Toespraak Commandant der Strijdkrachten Generaal Onno Eichelsheim bij Informatiedag militaire instructeurs ROC
Goedemiddag allemaal,
Wat goed om hier vandaag te staan, op deze plek vol geschiedenis, te midden van zoveel toegewijde instructeurs. Ik hoop dat jullie een boeiende dag hebben. Aan mij de eer om deze dag af te sluiten, samen met krijgsmachtadjudant Veraart.
Zoals jullie allemaal weten staat VeVa voor vakmanschap en veiligheid. Dat vakmanschap begint bij goed onderwijs dat door jullie wordt gegeven. En dat is iets om trots op te zijn.
Jullie leren jongeren niet alleen een vak, maar helpen hen ook om te groeien als mens, en hopelijk worden ze dan ooit militair. Jullie vormen de ruggengraat van onze krijgsmacht. Zonder sterke opleiders geen sterke krijgsmacht.
Ook ik heb veel te danken aan de opleiders en trainers die mij hebben gevormd.
Bijna 40 jaar geleden liep ik als cadet de KMA in Breda binnen. Ik was jong, eigenwijs en zoekende. Ik wilde iets betekenen voor de samenleving.
Na 4 jaar buffelen, vallen en opstaan rondde ik in 1990 de elementaire vliegopleiding af. Ik herinner me nog goed de dag dat ik mijn ‘wings’ opgespeld kreeg. Officieel helikopterpiloot. Een trots moment, maar ook het begin van een leven lang leren.
Na jaren vliegervaring werd ik in de VS omgeschoold voor de AH-64 Apache-gevechtshelikopter. Ik maakte vele vlieguren, ging op missie en groeide als militair.
Van de algemene militaire vorming tot de officiersopleiding, van het leren vliegen tot omscholing op een nieuwe ‘kist’: telkens stond er een ervaren opleider naast me. En ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik weet hun namen nog precies. Want ze hebben een enorme impact op mijn leven gehad.
Ook later, als afdelingshoofd en directeur, waren het weer opleiders die mij langs nieuwe uitdagingen loodsten. Zelfs nu, als Commandant der Strijdkrachten, kan ik niet zonder hun begeleiding. Zij houden me scherp, wijzen me op mijn blinde vlekken en helpen me om te blijven leren en ontwikkelen.
Natuurlijk zijn jullie ook door docenten en opleiders gevormd. Vraag je eens af: Wie is de beste docent die je hebt gehad? Wat maakte hem of haar nou zo goed? En geef je zelf ook zo les? Denk daar rustig over na. Aan het eind van mijn verhaal kom ik hier op terug. En dan is er ook ruimte voor andere vragen.
Eerst wil ik stilstaan bij de impact die jullie maken. Jullie werk is ontzettend waardevol. Voor de jonge mensen die jullie opleiden, voor hun ouders, voor de krijgsmacht en de hele samenleving. Want jullie werk gaat veel verder dan lesgeven alleen.
Jullie weten allemaal: elke onderofficier is behalve vakman ook een leider en een instructeur.
Maar hier wil ik 3 andere rollen noemen die jullie als instructeur vervullen.
1. De motor van de werving
Als eerste zijn jullie de motor van de werving van jongeren voor Defensie. Een motor die harder moet draaien dan ooit.
Ik vertel jullie niks nieuws als ik zeg dat we in een ‘grey zone’ leven, in een tijd waarin het geen oorlog is, maar zeker ook geen vrede. De oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten laten zien hoe onrustig en onvoorspelbaar de wereld van vandaag is.
Ze bewijzen dat onze vrijheid en veiligheid niet langer vanzelfsprekend zijn.
De tijd dringt en dat vraagt om actie van ons allemaal. Alles draait om operationele gereedstelling. Daarom doen we omvangrijke investeringen voor een sterke en schaalbare krijgsmacht van minstens 100.000 mannen en vrouwen. Een krijgsmacht die afschrikt en onze manier van leven beschermt.
Hoe belangrijk de aankoop van nieuw materieel ook is – of het nou nieuwe fregatten zijn, F-35 gevechtsvliegtuigen of drones - het zijn de mensen die onze krijgsmacht maken. We moeten 24/7 klaar zijn om ons grondgebied en dat van onze bondgenoten te verdedigen. Dat vraagt veel van onze capaciteit om snel de juiste mensen te werven en op te leiden.
Om al die nieuwe mensen te werven is de VeVa een instrument met bewezen rendement. Dat laten de cijfers ook zien. Ik herhaal de meest opvallende nog maar eens.
• 1 op de 5 beroepsmilitairen heeft een VeVa-achtergrond.
• Het aantal aangestelde militairen met een VeVa-achtergrond steeg in 2025 met maar liefst 20,5%.
• Van alle studenten die tussen 2010 en 2021 met de opleiding startten, stroomde 43% daadwerkelijk door naar een initiële opleiding bij Defensie.
2. De Vormer
De cijfers liegen er dus niet om: VeVa levert resultaat. Maar jullie waarde gaat veel verder dan alleen het aantrekken van nieuwe militairen. Want jullie zijn niet alleen de motor, jullie zijn ook de vormers van toekomstige militairen.
Geregeld spreek ik jongeren die zich afvragen of het wel vrede blijft in Nederland en daar graag een steentje aan willen bijdragen. En natuurlijk zijn ze ook op zoek naar avontuur en willen ze veel sporten. Zo zijn we allemaal ooit begonnen.
Maar die leerlingen moeten wel worden gevormd. En dat doen jullie, net zoals jullie zelf ooit zijn gevormd.
