Maatregelen overheid om roken te ontmoedigen

Jaarlijks sterven meer dan 20.000 mensen in Nederland door roken of meeroken. Met het Nationaal Preventieakkoord wil de rijksoverheid samen met andere organisatie toe naar een rookvrije generatie in 2040. In de Tabaks- en rookwarenwet staan regels over onder andere de verpakkingen, de e-sigaret, het rookverbod en het reclameverbod. 

Maatregelen voor een rookvrije generatie

In het Nationaal Preventieakkoord staan maatregelen en afspraken om in 2040 een rookvrije generatie te hebben. Enkele maatregelen en afspraken zijn:

  • Accijns verhogen
    De Rijksoverheid wil vanaf 1 april 2020 de accijns op tabak verhogen. Een pakje met 20 stuks wordt dan € 1 duurder. Om een overstap naar andere tabaksproducten te beperken zal ook voor andere producten zoals shag, volumetabak en heatsticks een accijnsverhoging plaats vinden. Voordat de prijs van een pakje verder verhoogd kan worden naar €10,- in 2023 zal eerst een evaluatie worden uitgevoerd naar mogelijke grenseffecten. 
  •  Verkooppunten
    Vanaf 1 juli 2020 worden onder andere sigaretten, shag, sigaren en e-sigaretten uit het zicht gehaald bij supermarkten. Voor andere verkooppunten geldt dat zij vanaf 1 januari 2021 te koop aangeboden tabaks- en rookwaren niet meer mogen tonen. Bestaande kleine tabaksspeciaalzaken en zaken die naast tabaks- en rookwaren uitsluitend dagbladen en loten verkopen zijn van het uitstalverbod uitgezonderd.
  • Verpakkingen
    Sigarettenpakjes krijgen per 1 juli 2020 allemaal dezelfde donkergroen-bruine kleur. De afschrikwekkende foto’s blijven op de pakjes staan. Voor sigaren en e-sigaretten worden ook regels opgesteld voor een standaardverpakking per 2022.
  • Rookverbod schoolterreinen
    Vanaf augustus 2020 geldt er een rookverbod op schoolterreinen.
  • Rookvrije kinderboerderijen en kinderopvanglocaties
    Vanaf 2020 zijn alle kinderboerderijen en alle kinderopvanglocaties rookvrij.
  • Rookvrije speeltuinen en sportverenigingen
    anaf 2025 zijn alle speeltuinen en bijna alle sportverenigingen rookvrij.
  • Geen eigen risico stoppen-met-rokenprogramma’s
    Vanaf 2020 leggen zorgverzekeraars geen eigen risico meer op bij eerstelijns stoppen-met-rokenprogramma’s
  • Rookvrije ziekenhuizen
    Vanaf 2025 zijn alle ziekenhuizen rookvrij.

Regels Tabaks- en rookwarenwet

In de Tabaks-en rookwarenwet is onder andere het volgende geregeld:

  • ingrediënten van tabaksproducten;
  • etiketten en verpakkingen van tabaksproducten, kruidenrookproducten, e-sigaretten en navulverpakkingen; 
  • een rookverbod in alle openbare ruimten en de horeca;
  • de leeftijdsgrens van 18 jaar voor de verkoop van tabaks- en rookwarenproducten.
  • een reclameverbod voor tabaksproducten, e-sigaretten en navulverpakkingen. Voor speciaalzaken zijn er een aantal uitzonderingen.
  • sponsoring van onder andere evenementen door de tabaksindustrie is verboden.

De NVWA is aangewezen als toezichthouder voor de tabaks- en rookwarenregelgeving. Zij houdt bijvoorbeeld toezicht op de naleving van de rookverboden en de leeftijdsgrens.

E-sigaret

Verkoop van de e-sigaret aan jongeren onder de 18 jaar is verboden. Het is ook verboden om reclame te maken voor de e-sigaret, behalve in een speciaalzaak. Vanaf 2020 mogen e-sigaretten ook niet meer (online) worden uitgestald. Hiermee wil het kabinet voorkomen dat jongeren via de e-sigaret gaan roken en misschien overstappen naar andere rookwaren. Jongeren dienen te worden beschermd tegen de gezondheidsrisico’s van de e-sigaret, zoals de gevolgen van de verslavende stof nicotine. Lees meer over de regels voor de e-sigaret.

E-sigaret zonder nicotine en vergelijkbare rookwaren

E-sigaretten zonder nicotine (bijvoorbeeld de shisha pen) mogen niet aan mensen jonger dan 18 jaar worden verstrekt. Dit geldt ook voor rookwaren van kruidenproducten, zoals een kruidensigaret. Ook geldt er voor deze producten een reclameverbod. Lees meer over de leeftijdsgrens en de uitzonderingen op deze nieuwe regels.

Legitimatie vragen

U moet als verkoper aan iedereen die een tabaksproduct en/of aanverwante producten wil kopen een identiteitsbewijs (identiteitskaart, paspoort, vreemdelingendocument of rijbewijs) vragen. Is direct duidelijk dat de koper 18 jaar of ouder is? Dan hoeft u geen legitimatie te vragen.

Gebruik van vals legitimatiebewijs bij kopen van tabak

Soms proberen jongeren zich te identificeren met een nagemaakte ID-kaart. Is de kaart niet op het eerste gezicht als vals te herkennen en moet deze verder onderzocht worden? Dan kan dit de verkoper niet verweten worden. Is de nagemaakte ID-kaart een duidelijke kopie met een andere foto eroverheen geplakt? En is het meteen duidelijk dat het om een valse kaart gaat? Dan kan dit de verkoper wel worden verweten. Hij krijgt dan mogelijk een boete. De jongere zelf is sowieso strafbaar omdat dit identiteitsfraude is.

Informatieplicht voor producenten en importeurs

Er  is een informatieplicht van producenten en importeurs over hun producten aan de Europese Commissie en de overheid. De informatie wordt gebruikt voor onderzoek naar markt- en productontwikkelingen en voor toezicht en handhaving. Openbare informatie komt te staan op www.tabakinfo.nl en gaat bijvoorbeeld welke ingrediënten er in tabaksproducten zitten. Hierdoor ontstaat er meer transparantie en duidelijkheid over de producten. Lees meer over waar, wanneer en welke informatie door leveranciers moet worden ingediend op de website van het RIVM.

Verbod op smaken anders dan tabak

Andere smaken dan tabak, zoals vanille, zijn verboden in sigaretten en shag. Deze sigaretten en shag mogen sinds 20 mei 2016 niet meer worden geproduceerd. U mag deze producten niet meer verkopen sinds 20 mei 2017.

Ook mogen filters, papier, capsules en verpakkingen van tabaksproducten geen smaak- en geurstoffen meer bevatten. Dat betekent dat ‘click-sigaretten’ sinds 20 mei 2016 niet meer geproduceerd mogen worden. U mag de producten niet meer verkopen sinds 20 mei 2017.

Verbod op mentholsigaretten

Vanaf 20 mei 2020 komt er een verbod op mentholsigaretten. Bent u producent? Dan mag u de sigaretten tot die datum blijven produceren. Bent u verkoper? Dan mag u de mentholsigaretten tot 20 mei 2020 blijven verkopen. Daarna is de verkoop ook verboden. Capsules met menthol vallen niet onder deze uitzondering.