Letterlijke tekst persconferentie na ministerraad 27 maart 2026
Letterlijke tekst van de persconferentie van minister-president Jetten na afloop van de ministerraad op 27 maart 2026. Bekijk de persconferentie via YouTube.
JETTEN
Goedemiddag. Uiteraard hebben we ook in de ministerraad van vandaag weer uitgebreid gesproken over de oorlog in het Midden-Oosten. De strijd is daar inmiddels een maand aan de gang en hoewel de vijandigheden ruim 4.000 kilometer van ons vandaan plaatsvinden, werken ze indirect ook door in de rest van de wereld. Het is een situatie die ons allemaal zeer bezighoudt. In het kabinet hebben we het daar, net als elke Nederlander, dagelijks over. Zo is het deze week ook uitgebreid aan de orde gekomen in de Tweede Kamer en ik geloof ook in bijna elke Nederlandse woonkamer. Want ook hier in Nederland zullen de gevolgen van deze oorlog merkbaar zijn. We voelen het in onze portemonnee, aan de pomp, bij de kassa in de supermarkt en ook op de energierekening.
En ik snap heel goed dat daarbij de vraag opkomt: hoe kan ik dit straks nog allemaal betalen, kan de overheid mij niet snel een handje helpen? Dat is een hele logische vraag, zeker voor mensen die bijvoorbeeld in een tochtig huis wonen en ook vóór deze oorlog al moeite hadden om rond te komen. Tegen deze groepen zou ik willen benadrukken: we komen ook dit jaar met een noodfonds, waarmee we de energiepijn bij de huishoudens met de grootste nood kunnen verzachten. En daarbij kijken we nu ook of dat we deze groepen kunnen uitbreiden naar mensen die anders net buiten de boot vallen, terwijl zij die hulp ook keihard nodig hebben.
En tegelijkertijd moeten we realistisch zijn: de situatie is zeer beweeglijk en hangt nog van een hele hoop onzekerheden aan elkaar. Het is schieten op een bewegend doel, als je daar maatregelen op wil nemen. En daarom werken we met scenario’s, zoals De Nederlandsche Bank deze week heeft geadviseerd, scenario’s die ook van dag tot dag kunnen verschillen. Daar zitten ook negatieve scenario’s bij, bijvoorbeeld als het echt een langdurige oorlog wordt met gevolgen die nog veel dieper ingrijpen in onze economie. En mocht een van die zwaardere scenario’s realiteit worden, wil je niet al nu alle middelen hebben ingezet die je straks zo hard nodig hebt om mensen heel gericht te kunnen helpen. En daarom blijven we daarover in het kabinet goed in overleg en kijken we ook met de Tweede Kamer naar aanleiding van het debat van afgelopen week, hoe de komende maand die keuzes kunnen worden gemaakt. Dat doen we doen we dan bij de Voorjaarsnota, debat daarover in de Tweede Kamer. Die Voorjaarsnota hebben we vandaag in de ministerraad vastgesteld. Die wordt vanmiddag door minister Heinen uitgebreid toegelicht en met de Tweede Kamer gedeeld. De Voorjaarsnota is een doorvertaling van de financiële afspraken uit het coalitieakkoord. We zijn daar geslaagd om de overheidsfinanciën op orde te houden en ook binnen de financiële kaders te blijven. Dat is belangrijk, want daarmee voorkomen we dat we de rekening doorschuiven naar volgende generaties maar houden we ook ruimte om tegenvallers op de korte termijn op te vangen, zoals bijvoorbeeld door die aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten. We moeten daarbij ook eerlijk zijn dat die marges niet ruim zijn. De Nederlandse overheid zit ook tegen de financiële grenzen aan terwijl we dus voor die grote keuzes staan. Ook op het gebied van veiligheid en defensie, de economie, de woningmarkt en in het stikstofbeleid. Ook daarover zullen we uiteraard de komende week ook uitgebreid doorpraten met verschillende fracties in de Tweede Kamer, zodat we samen Nederland vooruit kunnen helpen. Dank u wel.
