Inleidend statement van minister-president Jetten tijdens de wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad. Met aandacht voor CPB-ramingen, het opstellen van de begroting, het stikstofpakket en de toekomstperspectief voor de boeren. Het asielvraagstuk, het inrichten van opvangplekken en de impact van de droogte op onze waterveiligheid en economie.
Minister-president Jetten: Goedemiddag. Goed jullie weer te zien. Na een hopelijk mooie zomer: even weg uit de dagelijkse hectiek hier in Den Haag. Tijd voor familie en vrienden en nieuwe energie voor het nieuwe politieke jaar. Dat geldt ook voor het kabinet en daar is ook alle reden toe, want we maken een vliegende start met het opstellen van de begroting voor volgend jaar. Zojuist zijn de ramingen van het Centraal Planbureau gepubliceerd en een eerste blik leert dat het goed gaat met de Nederlandse economie, ondanks grillige internationale omstandigheden die van invloed zijn op de leveringsketens en op energieprijzen en daarmee ook allerlei sectoren en mensen thuis raken.
Er is natuurlijk, ondanks die goede economische cijfers, ook wel degelijk werk te doen. De komende weken staan we op basis van deze macro-economische verkenning voor keuzes waarmee om Nederland verder te brengen. Ik heb de prioriteiten daarvoor al vaker genoemd: een veiliger Nederland, de economie van de toekomst, en veel meer betaalbare woningen voor mensen. Grote dossiers die vragen om investeringen en oplossingen, waar ons land al te lang heeft stilgestaan.
Vanaf maandag gaan we die gesprekken verbreden naar in ieder geval 6 oppositiepartijen die ook eerder hebben aangegeven constructief met ons te willen samenwerken aan een begroting.
En dat is niet alleen een droge optelsom van zetels in beide Kamers van het parlement, maar vooral ook omdat wij er als coalitie en kabinet in geloven dat die grote uitdagingen ook om zo breed mogelijk draagvlak vraagt.
Dan enkele kwesties van de afgelopen weken, waar we ook vandaag in de minsterraad bij stil hebben gestaan. Gisteren heb ik in Noord-Brabant gesproken met een aantal boeren en LTO, over wat het stikstofpakket van voor de zomer betekent voor hun toekomstperspectief van boeren.
Daarbij merk je ook hoeveel ideeën en suggesties boeren zelf hebben, maar ook vragen en zorgen, over een aantal noodzakelijke keuzes en veranderingen en de grote behoefte die er is aan duidelijkheid en rust. Dat kwam ook naar voren in mijn gesprek met een van de pluimveehouders over wie vandaag in het Brabantse provinciehuis wordt gedebatteerd. Een kwestie waarbij veel agrariërs grote betrokkenheid tonen en ook hun mening laten horen. Dat gebeurde vandaag onder andere met tractoren op de snelweg. Helaas zijn bij een ongeluk aan de staart van de file op de A59 2 mensen omgekomen en een aantal andere mensen gewond geraakt. Dat is natuurlijk verschrikkelijk. En daarom gaat ook in de eerste plaats mijn gedachte uit naar de slachtoffers en nabestaanden.
Op dit moment is nog niet precies duidelijk we nog niet wat er precies is gebeurd. De politie doet nog onderzoek.
Het is duidelijk dat het onacceptabel en onbegrijpelijk is dat je op de snelweg protesteert, in dit geval met tractoren, omdat dat leidt tot zeer gevaarlijke situaties. Gelukkig hebben de organisatoren van de protesten van vandaag nu ook opgeroepen om na de demonstratie op de weg terug niet de snelweg te kiezen als route met die tractoren. Ik ga ervan uit dat door alle demonstranten ook echt gevolg wordt gegeven aan deze heldere oproep.
Een ander actueel onderwerp deze zomer was het asielvraagstuk en het inrichten van genoeg opvangplekken. We zien dat dit op allerlei plekken in Nederland leidt tot vragen en zorgen van omwonenden van nieuwe, potentiële opvanglocaties. Vragen over de veiligheid en leefbaarheid in de buurt. Maar hoe dat op sommige plekken tot uiting is gebracht, gaat alle perken te buiten. In Engelen bijvoorbeeld heb ik vorige week samen met de burgemeesters gesproken met inwoners die, vanwege hun mening en rondom hun eigen huis, ernstig zijn bedreigd en geïntimideerd en ook het doelwit zijn geweest van vernielingen. Dit soort acties doet totaal geen recht aan de vragen en zorgen die er leven en het gesprek en de dialoog die ook in de dorpsgemeenschap plaatsvindt. Het trekt ook een zware wissel op mensen, gezinnen en hele gemeenschappen. Daarmee zijn dit soort vormen van intimidatie ook een poging om het publieke debat te smoren en te ontwrichten en het heeft grote impact op de openbare orde. Dat past totaal niet in onze Nederlandse democratische rechtsstaat en ik vind het dan ook goed dat er strafrechtelijk wordt opgetreden tegen de daders.
Ten derde, een groot thema deze zomer en ook vandaag heel actueel is, die mooie zomer waar we allemaal genieten van het mooie en fijne weer, maar waar we inmiddels steeds meer de kanttekeningen zien van dit soort extreme weersomstandigheden met hitte- én droogterecords, die door klimaatverandering ook steeds minder uitzonderlijk zijn en ook veel vaker zullen voorkomen. Ze vormen daarmee helaas een perfect klimaat voor hevige bosbranden. Zoals in Venray, waar ik vorige week samen met de brandweer en boswachters met eigen ogen heb gezien hoe een prachtig natuurgebied vrijwel is weggevaagd. Een treurige aanblik als je daar staat. Maar we kampen ook met een watertekort. Daarom nemen waterschappen en Rijkswaterstaat al sinds medio juli maatregelen om het beschikbare water zo goed mogelijk vast te houden en zo eerlijk mogelijk te verdelen. Dat zijn soms pijnlijke ingrepen, met grote gevolgen voor onder meer de landbouw en tuinbouw en de bevoorrading van bedrijven. Het vraagt ook veel van ondernemers en daarom doen we er alles aan om de impact van dit watertekort zoveel mogelijk te beperken. Tegelijkertijd weten we ook dat we ons hier nog beter op moeten aanpassen en dat we dit in de eerste plaats doen voor onze waterveiligheid, zodat dijken en kades stevig overeind blijven, energiecentrales blijven draaien en onze drinkwatervoorziening op peil blijft. Daar is en blijft ook de komende weken en maanden alles op gericht.
Tot slot, u heeft het misschien al gespot op mijn jasje: ik draag vandaag de Melati, een herinneringsbloem aan het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië en het einde van de Japanse bezetting in Nederlands-Indië en de vele slachtoffers die in dat deel van de wereld zijn gevallen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vandaag en morgen herdenken we dat. Morgen staan we daarbij stil bij de Nationale Herdenking en zal ik samen met minister Sterk ook een krans zal leggen namens de Rijksministerraad.