Inleidend statement persconferentie na ministerraad 22 mei 2026

Minister-president Jetten: Goedemiddag, fijn om hier vandaag weer te zijn en mooi dat Nederland een zonnig weekend tegemoet gaat, want we kunnen wel wat optimisme gebruiken. Want als je door Nederland reist, zie je 2 dingen tegelijkertijd: je ziet een land vol met mensen die willen bouwen, aanpakken en vooruitkomen. Maar sommige dingen lopen ook behoorlijk vast en dat geldt bijvoorbeeld ook voor de asielopvang, waar we zien dat de druk op gemeenten en hulpverleners toeneemt. En daarom hebben we ook vanochtend weer gesproken over de opvangsituatie en de gesprekken met gemeenten in de afgelopen weken. Het is eigenlijk heel eenvoudig: de druk op de asielopvang is nog steeds veel te hoog, in Ter Apel konden deze week opnieuw mensen niet terecht, omdat er geen plek meer was. En dat laat ook zien hoe hard extra opvang en vaste opvangplekken nodig blijven. Tegelijkertijd zie je ook iets anders: gemeenten die verantwoordelijkheid nemen, mensen die hun nek uitsteken. Zoals in Stadskanaal, waar op het laatste moment extra opvang is geregeld om Ter Apel te ontlasten. En dat verdient waardering, want juist op moeilijke momenten laat Nederland zien wat voor een land we kunnen zijn. Maar laten we tegelijkertijd ook eerlijk zijn, dit kunnen we niet blijven oplossen met noodgrepen en improvisatie. En daarom vragen we gemeenten om mee te blijven helpen, met de Spreidingswet, die daarbij belangrijk is, zodat verantwoordelijkheid ook eerlijk wordt verdeeld. Nederland werkt het beste als we die problemen niet naar elkaar doorschuiven, maar samen oplossen en daar hoort ook bij actie vanuit Den Haag. Mensen mogen vanuit dit kabinet verwachten dat we weer grip krijgen op migratie en zorgen voor fatsoenlijke opvang. Die 2 die horen bij elkaar. En daarom werken we aan een lagere instroom, betere Europese afspraken en snellere terugkeer van mensen die hier niet mogen blijven. En ik hoop dan ook dat de Eerste Kamer aankomende dinsdag instemt met het Europese Migratiepact. En dat de Tweede Kamer de wet terugkeer en vreemdelingenbewaring aanneemt, met daarin ook het afschaffen van de dwangsommen en het aanscherpen van de ongewenstverklaring. Gemeenten kunnen ook op ons rekenen voor hulp bij het organiseren van opvang. Zo hebben we afgelopen maandag met de burgemeesters afgesproken dat we gemeenten gaan ondersteunen door middel van een expertteam, dat adviseert op het gebied van communicatie, veiligheid en juridische vraagstukken. Want het is ook heel duidelijk: er is geen one-size-fits-all aanpak. We moeten per gemeente echt goed kijken wat er passend is.

Deze week sprak ik ook met hulporganisaties over de verschrikkelijke situatie in Gaza en de verslechterende situatie op de Westelijke Jordaanoever. Die verhalen die zij delen, die zijn aangrijpend. Ondanks afspraken over het staakt het vuren gaan aanvallen door terwijl humanitaire hulp nog altijd veel te moeilijk de mensen bereikt die dat ook het hardst nodig hebben. Nederland blijft zich uitspreken tegen schendingen van het internationaal recht en voor meer humanitaire hulp. Om de druk op de regering net een jaar op te voeren, heeft de ministerraad ingestemd met sancties. We gaan nieuwe maatregelen nemen tegen producten uit illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Zo willen we ook voorkomen dat we als Nederland met onze economische activiteiten bijdragen aan een onrechtmatige bezetting en het in stand houden van illegale nederzettingen. Daarnaast blijven we werken aan aanvullende sancties tegen gewelddadige kolonisten enerzijds en de terreurorganisatie Hamas anderzijds. Want vrede vraagt uiteindelijk vooral ook om duidelijkheid: voor de veiligheid van Israëliërs en perspectief voor Palestijnen. En hoe ingewikkeld het ook is: blijven inzetten op de twee-staten-oplossing als de enige weg naar duurzame vrede. Tot zover mijn inleiding.