WESTER (RTL)
Meneer, u schetst een tal van onzekerheden door de oorlog in het Midden-Oosten. Als je dan kijkt naar die Voorjaarsnota, de inkt is net droog, wat is die dan waard? Hoe houdbaar is die?
JETTEN
De Voorjaarsnota is de doorvertaling van het coalitieakkoord. We hebben ook meteen een aantal zaken kunnen oplossen die nog niet al in de financiële bijlagen van het coalitieakkoord zaten. En daarmee hebben we eigenlijk nu de boel op orde. En dat betekent dat als we de komende maanden, ja, grote besluiten moeten worden genomen voor extra steun of extra maatregelen vanwege die oorlog, dat we dat dan ook doen met een huishoudboekje dat op orde is.
WESTER
Ja, het huishoudboekje staat nu op orde, maar het kan zo meteen weer helemaal overhoop gegooid worden, toch?
JETTEN
Ja, dat is niet uit te sluiten. En dat is ook de reden waarom het kabinet nu die verschillende scenario’s uitwerkt. En de oorlog die, laten we het hopen, heel snel voorbij is. Maar de kans is toch groot dat die nog langer duurt. En ook als de oorlog op korte termijn stopt, dan zullen de economische gevolgen nog veel langer doorwerken. En dat betekent dat we in de loop van het jaar een aantal grote keuzes zullen moeten maken. Dat doen we dan als kabinet ook samen met de Kamer. En dat is op zich ook de realiteit van regeren. Dat je ook moet durven bijsturen als dat nodig is.
WESTER
U zei al, we gaan met allerlei fracties in gesprek. Nou, die fracties, vooral vanuit de oppositie, hebben tal van wensen. Zijn tegen heel veel dingen, willen hele andere dingen. Die ruimte is natuurlijk uitermate beperkt.
JETTEN
Zeker. En tegelijkertijd proef ik ook deze week, zag je ook in het debat, dat ook veel oppositiefracties en coalitiefracties zich heel goed realiseren dat we voor een hele uitdagende tijd staan. En juist op die momenten is de Nederlandse politiek vaak wel in staat om samen verantwoordelijkheid te nemen. Dat zagen we eerder ook bij de COVID-pandemie, bij de energiecrisis in 2022. Dat dan ook politieke verschillen kunnen worden overbrugd om een aantal zaken te doen die echt voor het land nodig zijn.
WESTER
Het is allemaal onvoorspelbaar wat er de komende tijd gaat gebeuren. Er zijn tal van risico’s. Wat ziet u als het grootste risico?
JETTEN
Nou, ik denk dat het grootste risico is, daar heb ik afgelopen dagen ook over gesproken met een aantal andere Europese leiders, het zijn eigenlijk twee. Eén is dat de oorlog in en met Iran niet van de een op de andere dag stopt. Dat er lang een hele onzekere situatie blijft, waardoor de energieleveringen vanuit het Midden-Oosten naar de rest van de wereld maar mondjesmaat op gang gaan komen, ook als de grootste aanvallen zijn gestaakt. En dat dus die impact op de wereldeconomie een hele lange tijd aanhoudt. Het tweede grote risico is dat de oorlog in Oekraïne meer en meer uit het zicht verdwijnt. En dat dat heel erg Poetin in de kaart speelt en daarmee ook de Europese veiligheid verder in het geding komt.
BORGMAN (NOS)
Meneer Jetten, ik wil het even met u hebben over de oproep die de minister van Asielzaken gisteren heeft gedaan aan de gemeente. Heeft die al effect gehad?
JETTEN
Er is veel contact met een aantal gemeenten die ook aangeven, ja we begrijpen de problematiek en dat we daar ook vanuit het hele land ons steentje aan moeten bijdragen. Het heeft nog niet geleid tot concrete toezeggingen.
BORGMAN
Het probleem is natuurlijk dat er ook gemeenten zijn die dat juist niet zeggen. Ons steentje bijdragen. Hoe is de opstelling van het kabinet tegenover die gemeenten?
