Aanpak eenzaamheid onder ouderen

Meer dan helft van de mensen ouder dan 75 jaar zegt zich eenzaam te voelen. De overheid wil eenzaamheid eerder signaleren en de trend van eenzaamheid onder ouderen doorbreken. De overheid werkt hiervoor samen met veel partijen.

Programma één tegen eenzaamheid

Op dit moment zijn in Nederland 1,3 miljoen mensen ouder dan 75 jaar. De verwachting is dat dit in 2030 2,1 miljoen mensen zijn. Met het programma ‘één tegen eenzaamheid’  wil  de overheid eenzaamheid onder ouderen eerder signaleren en doorbreken.  Maatschappelijke organisaties, gemeenten, bedrijven en ondernemers en de Rijksoverheid slaan hiervoor de handen ineen. Dit doen zij in landelijk en lokale coalities (samenwerkingsverbanden) tegen eenzaamheid.

Er zijn in Nederland 380 gemeenten. Daarom ondersteunt het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de oprichting van 380 lokale coalities tegen eenzaamheid. De aanpak binnen lokale coalities kan per gemeente verschillen. Vanuit een centrum tegen eenzaamheid wordt praktijkkennis ontwikkeld en verspreid. Ook komt er ondersteuning om lokale coalities te vormen.

De coalities nemen het voortouw maar uiteindelijk is het heel de samenleving die iets kan doen om eenzaamheid onder ouderen te verminderen. Iemands eenzaamheid doorbreken, dat kunnen we allemaal. 

Het programma ‘één tegen eenzaamheid’ bevat de volgende actiepunten:

Signaleren en bespreekbaar maken van eenzaamheid

Om eenzaamheid eerder te signaleren en bespreekbaar te maken voert het ministerie van VWS samen met de vele partners de volgende acties uit:

  • Een campagne om eenzaamheid  bespreekbaar te maken en de samenleving te activeren om van betekenis te zijn.
  • Het begrip en bewustzijn over eenzaamheid in de samenleving vergroten.  
  • Mogelijk maken dat dat iedere 75-plusser jaarlijks een bezoek aan huis krijgt.
  • De inrichting van meldpunten of digitale signaleringsnetwerken voor eenzaamheid bevorderen. Een voorbeeld van een digitaal signaleringsnetwerk is een seintje als iemand zijn of haar post niet meer opent.
  • Risicogebieden in kaart brengen.  Zo zijn mensen met een verhoogd risico op eenzaamheid sneller en gemakkelijker te benaderen.
  • 24 uur per dag telefonisch en per chat een luisterend oor voor mensen die dat nodig hebben.
  • Bevorderen dat per gemeente een sociale kaart komt die de activiteiten in beeld brengen.
  • Een instrument ontwikkelen om de diagnose eenzaamheid te stellen. En daarmee de weg naar de juiste effectieve aanpak te vinden.

Doorbreken en duurzaam aanpakken van eenzaamheid

Het ministerie van VWS streeft met landelijk en lokale coalities naar minder ouderen die zich eenzaam voelen. Bijvoorbeeld met de volgende acties:

  • Gemeenten en lokale coalities ondersteunen met een pakket van mogelijke maatregelen. Hieruit kunnen zij een aanpak van eenzaamheid samenstellen die aansluit bij de lokale behoeften en omstandigheden.
  • VWS ontwikkelt trainingen en richtlijnen voor professionals.
  • VWS zet in op positief en vitaal ouder worden door de verbinding te leggen met het programma ‘Alles is gezondheid…’. VWS organiseert activiteiten, zoals een cursus actief blijven na je pensionering.
  • Eenzaamheid voorkomen door de fysieke infrastructuur daarop in te richten. Denk aan woonvormen, buurtwinkels en veiligheid op straat.
  • Een breder en gevarieerder aanbod van vernieuwende oplossingen voor eenzame mensen.  Bijvoorbeeld beeldbellen, sociale robots, VR-brillen, platforms voor hulpvragen en aanbod en nieuwe vormen van dagbesteding. Deze oplossingen kunnen helpen eenzaamheid te voorkomen en te bestrijden.