Vrijheid van onderwijs

Deze hoofdrubriek bevat 5 rubrieken:

Openbaar en bijzonder onderwijs

Openbare en bijzondere scholen scholen krijgen evenveel geld van de overheid. Daarvoor moeten scholen voldoen aan voorwaarden. Zo moet het onderwijs van voldoende kwaliteit zijn. Ook zijn er eisen voor het minimum aantal leerlingen, de bevoegdheid van leraren en het aantal uren onderwijs. Het kabinet wil dat het in de toekomst makkelijker wordt om nieuwe scholen op te richten.

Openbare scholen

Openbare scholen zijn toegankelijk voor iedere leerling en elke leraar. Het onderwijs is niet gebaseerd op een godsdienst of levensovertuiging. Er zijn wel openbare scholen die vanuit bepaalde onderwijskundige uitgangspunten lesgeven (bijvoorbeeld dalton- of jenaplanonderwijs). De gemeente moet zorgen dat er genoeg openbaar onderwijs is. Dit staat ook in artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs.

Zijn er niet genoeg openbare scholen? Dan zorgt de gemeente dat kinderen op een andere manier openbaar onderwijs krijgen. Bijvoorbeeld door vervoer te regelen naar een openbare school. 

Bijzondere scholen

Bijzondere scholen geven les vanuit een godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging. Een bijzondere school komt meestal tot stand, omdat ouders behoefte hebben aan een school van een bepaalde godsdienstige of pedagogische richting. Bijvoorbeeld:

  • katholiek;
  • protestants;
  • islamitisch;
  • joods;
  • hindoeïstisch.

Algemeen bijzondere scholen (overige scholen)

Er zijn ook bijzondere scholen met een bepaalde onderwijskundige (pedagogische) grondslag. Deze scholen geven les vanuit hun visie over onderwijs of opvoeding. Zij heten ook wel algemeen bijzondere scholen. Voorbeelden zijn:

  • Montessorischolen;
  • Daltonscholen
  • Jenaplanscholen.

Eisen bijzondere scholen

Een bijzondere school mag van leraren en leerlingen eisen dat ze een bepaalde godsdienst of levensovertuiging hebben. Zo mag een gereformeerde school van een docent vragen dat deze een gereformeerde levensovertuiging heeft. En een katholieke school mag het dragen van hoofddoekjes in school verbieden.

Niet discrimineren

Net als iedereen in Nederland mag een bijzondere school niet discrimineren. Ook mogen bijzondere scholen geen leraren weigeren of ontslaan omdat zij homoseksueel zijn. Voelt een werknemer van een school zich toch gediscrimineerd? Dan kan hij een klacht over ongelijke behandeling indienen bij het College voor de Rechten van de Mens. 

Oprichten nieuwe school

Het kabinet wil het gemakkelijker maken om een nieuwe school op te richten. De school hoeft in de toekomst niet meer tot een bepaalde richting of godsdienst te horen om geld te krijgen van de overheid.

Een nieuwe school krijgt straks niet zomaar geld van de overheid. De oprichters van een nieuwe school moeten eerst aantonen dat

  • er genoeg belangstelling voor hun school zal zijn;

    De overheid kijkt hierbij niet meer alleen naar de leerlingenprognoses, maar ook naar de daadwerkelijke belangstelling van ouders voor een nieuwe school.
  • de kwaliteit van het onderwijs op de nieuwe school voldoende zal zijn.

    De overheid toetst straks ook of een nieuwe school onderwijs van voldoende kwaliteit gaat geven.

Dit staat in het wetsvoorstel Meer ruimte voor nieuwe scholen. De Tweede Kamer behandelt het wetsvoorstel naar verwachting in 2017.

Evenveel geld openbaar en bijzonder onderwijs

De overheid betaalt zowel het openbare als het bijzondere onderwijs. Lees verder over de financiering van scholen in het primair en voortgezet onderwijs

Toezicht kwaliteit onderwijs

De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs van openbare en bijzondere scholen. Ze bekijkt ook of er genoeg uren onderwijs (onderwijstijd) worden gegeven. De onderwijsinspectie bemoeit zich niet met zaken op school die te maken hebben met godsdienst of levensovertuiging.

Lees verder over toezicht en verantwoording in het onderwijs.

De Rijksoverheid. Voor Nederland