JETTEN
Nou, ik denk dat het heel goed is dat de minister van Asiel en Migratie, maar ook een aantal Commissarissen van de Koning heel duidelijk zijn dat we in Nederland hebben afgesproken om de opvang van asielzoekers eerlijk met elkaar te delen. En dat we dus van elke gemeente verwachten dat die daar een bijdrage aan levert. En mocht dat niet zo zijn, dat er dan ook mogelijkheden zijn om daarop in te grijpen. Om ervoor te zorgen dat elke gemeente zijn verantwoordelijkheid pakt.
BORGMAN
En bent u bereid als kabinet om die mogelijkheden ook te gebruiken?
JETTEN
Als het moet, zijn we daartoe bereid, maar ik hoop dat het niet nodig is. Er zijn een aantal gesprekken nu gaande met gemeenten die op korte termijn hier echt een rol in kunnen en willen pakken. En dat leidt hopelijk ook tot verantwoordelijkheid bij een aantal andere gemeenten die nu echt nog achterblijven.
BORGMAN
En wanneer is voor het kabinet de grens bereikt en gaan die mogelijkheden dan ook echt gebruikt worden?
JETTEN
Nou, daar wil ik nu nog niet op vooruit lopen, omdat de minister nu deze week een eerste brief heeft gestuurd, een moreel appel op alle gemeenten heeft gedaan. Daar zullen de komende dagen ook nog een hele hoop intensieve gesprekken op volgen. En ondertussen, en dat is namelijk ook een belangrijke oproep, een begrijpelijke oproep die van veel gemeenten terugkomt naar het kabinet, doe dan ook meer om de instroom te beperken, om die asielketen op orde te krijgen, zodat we eigenlijk op alle borden tegelijkertijd aan het schaken zijn en daar werken we ondertussen ook hard aan.
BORGMAN
Nou, de oproep van sommige gemeenten is ook, hou je aan de afspraken? Want wat voor beeld geeft het dat gemeenten die in een eerder stadium bereid waren om mensen op te vangen, dat die nu moeten procederen tegen het COA om dwangsommen voor elkaar te krijgen, omdat het COA zich niet aan de afspraken houdt? Wat voor boodschap geef je daarmee aan gemeenten?
JETTEN
Dat vinden we ook heel vervelend. Liever heb je dat ook het COA zich aan die afspraken kan houden. Maar dat zou nu tot ook echt hele onveilige en ongewenste situaties leiden, omdat er simpelweg nog onvoldoende alternatieven zijn. Dit onderstreept nogmaals het belang van een asielketen die op orde is, met stabiele financiering, met een vast aantal vaste en flexibele opvangplekken, zodat we ook niet meer dit jojobeleid hebben waar we de afgelopen jaren al zo vaak tegenaan zijn gelopen met elkaar.
BORGMAN
Van den Brink zei gisteren ‘de situatie is urgent en kritiek’. Wat betekent dat precies?
JETTEN
We zien dat op heel veel plekken de opvangcapaciteit tegen de grenzen aan zit. En niemand wil terug naar de situatie van een aantal jaar geleden dat we bij TerApel mensen in het gras zagen liggen of eindeloos met bussen heen en weer moeten op zoek naar hele tijdelijke opvanglocaties. Liever heb je rust in die asielketen ook juist om met gemeenten goede afspraken te maken en niet elke keer elkaar te verrassen.
BORGMAN
U zegt je wil niet terug naar een situatie waarbij mensen in het gras slapen. Misschien is het heel cynisch. Maar dat heeft wel een schokeffect teweeg gebracht.
JETTEN
Zeker. En tegelijkertijd daarna ook een situatie waarin gemeenten en de Rijksoverheid niet altijd in een fijne samenwerking zaten om tot fatsoenlijke asielopvang te komen. In mijn eerste week heb ik een kennismakingsgesprek gevoerd met de medeoverheden. En daar stond zo’n beetje bovenaan hun mensenlijst om met elkaar op een fatsoenlijke en voorspelbare manier de asielopvang te organiseren. Terwijl we werken aan beperking van de instroom en meer meedoen van mensen die wel mogen blijven.
BORGMAN
Maar dat maakt het wel lastig om die gemeenten tegelijk in de houtgreep te nemen van ‘jongens zorg voor meer plekken’.