Jullie brengen hen niet alleen militaire basisvaardigheden bij, maar ook discipline en structuur. Het zegt genoeg als ouders vertellen: ‘Sinds mijn kind VeVa doet, ruimt hij z’n kamer op en laat hij de hond uit.
Het gaat ook om andere zaken. Om van een leerling een inzetbare militair te maken, draait het – naast de fysieke en cognitieve ontwikkeling – ook om het mentale aspect. Om te kunnen winnen in het gevecht van de toekomst moet een leerling ook worden getraind in weerbaarheid en veerkracht, oftewel resilience.
In Oekraïne zien we hoe de constante dreiging van drones en de slijtageslag aan een front een groot beroep doen op die resilience. Elke toekomstige militair moet zijn voorbereid op de stress, de tegenslagen en de angst die horen bij moderne oorlogsvoering. Als de operatie verandert, moeten wij daarin mee.
Oekraïne leert ons ook dat innovatie, adaptiviteit en lerend vermogen beslissend zijn op het slagveld. Het zijn de eigenschappen van de ‘nieuwe militair’, niet alleen op het slagveld, maar ook daarbuiten, zoals in het klaslokaal. Dat geldt zowel voor jullie als voor jullie leerlingen.
Innovatief betekent onder meer het gebruikmaken van innovatieve technieken. Maar ook om de vraag hoe we slimmer en gevarieerder les kunnen geven.
Bij adaptiviteit denk ik vooral aan het nemen van initiatief en aan creativiteit.
Lerend vermogen ten slotte betekent dat je open staat om nieuwe dingen te leren, maar ook dat je in staat bent de lesstof goed over te brengen.
3. De Verbinder
En dat brengt mij bij de derde rol die jullie vervullen - naast die van motor en vormer - en dat is die van verbinder. Want jullie vormen een belangrijke schakel tussen Defensie en de samenleving.
De relatie tussen de krijgsmacht en de samenleving is de laatste jaren flink verbeterd. De tijden van bezuinigen zijn gelukkig voorbij en er is een groot draagvlak voor de grote investeringen die we gaan doen. Ook is de krijgsmacht veel zichtbaarder dan voorheen. Je ziet meer collega’s in uniform op straat, en mensen reageren daar positiever op.
Daarnaast zijn het Dienjaar en de Nationale Weerbaarheidstraining een succes en groeit het aantal reservisten. Met dank ook aan de opleiding van Koningin Máxima tot reservist en de deelname van onze kroonprinses aan Defensity College.
Deze brede maatschappelijke steun is essentieel, maar spreekt nooit vanzelf. Ze zeggen wel eens: ‘Legers winnen veldslagen, maar naties winnen oorlogen.’ Mocht het moment komen dat we ons eigen land of het NAVO-grondgebied moeten verdedigen, dan moeten we dat met de hele samenleving doen. Het kan alleen, als iedereen meedoet.
Om die steun van de samenleving te behouden en te versterken, is ook jullie inzet cruciaal. Jullie zijn de ambassadeurs van Defensie. Voor de leerlingen, hun ouders, maar ook de collega’s op de ROC’s zijn jullie Defensie.
Jullie zijn rolmodellen. Jullie gedrag bepaalt in hoge mate hun beeld van de krijgsmacht. Het beïnvloedt de keus van leerlingen voor de krijgsmacht, de gesprekken van hun families op verjaardagsfeestjes en de belangstelling van vrienden en bekenden voor een toekomst als militair. Het is kortom een olievlek, en hopelijk een positieve. Wees je daarvan bewust.
Want zoals alle militairen in deze zaal ooit hebben gezworen of beloofd: wij stellen ons in dienst van ons land, ook onder de moeilijkste omstandigheden. Dat is een grote verantwoordelijkheid, maar ook iets om trots op te zijn. Dat gevoel moeten jullie de leerlingen meegeven, zodat zij straks met trots het uniform dragen.
Er is nog een andere manier waarop jullie een verbinder zijn. Jullie zijn onze ogen en oren op de werkvloer. Jullie zien wat werkt, wat beter kan, en wat nodig is om vooruit te komen. Wees dus kritisch en deel dat met ons.
Ik weet dat er veel verandert bij Defensie en daarmee ook voor jullie. We realiseren ons dat we zuinig moeten zijn op jullie, omdat jullie zo belangrijk en onmisbaar zijn. Tegelijk moeten we ook kiezen waar we ons geld aan uitgeven. Die keuzes zijn soms lastig.
Zelf zie ik ook dat er nog van alles kan worden verbeterd aan de VeVa-opleidingen.
Dat gaat vooral over zaken die te maken hebben met de vierkante meter van de militair: van huisvesting en logistiek tot uitrusting en waardering.
Ik denk bijvoorbeeld aan leerlingen die voortijdig uitvallen. Of leerlingen die tijdens hun stage uitstekend functioneren, maar alsnog worden afgekeurd tijdens de formele selectieprocedure.
Het zal jullie ongetwijfeld bekend voorkomen. Daar wil ik graag met jullie over in gesprek.
Maar voordat het tijd is voor vragen, wil ik jullie nog 1 ding meegeven.
Wij leven, zoals gezegd, in bijzondere tijden. Wat wij de komende maanden en jaren binnen Defensie doen, is bepalend voor de komende 25 jaar. Ik zie dat niet als een grote last, maar als een grote kans. Ook voor jullie.
Want als wij straks terugkijken op deze jaren, dan wil ik kunnen zeggen: Toen het erop aankwam, hebben we niet gewacht. We hebben gehandeld. En we hebben ervoor gezorgd dat onze vrijheid en veiligheid in goede handen zijn. Daar zijn ook jullie hard bij nodig.
Dank jullie wel.