Regels voor private activiteiten voor mbo-scholen en instellingen in het hoger onderwijs
Hogescholen, universiteiten en mbo-scholen krijgen geld van de overheid voor hun wettelijke taken: onderwijs geven en onderzoek doen. Zij mogen met dit geld ook andere activiteiten doen. Bijvoorbeeld onderzoek voor een bedrijf. Dit noemen we een private activiteit. Voor private activiteiten, waar publiek geld aan wordt uitgegeven, gelden regels. Bijvoorbeeld dat de activiteit past bij het geven van onderwijs of het doen van onderzoek. En dat eventuele winst wordt gebruikt voor het onderwijs of onderzoek.
Voorbeelden van private activiteiten in het onderwijs
Private activiteiten kunnen het onderwijs en onderzoek versterken. Bijvoorbeeld een universiteit die in opdracht van een energiebedrijf onderzoek doet naar nieuwe batterijen. De opgedane kennis komt direct ten goede van het eigen onderzoek en onderwijs. Scholen of universiteiten kunnen ook personeel uitlenen aan organisaties waarmee zij samenwerken. Zo kunnen zij kennis delen en beter samenwerken. Dit kan weer gebruikt worden voor het onderwijs.
Voorwaarden van de overheid voor private activiteiten
De overheid heeft duidelijke regels voor private activiteiten. Scholen en universiteiten moeten zich bij private activiteiten, waar publiek geld aan wordt uitgegeven, aan de volgende regels houden:
- Scholen moeten de winst altijd gebruiken voor onderwijs en onderzoek.
- De private activiteit moet passen bij het geven van onderwijs of doen van onderzoek.
- De private activiteit moet bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs of het onderzoek.
- De investering mag geen grote risico’s opleveren. Bijvoorbeeld het risico om verlies te lijden.
- De prijs moet hoog genoeg zijn om de kosten te dekken. Of vergelijkbaar zijn met wat andere aanbieders vragen. Zo wordt het risico op verlies klein. En zo concurreert de onderwijsinstelling niet oneerlijk met de markt.
Maakt een private activiteit verlies? Dan moet de onderwijsinstelling opnieuw beoordelen of de activiteit nog aan de voorwaarden voldoet. Zo kan de instelling de prijs aanpassen. Als structureel verlies wordt gemaakt, moet de private activiteit worden stopgezet.
Meer informatie over de Beleidsregel investeren met publieke middelen in private activiteiten staat op de website van de Onderwijsinspectie.
Doel van de maatregelen
Met deze maatregelen voor private activiteiten wil de overheid zorgen dat:
- Geld dat bedoeld is voor onderwijs en onderzoek niet aan andere activiteiten wordt uitgegeven.
- Geld dat wordt verdiend met private activiteiten gaat terug naar onderwijs en onderzoek.
- Scholen en universiteiten mogen geen oneerlijk voordeel hebben door te lage prijzen te vragen voor opdrachten. Zo blijven zij eerlijk concurreren met bedrijven.
Scholen moeten private activiteiten verantwoorden
Scholen en universiteiten moeten hun private activiteiten uitleggen in het jaarverslag. Hierin moeten zij per soort activiteit opnemen:
- welke private activiteiten zij uitvoerden;
- hoeveel publiek geld zij investeerden;
- de totale kosten;
- hoeveel geld zij verdienden;
- hoe zij risico’s beheersten. Bijvoorbeeld het risico om veel verlies te lijden;
- op welke manier ze bijdragen aan het onderwijs of het onderzoek.
De accountant van de instelling controleert de cijfers. Daarbij kijkt de accountant ook of de instelling zich houdt aan de regels voor private activiteiten.
Inspectie houdt toezicht op naleving regels
De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving van de regels van private activiteiten. Publieke middelen mogen alleen voor private activiteiten worden ingezet als dat volgens de regels is toegestaan. Wordt daarvan afgeweken, dan is sprake van onrechtmatige besteding van publieke middelen.
Constateert de Inspectie dat een instelling zich niet aan de regels houdt? Dan kan dat leiden tot (gedeeltelijke) terugbetaling van de bekostiging.
De instelling moet de fout herstellen, als dat kan. Zo voorkomt zij dat publieke middelen opnieuw onrechtmatig worden besteed. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat de school:
- de prijs van een activiteit aanpast als die te laag was en oneerlijk concurrerend was;
- een private activiteit stopzet die niet past bij het onderwijs of onderzoek;
- een verslag of jaarrekening corrigeert zodat de cijfers en verantwoording kloppen.
Document: Q&A Investeren met publieke middelen in private activiteiten
Lees de vragen en antwoorden over de Beleidsregel investeren met publieke middelen en private activiteiten op open.overheid.nl.
Vragen over de regels voor private activiteiten
Heeft u vragen over de regels voor private activiteiten? Stuur dan een mail naar het Informatie- en Contactcentrum (ICO) van DUO.