JETTEN
Ja, ik zie ook wel oproepen van gemeenten en burgemeesters die hun verantwoordelijkheid nemen richting de collega’s die achterblijven.
BORGMAN
Maar er zijn ook gemeenten waar lokale partijen hebben gewonnen die zeggen ‘we willen geen azc’s’.
JETTEN
Dat klopt. Daar heb ik ook vorige week over gezegd dat het een belangrijk signaal is van kiezers die vorige week naar de stembus zijn gegaan. Maar de realiteit is wel zo dat we landelijk afspraken hebben gemaakt over de verdeling over het land en we lokaal invulling kunnen geven aan de vraag wat is dan de beste plek waar die opvang moet worden georganiseerd en onder welke voorwaarden.
VAN BEURDEN (HART VAN NEDERLAND)
Ja, meneer Jetten, nog heel even door op dit onderwerp. Toch even concreet, dat draagvlak is dus in tal van gemeenten laag voor zo’n opvang voor asielzoekers. Wat kunt u als kabinet doen om dat draagvlak te vergroten?
JETTEN
Ik begrijp ook wel dat op een aantal plekken dat draagvlak laag is. Omdat we de afgelopen jaren te vaak hebben gezien dat gemeentes werden overvallen. En dat je op stel en sprong een opvang moest gaan organiseren in plaats van dat je dat even in enige rust doet en de tijd neemt om met de inwoners te praten over het feit dat we landelijke afspraken hebben over de verdeling over het land. Maar dat je dan lokaal wel invulling geeft over welke plek vinden we dan binnen onze gemeente het meest passend. En hoe zorgen we ervoor dat mensen daar de taal leren en mee kunnen doen. En hoe laat je ook als Rijksoverheid zien dat je de rotte appels die de boel verpesten ook hard aanpakt en het land uitzet als ze hier niks te zoeken hebben. En op tal van vlakken hebben we het gewoon niet goed genoeg gedaan de afgelopen jaren.
VAN BEURDEN
U hebt het ook net al over de instroom beperken en de uitstroom vergroten. Zet het kabinet dan nu ook alles op alles samen met de coalitiepartijen om dat te realiseren?
JETTEN
Ja, absoluut want de afgelopen week heeft de Tweede Kamer met de minister gesproken over de invoering van de Europese asielafspraken, die veel meer grip op het systeem gaan brengen en er ook voor gaan zorgen dat we mensen ook weer sneller kunnen uitzetten als ze niet in Nederland in aanmerking komen voor die asielaanvraag. Maar het heeft ook even tijd nodig, want we komen gewoon van heel ver. En dat zien we nu ook weer terug aan het feit dat de minister nu deze acute oproep heeft moeten doen aan gemeentes.
VAN BEURDEN
Ja, u noemt die Europese stemming, D66 stemde tegen die strengere terugkeerwet. Nou komen de twee asielwetten die klaar liggen bij de Eerste Kamer straks ook in stemming, daar dreigt D66 ook tegen te stemmen. Moet uw eigen partij dan niet ook de daad bij het woord voegen?
JETTEN
Nou, voor zover ik het heb meegekregen was de D66 Tweede Kamerfractie deze week ook met volle steun achter de minister voor de invoering van de Europese migratieafspraken.
VAN BEURDEN
Ik had het nu dan even over de stemming inderdaad in het Europees Parlement, waar D66 niet voor die strengere terugkeerwet stemde en even vooruitkijkend op de Eerste Kamer, waar toch ook wel al vrij duidelijk is aangegeven dat D66 die twee wetten niet kan steunen. Moet die partij dan niet een been bijtrekken?
JETTEN
Nou, de stemming in het Europees Parlement ging over de vraag of de gewenste terugkeerhubs buiten de Europese Unie, of dat die humaan zijn. Nou, dat is ook precies de inzet van het kabinet. Wij willen graag als onderdeel van het Europese migratiebeleid terugkeerhubs buiten de EU en juist door als Nederland in de kopgroep mee te doen, kunnen we ook mee bepalen hoe je dat op een fatsoenlijke manier kan organiseren.
