Maatregelen overheid om roken te ontmoedigen

Jaarlijks sterven meer dan 20.000 mensen in Nederland door roken of meeroken. Met het Nationaal Preventieakkoord wil de Rijksoverheid samen met andere organisatie toe naar een rookvrije generatie in 2040. In de Tabaks- en rookwarenwet staan regels over onder andere de verpakkingen, de e-sigaret, het rookverbod en het reclameverbod.

Maatregelen voor een rookvrije generatie

In het Nationaal Preventieakkoord staan maatregelen en afspraken om in 2040 een rookvrije generatie te hebben. Enkele maatregelen en afspraken zijn:

  • Accijns verhogen
    De Rijksoverheid heeft vanaf 1 april 2020 de accijns op tabak verhoogd. De accijns van een pakje sigaretten met 20 stuks is daardoor € 1 hoger. Om een overstap naar andere tabaksproducten te beperken, is ook voor andere producten zoals shag, volumetabak en heatsticks de accijns verhoogd. Voordat de prijs van een pakje verder verhoogd kan worden naar € 10 in 2023 vindt eerst een evaluatie plaats naar mogelijke grenseffecten. Het doel van deze maatregel is roken te ontmoedigen.
  • Uitbreiding rookverbod
    Het rookverbod geldt per 1 juli 2020 ook voor de e-sigaret met en zonder nicotine. En alle vormen van tabak die nu nog niet onder het rookverbod vallen.
  • Sigaretten en shag uit het zicht 
    Sinds 1 juli 2020 zijn onder andere sigaretten, shag, sigaren en e-sigaretten uit het zicht gehaald bij supermarkten. Voor andere verkooppunten geldt dat zij vanaf 1 januari 2021 tabaks- en rookwaren niet meer mogen tonen. Tabaksspeciaalzaken en winkels die ook dagbladen en loten verkopen mogen rookwaren blijven uitstallen.
  • Verminderen verkooppunten tabak 
    De komende jaren worden het aantal verkooppunten afgebouwd. Tot in 2024 verdwijnen er 12.000 verkooppunten. Zo wil de Rijksoverheid jongeren en gestopte rokers beter tegen de verleiding van roken beschermen en worden impulsaankopen voorkomen. Dit maakt stoppen met roken makkelijker en beginnen moeilijker.

    De verkoop van tabak wordt de komende jaren stapsgewijs verminderd:

    2022: Verbod op alle sigarettenautomaten, bijvoorbeeld in cafés en snackbars
    2023: Verbod op de online verkoop van tabak
    2024: Verbod op de verkoop van tabak bij supermarkten
    Na 2030: inzet is verdere gefaseerde afbouw van de verkoop van tabak. Eerst bij tankstations en vervolgens bij tabaks- en gemakswinkels.

    In 2021 wordt onderzocht hoe de afbouw na 2030 het beste vorm kan krijgen, met aandacht voor de economische impact en regionale spreiding van speciaalzaken, zodat een volgend kabinet daarover kan besluiten.
  • Verpakkingen
    Sigarettenpakjes krijgen per 1 oktober 2020 allemaal dezelfde donkergroen-bruine kleur. De afschrikwekkende foto’s blijven op de pakjes staan. Voor sigaren en e-sigaretten worden ook regels opgesteld voor een standaardverpakking per 2022.
  • Rookverbod schoolterreinen
    Vanaf augustus 2020 geldt er een rookverbod op schoolterreinen.
  • Rookvrije kinderboerderijen en kinderopvanglocaties
    Vanaf 2020 zijn alle kinderboerderijen en alle kinderopvanglocaties rookvrij.
  • Rookvrije speeltuinen en sportverenigingen
    Vanaf 2025 zijn alle speeltuinen en bijna alle sportverenigingen rookvrij.
  • Geen eigen risico stoppen-met-rokenprogramma’s
    Vanaf 2020 leggen zorgverzekeraars geen eigen risico meer op bij eerstelijns stoppen-met-rokenprogramma’s
  • Rookvrije ziekenhuizen
    Vanaf 2025 zijn alle ziekenhuizen rookvrij.

Legitimatie vragen

U mag als winkelier geen sigaretten verkopen aan minderjarigen. Twijfelt u over de leeftijd van de klant, vraag hem of haar dan om een identiteitsbewijs. Als het  identiteitsbewijs duidelijk vals is, verkoop aan die klant dan geen rookwaren. U bent strafbaar als u dat wel doet. Lees meer over de leeftijdsgrens bij de verkoop van tabaksproducten op de website van de NVWA.

Regels Tabaks- en rookwarenwet

In de Tabaks-en rookwarenwet is onder andere het volgende geregeld:

  • ingrediënten van tabaksproducten;
  • etiketten en verpakkingen van tabaksproducten, kruidenrookproducten, e-sigaretten en navulverpakkingen;
  • een rookverbod in alle openbare ruimten en de horeca;
  • de leeftijdsgrens van 18 jaar voor de verkoop van tabaks- en rookwarenproducten. Ook de verkoop van e-sigaretten aan jongeren onder 18 jaar is verboden.
  • een reclameverbod voor tabaksproducten, e-sigaretten en navulverpakkingen. Voor speciaalzaken zijn er een aantal uitzonderingen.
  • sponsoring van onder andere evenementen door de tabaksindustrie is verboden.

De NVWA is aangewezen als toezichthouder voor de tabaks- en rookwarenregelgeving. Zij houdt bijvoorbeeld toezicht op de naleving van de rookverboden en de leeftijdsgrens.

Verbod op click-sigaretten en smaken anders dan tabak

Andere smaken dan tabak, zoals vanille, zijn verboden in sigaretten en shag. Deze sigaretten en shag mogen sinds 20 mei 2016 niet meer worden geproduceerd. U mag deze producten niet meer verkopen sinds 20 mei 2017.

Ook mogen filters, papier, capsules en verpakkingen van tabaksproducten geen smaak- en geurstoffen meer bevatten. Dat betekent dat ‘click-sigaretten’ sinds 20 mei 2016 niet meer geproduceerd mogen worden. U mag de producten niet meer verkopen sinds 20 mei 2017.

Verbod op mentholsigaretten

Sinds 20 mei 2020 is er een verbod op mentholsigaretten. Bent u producent? Dan mocht u de sigaretten tot die datum blijven produceren. Bent u verkoper? Dan mocht u de mentholsigaretten tot 20 mei 2020 verkopen.

Informatieplicht voor producenten en importeurs

Er is een informatieplicht van producenten en importeurs over hun producten aan de Europese Commissie en de overheid. De informatie wordt gebruikt voor onderzoek naar markt- en productontwikkelingen en voor toezicht en handhaving. Openbare informatie komt te staan op www.tabakinfo.nl en gaat bijvoorbeeld over welke ingrediënten er in tabaksproducten zitten. Hierdoor ontstaat er meer transparantie en duidelijkheid over de producten. Lees meer over waar, wanneer en welke informatie door leveranciers moet worden ingediend op de website van het RIVM.