Maatregelen voor meer en betere bibliotheken
Iedereen in Nederland moet toegang hebben tot een volwaardige bibliotheek in de buurt. Het kabinet neemt maatregelen om de bibliotheekvoorzieningen te versterken. Gemeenten krijgen extra geld en binnenkort een wettelijke taak om bibliotheken in stand te houden.
Probleem: minder bibliotheken door bezuinigingen
Veel bibliotheken staan onder druk, dat blijkt uit de evaluatie van de Bibliotheekwet. In sommige wijken en dorpen was geen bibliotheek meer. Of alleen een afhaalpunt voor boeken. Daardoor was het voor mensen soms moeilijk om gebruik te maken van de diensten van een bibliotheek.
Bibliotheek vervult maatschappelijke functies
Een volwaardige bibliotheek biedt 5 maatschappelijke functies of taken. Dat staat in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob), ook bekend als de Bibliotheekwet. Een bibliotheek:
- stelt kennis en informatie beschikbaar
Bijvoorbeeld door boeken uit te lenen, een informatiepunt digitale overheid in te richten en informatiebijeenkomsten te organiseren over gezondheid, vrijwilligerswerk of duurzaamheid. - biedt mogelijkheden voor ontwikkeling en educatie
Bijvoorbeeld door taaltrainingen te geven aan volwassenen die niet goed kunnen lezen en schrijven. Of om op lagere scholen les te geven over mediawijsheid, om nepnieuws te herkennen. - stimuleert mensen om te lezen
Bijvoorbeeld door leesclubs op te zetten, voorleesmiddagen te organiseren of ouders en medewerkers van kinderdagverblijven te stimuleren om voor te lezen. - organiseert ontmoetingen en debatten
Bijvoorbeeld door een themacafé, lunch, quiz of markt te organiseren. Of door verkiezingsdebatten te organiseren. - laat mensen kennismaken met kunst en cultuur
Bijvoorbeeld door lezingen, exposities, films, concerten, stadswandelingen, workshops en voorstellingen te organiseren.
Maatregelen voor meer bibliotheken
Om te zorgen dat iedereen dichtbij een volwaardige bibliotheek heeft, maakt het kabinet sinds 2022 jaarlijks geld vrij. Hiermee openen gemeenten nieuwe vestigingen en verbeteren zij bestaande bibliotheken.
De steun ging als eerste naar gemeenten die geen bibliotheek hadden of waar inwoners ver moesten reizen. Of gemeenten met veel mensen die moeite hebben met lezen of een laag inkomen hebben.
Ook in Caribisch Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) is het netwerk van bibliotheken versterkt.
Wettelijke zorgplicht voor volwaardige bibliotheken
Gemeenten en provincies moeten samen zorgen dat er voldoende en volwaardige bibliotheken blijven. Deze wettelijke zorgplicht wordt opgenomen in de gewijzigde Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob).
In die aangepaste wet staat ook dat bibliotheken een rol hebben in het stimuleren van leesgedrag bij kinderen. Wanneer kinderen via school boeken lenen, krijgen schrijvers en andere rechthebbenden daarvoor een vergoeding. De wet legt vast hoe dit wordt geregeld.
De gewijzigde wet geldt pas als de Tweede Kamer en de Eerste Kamer ermee instemmen.