VAN BEURDEN
U vond dat voorstel dat voorlag in de Europese Unie inhumaan, zegt u daar eigenlijk niet?
JETTEN
Nee, nee, nee, maar dat was de discussie in het Europees parlement. Ik ga verder niet over stemmingen in het Europees parlement. Ik ga wel over de lijn van het Nederlands kabinet en die is heel helder: als je beter Europees migratiebeleid wil, dan horen daar terugkeerhubs bij. En dan kun je maar beter meedoen, zodat je ook mee kan bepalen hoe dat wordt georganiseerd.
VAN BEURDEN
Als u dat Europese plan wel humaan vond, wat is dan de reden voor uw partij D66 om daartegen te stemmen?
JETTEN
Dat moet u echt aan de Europese parlementsleider vragen en niet aan mij.
VAN BEURDEN
Oké, en doet u dan wel een beroep op uw partij om toch dus die daad bij het woord te voegen? Want u wilt dat draagvlak creëren, dat heeft u ook nodig.
JETTEN
Zeker, en dat is ook de reden waarom we als kabinet daar hard aan werken en ik geloof heel erg dat we in de Tweede en in de Eerste Kamer breed draagvlak kunnen bouwen, niet alleen voor het Europese migratiepact dat nu voor ligt, maar straks ook voor die terugkeerverordening die er nog achteraan komt. Want uiteindelijk werkt dat totale Europese asielsysteem alleen goed als je ook met elkaar in staat bent om mensen die niet in Europa mogen blijven, ook snel en effectief uit te zetten.
VAN BEURDEN
Hoe legt u dat uit aan mensen die dus die instroom willen beperken, die uitstroom willen vergroten, dat D66 dan eigenlijk de grote afwezige is op dit gebied?
JETTEN
Ik ben dat niet met u eens, want D66 in dit kabinet doet wat nodig. En verder sta ik hier nu als minister-president, dan ga ik niet over stemming in het Europese Parlement.
HOEDEMAN (ALGEMEEN DAGBLAD)
Meneer Jetten, toch nog even over de Voorjaarsnota en de energiecrisis. In die Voorjaarsnota wordt geen rekening gehouden nog met de energiecrisis en de effecten van de oorlog. Heeft u niet het gevoel dat u op een ijsschots de zomer tegemoet drijft?
JETTEN
Nee, eerlijk gezegd niet, wel in een hele onrustige en onzekere wereld, waar we ons op alle scenario’s moeten voorbereiden. Maar ook deze week, niet alleen de Nederlandse bank, ook de Europese centrale bank, het Internationaal Energieagentschap, iedereen die echt adviseert: bereidt nou maatregelen voor die mensen echt helpen bij de bron van de problemen bij energieverbruik, bij die hoge energierekening en zorg dat je gerichte en tijdelijke steun geeft aan huishoudens en ondernemers die financieel het hardst geraakt worden.
HOEDEMAN
Zo zei meneer Heinen van Financiën bij de uitloop: ‘er is vrijwel geen ruimte, we zitten al tegen de 3% begrotingstekort aan’. U moet toch over die 3% heen, wilt u straks niet met lege handen staan tegenover de bevolking?
JETTEN
Dat gaan we de komende maanden bezien maar we hebben ook met elkaar afgesproken dat we een nette schatkist willen, zodat we de rekening niet doorschuiven naar toekomstige generaties. Volgend jaar is inderdaad een jaar dat we al scherp aan de wind zeilen qua begrotingstekort. Richting het einde van de kabinetsperiode ziet dat er al veel beter uit. Maar zoals deze week ook in het Kamerdebat door de ministers aangegeven: we bereiden ons voor op allerlei soorten maatregelen en die zullen we inzetten als dat nodig is.
HOEDEMAN
Vorige week werd bekend dat de Koning bel-rondjes doet in het Midden-Oosten, hij spreekt staatshoofden Qatar, Kuwait, Oman, Jordanië. Weet u van die gesprekken?
JETTEN
Zeker.
HOEDEMAN
Krijgt u dan een boodschappenbriefje mee? Of is het voor de gezelligheid?
