Omslag naar circulaire economie versnellen

Om de omslag naar een circulaire economie te versnellen, neemt de Rijksoverheid verschillende maatregelen. Zo worden regels en wetten die de overgang naar een circulair economie in de weg staan veranderd. En ondersteunt de overheid ondernemers die actief zijn op het gebied van circulaire economie.

Hulp voor circulaire ondernemers

Het Versnellingshuis Circulaire Economie is een loket waar ondernemers hulp krijgen om hun circulaire projecten te realiseren. Deze hulp krijgen ze van andere ondernemers, financiers en overheid. Veel ondernemers maken werk van een economie zonder afval en zitten vol goede ideeën. Deze hulp moet ervoor zorgen dat circulaire ondernemers sneller hun plannen kunnen uitvoeren.

Stimulerende wet- en regelgeving

Het kabinet brengt in kaart welke wet- en regelgeving de omslag naar een circulaire economie in de weg zit. Deze hindernissen worden zoveel mogelijk omgezet naar stimulerende wet- en regelgeving.

Zo heeft de overheid wet- en regelgeving aangepast waardoor sinaasappelschillen die eerst als afval werden gezien, nu gebruikt worden als grondstof voor bijvoorbeeld zeep en andere schoonmaakmiddelen.

U kunt ook zelf belemmerende wet- en regelgeving melden bij Ruimte in Regels. De overheid zoekt dan samen met u en de verantwoordelijke partijen naar een oplossing.

Verantwoordelijkheid voor duurzame producten

Producten en importeurs worden medeverantwoordelijk voor het afvalbeheer van de producten die door hen op de markt worden gebracht. Dit moet producenten aansporen om producten zo duurzaam mogelijk te maken. Ook zorgt deze maatregel ervoor dat meer afgedankte producten worden ingezameld en gerecycled.

Deze producentenverantwoordelijkheid geldt nu al voor producenten en importeurs van:

  • auto’s;
  • banden;
  • elektronica;
  • verpakkingen;
  • batterijen.

Het kabinet onderzoekt de mogelijkheid om de producentenverantwoordelijkheid uit te breiden. Bijvoorbeeld door afspraken te maken over de hoeveelheid herbruikbare (gerecyclede of biobased) materialen. Ook bekijkt het kabinet de mogelijkheden om producentenverantwoordelijkheid in te stellen voor producten als matrassen, luiers en textiel.

Producten die afval voorkomen

Voor een circulaire economie moeten producten ook circulair ontworpen worden. Dat betekent dat producten zo ontworpen en ontwikkeld worden dat ze eenvoudig te repareren, recyclen en hergebruiken zijn. Een circulair ontwerp is erop gericht om het ontstaan van afval te voorkomen. Zo komen steeds meer modulaire telefoons op de markt, die bestaat uit losse onderdelen. Is de camera kapot? Dan hoeft alleen de camera vervangen te worden, in plaats van de hele telefoon.

Het kabinet heeft als doel dat eind 2022 zoveel mogelijk productiebedrijven stappen hebben gezet naar het circulair ontwerpen van hun producten, staat in een kamerbrief met kabinetsreactie op de transitieagenda's.

Duurzamer produceren en consumeren door marktprikkels

Met gerichte prijsprikkels (marktprikkels) kan de overheid sturen naar een circulaire economie. Dit kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat producenten sneller kiezen voor gerecyclede of biobased materialen. Marktprikkels kunnen er ook voor zorgen dat consumenten vaker kiezen voor duurzame producten.

Voorbeelden van marktprikkels:

  • producten waarvan het productieproces slecht is voor natuur en milieu duurder maken;
  • een financieel voordeel bieden aan bedrijven die zo duurzaam en efficiënt mogelijk met grondstoffen omgaan.

Circulair inkopen

Anders bij normaal inkopen, wordt er bij circulair inkopen vooraf al nagedacht over wat er na afloop met het gekochte product gebeurt. Uitgangspunt is dat het product na gebruiks- of levensduur weer optimaal wordt ingezet. Belangrijk hierbij is dat producten en materialen hun waarde behouden. Zo kan oud papier worden verwerkt tot toiletpapier.

De overheid geeft graag het goede voorbeeld in de omslag naar een circulaire economie. Daarom heeft het kabinet de ambitie om samen met  alle overheden 1 megaton CO2 te besparen door circulair inkopen te doen. Zo experimenteert Rijkswaterstaat met het bouwen van een circulair viaduct. En laat het Ministerie van Defensie delen van hun legeruitrusting maken van oude, gerecycleerde uitrustingsstukken. 

Wilt u zelf aan de slag met circulair inkopen? PIANOo geeft praktische tips.

Begroting 2020: extra geld voor circulaire projecten

Het kabinet wil dat Nederland in 2030 50% van de gebruikte materialen zoveel mogelijk hergebruikt. En dat afval wordt zoveel mogelijk tot bruikbare grondstof wordt verwerkt. Daarom wil het kabinet in 2020 eenmalig € 80 miljoen vrijmaken. Het geld is bedoeld om circulaire projecten die ook CO2-reductie opleveren in onder meer grond-, weg- en waterbouw te stimuleren. Daarnaast maakt het kabinet in de begroting voor 2020 € 8 miljoen vrij voor programma’s die de overgang naar een circulaire economie in verschillende sectoren moeten bevorderen.

Dit staat in de Begroting van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) voor 2020. Het gaat om voorgenomen beleid. Dat betekent dat de Eerste en Tweede Kamer de plannen van het kabinet nog moeten goedkeuren.

Zie ook Ondernemen: belangrijkste plannen voor 2020.

Plannen en bijsturen op weg naar 2050

Het doel is dat Nederland in 2050 draait op een volledig circulaire economie. Hoe dit gebeurt staat beschreven in het Rijksbrede programma, de transitieagenda’s en het Uitvoeringsprogramma. Om ervoor te zorgen dat Nederland op koers blijft naar 2050, houdt de overheid in de gaten of de programma’s tussentijd moeten worden bijgewerkt.

Zo organiseert het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat jaarlijks de Nationale Conferentie Circulaire Economie en maakt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) om het jaar een voortgangsrapport.