De Nederlandse en Europese natuur moet herstellen. Daarom geldt sinds 2024 de Europese Natuurherstelverordening. Deze wet zorgt ervoor dat de natuur naast beschermd ook hersteld wordt.
Het gaat slecht met de natuur
De natuur in Europa gaat al jaren achteruit. Ook in Nederland staan soorten en ecosystemen onder druk. Zo zijn er steeds minder dier- en plantsoorten. Ook is het water en de bodem vervuild. En dat terwijl gezonde natuur juist hard nodig is: voor schone lucht, water, voedsel en een leefbare omgeving. Ook beschermt gezonde natuur tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals droogte en overstromingen.
Natuurherstelverordening helpt bij beschermen en herstellen natuur
In alle EU-landen geldt sinds 2024 de Natuurherstelverordening (NHV). Deze Europese wet moet ervoor zorgen dat ecosystemen niet alleen beschermd maar ook hersteld worden. Een ecosysteem is een systeem dat uit dieren en planten bestaat in een gebied. Ze zijn afhankelijk van elkaar om te overleven. Ze hebben daarvoor schone lucht, schoon water en een gezonde bodem nodig.
NHV beschermt natuur in verschillende gebieden
Met de NHV moet Nederland gebieden herstellen en beschermen op land, aan de kust, in zoet water, bos, in landbouwgebieden, in steden en zee. Doel van de NHV is dat in 2030 minimaal 30% van de Europese natuur is hersteld. In 2040 moet dat 60% zijn. En in 2050 90%.
De NHV beschermt natuur in verschillende gebieden:
- Land, kust en water
De kwaliteit van de natuur op land, aan de kust en in water moet worden hersteld. Daar zijn al wetten voor, maar met de NHV worden gebieden beter en sneller beschermd en hersteld. - Bossen
De kwaliteit van bossen moet beter worden. In de hele EU moeten er in 2030 3 miljard extra bomen geplant zijn. - Bestuivers
Het aantal insecten dat planten bestuift mag niet meer achteruit gaan. Uiterlijk vanaf 2030 moeten er meer bestuivende insecten komen. - Landbouwgebieden
De bodem in veengebieden moet natter worden. Als veengebieden te droog worden, kunnen veel planten en dieren er niet meer leven. Zoals weidevogels. Ook komt er dan meer CO2 in de lucht. - Steden
De natuur in steden mag niet minder worden. Dat betekent bijvoorbeeld dat het oppervlak dat door boomkronen wordt bedekt tot 2030 niet kleiner mag worden. Vanaf 2030 moet er juist meer groen bijkomen. - Rivieren en uiterwaarden
Rivieren moeten in 2030 weer zoveel mogelijk vrij kunnen stromen. Dat is goed voor vissen. Dat betekent dat landen obstakels zoals dammen weg moeten halen als ze niet nodig zijn.
In de Natuurherstelverordening staan alle doelen die EU-landen moeten halen.
Natuurherstelverordening vult bestaande natuurwetten aan
Europa, en dus ook Nederland, beschermt en herstelt de natuur met wetten zoals de Vogelrichtlijn, de Habitatrichtlijn en de Kaderrichtlijn water. De NHV bouwt hierop voort met extra doelen. Ook buiten Natura 2000-gebieden, en met concrete deadlines voor natuurherstel in 2030, 2040 en 2050.
Nederland moet Natuurplan maken
Nederland moet net zoals andere EU-lidstaten een Natuurplan maken. Daarin komt te staan hoe Nederland de natuur gaat herstellen. Uiterlijk 1 september 2026 moet Nederland een eerste versie van het Natuurplan indienen bij de Europese Commissie. De commissie geeft vervolgens feedback. Hiermee verbetert de overheid het plan en maakt het definitief. Dit definitieve plan moet het kabinet uiterlijk op 1 september 2027 inleveren.
Maatregelen om de natuur te herstellen zijn bijvoorbeeld meer variatie in bossen en het verbeteren van de kwaliteit van het water.
Organisaties betrokken bij Natuurplan
De Rijksoverheid brengt samen met provincies, waterschappen en gemeenten in kaart wat precies waar moet gebeuren. Bij het maken van het Natuurplan worden ook belangenorganisaties betrokken. Dat zijn organisaties die opkomen voor het belang van de natuur, en ook bijvoorbeeld voor het belang van boeren, vissers en bedrijven. Want alles heeft ruimte nodig. Het plan houdt dus ook rekening met andere uitdagingen in Nederland. Zoals het woningtekort, de inrichting van de landbouw en defensie.
Stikstofplannen kabinet
De Rijksoverheid werkt al jaren met provincies en natuurorganisaties, zoals Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en LandschappenNL, aan de verbetering van Nederlandse natuurgebieden. Het kabinet wil die maatregelen nu uitbreiden.
Eind juni 2026 presenteerde het kabinet verschillende plannen om de stikstofuitstoot in Nederland omlaag te krijgen. En om de natuur weer te herstellen. Zo ontstaat er in landbouw, industrie en vervoer weer ruimte voor vergunningen.
Omdat elk natuurgebied anders is, neemt het kabinet per gebied verschillende maatregelen. Deze maatregelen hangen af van hoe goed de natuur nog is, en wat voor soort bodem het gebied heeft. Zo zijn de droge heidegebieden in Drenthe anders dan de veenplassen in Zuid-Holland.
Voorbeelden van natuurherstelmaatregelen zijn:
- de waterstand verhogen;
- verdroging tegengaan door stuwen te plaatsen;
- woekerende exotische planten bestrijden;
- natuurgebieden met elkaar verbinden.