JETTEN
Nou, het is zeker niet voor de gezelligheid want u kunt zich voorstellen dat in die landen de spanning nog een stuk hoger oploopt dan hier in Nederland. Het zijn vaak landen die te maken hebben met Iraanse raket- en droneaanvallen. Ik heb zelf met alle landen die u noemt, óf met de minister-president óf met het staatshoofd zelf ook gesproken, vaak met beide. En ons Koningshuis heeft al hele lange vriendschappen met veel van de Koningshuizen daar. En ik ben heel blij dat ook de koning zijn medeleven aan die mensen overbrengt.
HOEDEMAN
Wordt de Koning dan ook ingezet om extra energie naar Nederland te krijgen?
JETTEN
Nee, dat gaat echt om de vriendschap onderhouden en ook de mensen daar een hart onder de riem te steken.
HOEDEMAN
U bent natuurlijk verantwoordelijk voor het doen en laten van de Koning, straks ook, als u er niet bij bent, in het Witte Huis naar diner. Hoe houdt u daar rekening mee?
JETTEN
Nou, ik ben 24/7 verantwoordelijk voor het doen en laten van de Koning en we zien elkaar gemiddeld een uur per week. Dus dat wordt ook, als we in Washington D.C. zijn, niet anders.
HOEDEMAN
Ja, maar als president Trump nou zegt: ‘ga eens mee koning naar de war-room, wat moet de Koning dan doen’?
JETTEN
Ik denk dat de Koning heel goed zelf in staat is om dan een afweging te maken.
DE WINTHER (DE TELEGRAAF)
Meneer Jetten, ik vroeg me af, we hebben natuurlijk gezien dat er in het Midden-Oosten eigenlijk per dag zaken anders voor gaan staan, en er is natuurlijk die verklaring geweest, die ook Nederland heeft mede ondertekend, dat wij bereid zijn om op het moment dat de gewelddadigheden gestopt zijn, of verminderd zijn wellicht, dat wij een bijdrage gaan leveren. Wat is een week later nu volgens u de stand van zaken met de Iran-oorlog?
JETTEN
Specifiek op die voorbereiding of met de oorlog?
DE WINTHER
Nou, we kunnen ze alle twee meepakken.
JETTEN
Dan maak ik mezelf nog moeilijker nog meer vragen aan deze persconferentie toe te vroegen. Nee, in alle ernstheid: deze, die oorlog, zagen we denk ik in de afgelopen zeven dagen meermaals op bericht: ‘het is bijna klaar’ of ‘het is over x aantal dagen klaar’. En toch gaan de vijandigheden in volle vaart door. Er zijn nog steeds grootschalige aanvallen op Iran. Maar ook Iran is nog steeds in staat om heel veel aanvallen uit te voeren op landen in de Golfregio of om de scheepvaart in de Straat van Hormuz eigenlijk vrijwel volledig stil te leggen tenzij landen daar zwaar voor betalen. En we houden dus ook serieus rekening met het scenario dat die oorlog nog een aantal weken zal aanhouden. Voorzichtig zijn er nu berichten dat er mediation-gesprekken zijn via verschillende landen in de regio. Nou, we horen daar het een en ander over. Ik denk dat het goed is dat die contacten worden gelegd. Maar er zijn nog geen signalen dat het echt leidt tot toenadering tot elkaar. Wat we wel aan het doen zijn ondertussen, is ons toch maar voorbereiden op het geval dat die oorlog op een gegeven moment stopt, de beschietingen over en weer beëindigd zijn en dan is de vraag: kan de scheepvaart dan weer op gang komen in een van de belangrijkste vaarroutes ter wereld? Moeten we daar rekening houden met het scenario dat er zeemijnen liggen, die eerst moeten worden opgeruimd voordat tankers weer kunnen gaan varen? Of met het scenario dat de Iraniërs nog steeds schepen dreigen aan te vallen en je die schepen moet beveiligen. Inmiddels zijn er 35 landen bij die coalitie aangesloten, daar wordt dus op een heel technisch niveau met elkaar gekeken: hoe zou zo’n missie eruit kunnen zien? Welke landen kunnen daar dan capaciteiten aan leveren? Onder welke voorwaarden? Hoe kun je een internationaal mandaat voor zo’n missie krijgen? Dat is echt een hele prille fase van de voorbereiding, maar wel goed om daar al mee begonnen te zijn. Want als je dat pas gaat doen op het moment dat de oorlog eindigt, dan weet je zeker dat je te laat bent.
