Persconferentie na ministerraad 10 mei 2019

Minister-president Rutte:

Ja, vandaag hebben diverse onderwerpen besproken in de ministerraad en ik begin met MH17, die vreselijke ramp met MH17. Nabestaanden van slachtoffers van vlucht MH17 hebben in hun streven naar waarheidsvinding en gerechtigheid al eerder een klachtenprocedure gestart tegen Rusland bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Nederland is nu uitgenodigd om gebruik te maken van het zogenaamde recht op interventie. Dat is een procedure van het EHRM en het betekent dat Nederland zijn visie op de klachten kenbaar kan maken. We hebben daar vandaag over gesproken en besloten dat het vanzelfsprekend is dat wij gebruik maken van dat recht om zo de nabestaanden te ondersteunen in hun zaak. Dat staat los van het strafrechtelijk onderzoek van het Joint Investigation Team, ons Openbaar Ministerie uiteraard in een belangrijke rol, naar degenen die verantwoordelijk zijn voor deze tragedie. Het staat ook los van het kabinetsbesluit van vorig jaar – naar aanleiding van de presentatie van de tussentijdse bevindingen uit het strafrechtelijk onderzoek – om de Russische Federatie aansprakelijk te stellen voor zijn aandeel in het neerhalen van MH17. Maar het past wel in ons gezamenlijk streven om degenen die verantwoordelijk zijn voor deze tragedie, voor deze vreselijke daad aan te pakken. Vanmiddag hebben wij ons besluit aan vertegenwoordigers van de nabestaanden kenbaar gemaakt en er is zojuist ook een brief over aan de Kamer gestuurd.

Gisteren heb ik in Sibiu met mijn Europese collega’s gesproken over de staat van de Europese Unie en over de toekomst. Er komen verkiezingen aan, dus na die verkiezingen kunnen we pas echt praten over de agenda, maar we hebben wel gekeken: wat zijn een aantal belangrijke thema’s die op ons afkomen? Belangrijk daarbij is ook langs welke principes gaan we werken? Ik heb er een aantal gisteren ook benoemd. Ook daarbij citerend gebruik gemaakt van het denkwerk wat wij in Nederland daarover verricht hebben. In de eerste plaats dat de Europese Unie moet staan voor haar democratische en rechtstatelijke waarden, the rule of law. Een EU die concrete resultaten boekt en zich daarbij vooral richt op de grote thema’s, en niet op de kleine dingetjes, die dingen waar Europa ook echt waarde toevoegt, zoals migratie, buitengrensbewaking en de economie, klimaat. Met als overkoepelende doelstelling: zorgen dat Europa bijdraagt hier in Nederland aan banen en aan veiligheid. Daarbij is van belang en dat is niet altijd makkelijk in Europa, lukt ook niet altijd, dat afspraak ook echt afspraak is.  En een voorbeeld daarvan is dat het lidmaatschap van de Schengenzone, de paspoortvrije Schengenzone, dat daar ook verplichtingen tegenover staan. Als je lidt bent van Schengen dan moet je die verplichtingen dus ook nakomen. En daar hoort bijvoorbeeld bij dat je solidair bent met de opvang van vluchtelingen. Dat is nou een voorbeeld waar Oost-Europa op dit moment onvoldoende zijn bijdrage levert, dus onvoldoende de tegenprestaties levert voor het lidmaatschap van die landen die ook lid zijn van de Schengenzone. Dat zijn veel van die landen. En er moet dus ook echt iets inzitten voor Oost-Europa om lid van Schengen te blijven. Dus dat zal een drukmiddel zijn wat mij betreft gebruikt wordt, niet alleen wat mij betreft, ook de Fransen denken er zo over en ook anderen. We gaan nu richting de Europese Raad van 20 en 21 juni. Daar zal uiteindelijk de Strategische Agenda worden opgesteld, omdat de Europese Raad dan politiek richting geeft aan de volgende 5 jaar, dus de Europese Unie van de volgende 5 jaar. 

Tot slot is het volgende week woensdag Verantwoordingsdag. De afgelopen ministerraden en ook vandaag hebben wij gesproken over de departementale jaarverslagen en de andere Verantwoordingsstukken. Volgende week woensdag zal Wopke Hoekstra het Financieel Jaarverslag