Maatregelen overheid om roken te ontmoedigen

Jaarlijks sterven meer dan 20.000 mensen in Nederland door roken of meeroken. Met het Nationaal Preventieakkoord wil de Rijksoverheid samen met andere organisatie toe naar een rookvrije generatie in 2040. In de Tabaks- en rookwarenwet staan regels over onder andere de verpakkingen, de e-sigaret, het rookverbod en het reclameverbod.

Maatregelen voor een rookvrije generatie

In het Nationaal Preventieakkoord staan maatregelen en afspraken om in 2040 een rookvrije generatie te hebben. Enkele maatregelen en afspraken zijn:

  • Accijns verhogen
    De Rijksoverheid heeft vanaf 1 april 2020 de accijns op tabak verhoogd. De accijns van een pakje sigaretten met 20 stuks is daardoor € 1 hoger. Om een overstap naar andere tabaksproducten te beperken, is ook voor andere producten zoals shag, volumetabak en heatsticks de accijns verhoogd. 
  • Uitbreiding rookverbod
    Het rookverbod geldt per 1 juli 2020 voor alle vormen van tabak en ook voor de e-sigaret met en zonder nicotine. 
  • Sluiting rookruimtes
    Per 1 januari 2022 zijn rookruimtes verboden, in alle sectoren. In de horeca en (semi)publieke sector waren rookruimtes eerder al verboden. 
  • Sigaretten en shag uit het zicht 
    Sinds 1 juli 2020 zijn onder andere sigaretten, shag, sigaren en e-sigaretten uit het zicht gehaald bij supermarkten. Voor andere verkooppunten geldt dat zij sinds1 januari 2021 tabaks- en rookwaren niet meer mogen tonen. Tabaksspeciaalzaken en winkels die ook dagbladen en loten verkopen mogen rookwaren blijven uitstallen.
  • Verminderen verkooppunten tabak 
    De komende jaren worden het aantal verkooppunten van tabak en aanverwante producten afgebouwd. Tot in 2024 verdwijnen er 12.000 verkooppunten. Zo wil de Rijksoverheid jongeren en gestopte rokers beter tegen de verleiding van roken beschermen en worden impulsaankopen voorkomen. Dit maakt stoppen met roken makkelijker en beginnen moeilijker.

    De verkoop van tabak wordt de komende jaren stapsgewijs verminderd:

    2022: Verbod op alle sigarettenautomaten / verbod verkoop horeca
    2023: Verbod op de online verkoop van tabak
    2024: Verbod op de verkoop van tabak bij supermarkten
    Na 2030: inzet is verdere gefaseerde afbouw van de verkoop van tabak. Eerst bij tankstations en vervolgens bij tabaks- en gemakswinkels.

    Door het verbod op sigarettenautomaten is de verkoop van tabak in de meeste horeca verboden vanaf 1 januari 2022. Het is namelijk vanuit de Alcoholwet verboden om kleinhandel te bedrijven. De verkoop van tabaksproducten vanachter de bar valt onder dit kleinhandelsverbod. Alle horeca met een vergunning op basis van de Alcoholwet mag daarom vanaf 2022 geen tabak meer verkopen.

    In 2021 wordt onderzocht hoe de afbouw na 2030 het beste vorm kan krijgen, met aandacht voor de economische impact en regionale spreiding van speciaalzaken, zodat een volgend kabinet daarover kan besluiten.
  • Verpakkingen
    Sigarettenpakjes hebben per 1 oktober 2020 allemaal dezelfde donkergroen-bruine kleur. De afschrikwekkende foto’s blijven op de pakjes staan. 
  • Rookverbod schoolterreinen
    Sinds augustus 2020 geldt er een rookverbod op schoolterreinen.
  • Geen eigen risico stoppen-met-rokenprogramma’s
    Sinds 2020 leggen zorgverzekeraars geen eigen risico meer op bij eerstelijns stoppen-met-rokenprogramma’s
  • Rookvrije ziekenhuizen
    Vanaf 2025 zijn alle ziekenhuizen rookvrij.

Legitimatie vragen

U mag als winkelier geen sigaretten verkopen aan minderjarigen. Twijfelt u over de leeftijd van de klant, vraag hem of haar dan om een identiteitsbewijs. Als het  identiteitsbewijs duidelijk vals is, verkoop aan die klant dan geen rookwaren. U bent strafbaar als u dat wel doet. Lees meer over de leeftijdsgrens bij de verkoop van tabaksproducten op de website van de NVWA.

Regels Tabaks- en rookwarenwet

In de Tabaks-en rookwarenwet is onder andere het volgende geregeld:

  • ingrediënten van tabaksproducten;
  • etiketten en verpakkingen van tabaksproducten, kruidenrookproducten, e-sigaretten en navulverpakkingen;
  • een rookverbod in alle openbare ruimten en de horeca;
  • de leeftijdsgrens van 18 jaar voor de verkoop van tabaks- en rookwarenproducten. Ook de verkoop van e-sigaretten aan jongeren onder 18 jaar is verboden.
  • een reclameverbod voor tabaksproducten, e-sigaretten en navulverpakkingen. Voor speciaalzaken zijn er een aantal uitzonderingen.
  • sponsoring van onder andere evenementen door de tabaksindustrie is verboden.

De NVWA is aangewezen als toezichthouder voor de tabaks- en rookwarenregelgeving. Zij houdt bijvoorbeeld toezicht op de naleving van de rookverboden en de leeftijdsgrens.

Verbod op click-sigaretten en smaken anders dan tabak

Andere smaken dan tabak, zoals vanille, zijn verboden in sigaretten en shag. Deze sigaretten en shag mogen sinds 20 mei 2016 niet meer worden geproduceerd. U mag deze producten niet meer verkopen sinds 20 mei 2017.

Ook mogen filters, papier, capsules en verpakkingen van tabaksproducten geen smaak- en geurstoffen meer bevatten. Dat betekent dat ‘click-sigaretten’ sinds 20 mei 2016 niet meer geproduceerd mogen worden. U mag de producten niet meer verkopen sinds 20 mei 2017.

Verbod op mentholsigaretten

Sinds 20 mei 2020 is er een verbod op mentholsigaretten. Bent u producent? Dan mocht u de sigaretten tot die datum blijven produceren. Bent u verkoper? Dan mocht u de mentholsigaretten tot 20 mei 2020 verkopen.

Informatieplicht voor producenten en importeurs

Er is een informatieplicht van producenten en importeurs over hun producten aan de Europese Commissie en de overheid. De informatie wordt gebruikt voor onderzoek naar markt- en productontwikkelingen en voor toezicht en handhaving. Openbare informatie komt te staan op www.tabakinfo.nl en gaat bijvoorbeeld over welke ingrediënten er in tabaksproducten zitten. Hierdoor ontstaat er meer transparantie en duidelijkheid over de producten. Lees meer over waar, wanneer en welke informatie door leveranciers moet worden ingediend op de website van het RIVM.