuist, en dat komt net binnen: dit kabinet moet nog deze regeerperiode kiezen hoe om te gaan met de problemen met de maximumtermijn van 30 jaar voor de hypotheekrenteaftrek. Nog deze kabinetsperiode, anders leidt dat tot langdurige onzekerheid voor mensen die nu een huis hebben. Legt u het eens uit. Wat gaan we doen?
YEŞILGÖZ
Het botst niet heel erg met elkaar, het is zoals we het net ook in de ministerraad hebben besproken.
WESTER
Het botst niet bij elkaar? Het is een frontale botsing.
YEŞILGÖZ
Dat denk ik niet eerlijk gezegd.
WESTER
Niks doen of juist wel doen?
YEŞILGÖZ
Nee, wat hij ook zegt, is: je zult die scenario's in kaart moeten brengen, je zult daar een richting moeten invullen.
WESTER
Nee, hij zegt: dit kabinet moet kiezen wat te doen. Deze kabinetsperiode, is toch iets anders hoor.
YEŞILGÖZ
Nou, kijk, wat hij ook zegt, en ik heb het echt net met hem ook uitgebreid besproken, dus ik denk echt niet dat we daar heel ver uit elkaar liggen. En hij is de expert hierop. Dus u kunt voorstellen dat wat ik net zeg, ook vanuit zijn departement en zijn mensen komt. Het is een technische zaak die 2031 gaat lopen. Zoals u en andere collega's net ook zeiden, is als je in 2031 ernaar gaat kijken, dan ben je te laat. Dus vandaar dat ik ook aangaf: je zult die scenario's moeten inrichten. Ik kreeg net de vraag: betekent het dan dat je in 2029 een besluit voorlegt? Dat is wat we zullen moeten zien. Heb ik ook aangegeven. Dat is de als-dan, dat zullen we moeten zien. Maar deze kabinetsperiode zal er conform in ieder geval de brief van gisteren en coalitieafspraken aan de hypotheekrenteaftrek niks veranderen. En dit loopt ook niet voor 2031, dus ik zie die botsing met alle respect niet.
WESTER
Ik zie toch een boel schade.
YEŞILGÖZ
Een boel schade nog wel.
WESTER
Ja, deuken, krassen, dit is toch echt iets anders wat hij zegt. Nu kiezen.
YEŞILGÖZ
Nee.
WESTER
Deze kabinetsperiode.
YEŞILGÖZ
We gaan deze kabinetsperiode niet veranderen aan de hypotheekrenteaftrek conform, waar ik me nu op rust, is het coalitieakkoord en de brief van het kabinet. En de brief van het kabinet komt van de staatssecretaris die u net citeert. Dus het is in die lijn.
WESTER
Nou, ik zal maar eens bellen.
YEŞILGÖZ
Nee, ik heb hem echt zojuist gesproken. En het is zijn eigen brief en zijn woorden die helemaal in lijn zijn. Ik ben bang dat u naar iets zoekt wat er niet is.
BORGMAN
Nou, want toch nog even. Want u zegt: het is een technisch gesprek. Het is een technische kwestie. Hij zegt: wij moeten een politiek gesprek voeren in de ministerraad hierover. En wel deze kabinetsperiode.
YEŞILGÖZ
Nee, maar op het moment, als je weet wat je in 2031, als uiteindelijk het advies zal zijn, dat zei ik net ook, als uiteindelijk het advies zal zijn vanuit Financiën: je zult voor 2031, voor het volgende kabinet, bepaalde dingen in beweging moeten zetten, dan zal dat geagendeerd worden. Dat verandert A, en u ziet dat hij niks anders daarop zegt, sterker nog, in zijn eigen brief bevestigd, deze kabinetsperiode is de coalitieafspraak super helder, super transparant: er verandert niks aan de fiscale behandeling van de eigen woning. Dat is wat het is. Daar gaat dit gesprek ook helemaal niet over. Dit gaat over 2031. Het rapport van vanmiddag zal de scenario’s schetsen, zoals net ook werd gezegd, ga je handhaven, ga je niet handhaven, ga je deels versoberen? Wat ga je doen? Dat zijn die scenario's. En dan kan dit kabinet zeggen in 2029: het kan zijn dat je dan alvast dingen in beweging gaat zetten. Het kan ook zijn dat je zegt: nee, dit is zo politiek, en dat is dan een politiek gesprek, dat kan, we gaan dat niet doen. We gaan in 2031, het is aan een volgend kabinet. Dat is echt hoe we er ook vandaag over hebben besproken. Wat gisteren in de brief stond. En precies hoe je dit moet lezen. Ik snap dat naar aanleiding van gisteren in de Kamer er wordt gezorgd naar politieke verschillen. In het kabinet zijn die er absoluut niet.
BORGMAN
Dus het kan zo zijn uiteindelijk dat er deze kabinetsperiode materieel niks verandert maar dat dit kabinet al wel een besluit neemt over hoe er daarna moet worden omgegaan met die aftrek?
YEŞILGÖZ
In theorie. Maar ik betwijfel het eerlijk gezegd. Maar dat zullen we moeten zien. Dat is precies, met alle respect, dat is wel wat ik de hele middag ook aangeef: als je met elkaar hebt afgesproken: we blijven ervan af, ook om de mensen thuis die rust te gunnen, dan is dat wat je doet.
BORGMAN
Dank.