DE WINTHER
Gaat u in het Witte Huis direct tegen de president of in de marge daarvan een aanbieding doen namens Nederland, wat wij daar kunnen gaan doen?
JETTEN
Nee, we doen het echt gezamenlijk met een grote coalitie van landen, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk trekken daar de kar.
JETTEN
We doen het echt gezamenlijk met een grote coalitie van landen, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk trekken daar de kar en naast een aantal Europese landen zijn er ook landen uit het Midden-Oosten en Azië bij betrokken. Ik denk dat het gewoon goed is dat ook voor de Amerikanen duidelijk is dat zo'n brede coalitie deze bereidheid toont. Maar wel onder de voorwaarde dat de oorlog eerst moet eindigen en er ook een duidelijk internationaal mandaat voor zo'n missie ligt.
DE WINTHER
Maar is dat nou een ja of een nee op mijn vraag?
JETTEN
Nou, dat het iets complexer ligt dan een ja- of nee-antwoord. Want we doen dit niet om daar een wit voetje te halen. We doen het omdat we uiteindelijk niet alleen in Europa, maar eigenlijk in de hele rest van de wereld een belang hebben bij weer een veilige scheepvaart in de Straat van Hormuz.
DE WINTHER
Dus er wordt niet een Nederlandse aanbieding gedaan richting de Amerikanen als u daar bent, wat Nederland daar eventueel zou kunnen gaan doen?
JETTEN
Nee, omdat het initiatief echt bij Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk ligt.
DE WINTHER
Is Nederland eigenlijk, of zijn Nederlandse bedrijven voor zover u weet, eigenlijk bereid om te betalen voor doorgang in de Straat van Hormuz?
JETTEN
Daar heb ik geen enkel signaal van gekregen. Er zijn wel veel Nederlandse schepen of bedrijven die nu vastzitten. Of vanwege de veiligheid van het personeel of vanwege leveringen die daar graag weg zouden willen komen. Maar mijn beeld is dat ook Nederlandse bedrijven niet willen zwichten voor de chantage van het Iraanse regime.
DE WINTHER
Ok, ok. Nog even een andere vraag. Hoe vindt u dat minister Boekholt het doet?
JETTEN
Ik denk dat ik wel weet waar u op hint. Ik denk dat het goed was dat ze deze week ook even heeft gereflecteerd op niet zulke handige uitspraken in dat interview. En ik hoop dat iedereen haar ook zal afrekenen op waar ze voor bestelt. Dus namelijk het bijbouwen van veel huizen en zorgen dat we snel veel meer woningen kunnen delen.
DE WINTHER
Bent u verbaasd met de snelheid waarmee het de afgelopen weken eigenlijk is gegaan? U zit er amper een maand en dat er toch best wel veel kritiek al over deze minister wordt uitgestort?
JETTEN
Nou, ze zei het vanochtend denk ik zelf heel goed bij de inloop van de ministerraad dat ze deze week het gevoel had dat ze haar ontgroening had gehad.
DE WINTHER
Oké. Maakt u zich zorgen?
JETTEN
Nee, want ik zie eigenlijk elke dag een zeer fanatieke en bevlogen minister die veel verstand heeft van het thema rondom ruimtelijke ordening en echt met militaire precisie bezig is om die woningbouw te versnellen. Dus ze doet eigenlijk precies waarvoor ze is aangenomen.
DE WINTHER
Ziet u wellicht dingen die Nederland nog niet ziet?
JETTEN
Ik zie haar inderdaad elke dag daar heel hard mee aan het werk. En ik ga er ook echt vanuit dat ze dat de komende weken en maanden aan de rest van het land kan laten zien.
DE WINTHER
Is het nodig wellicht om haar vanuit uw eigen ervaring of misschien vanuit uw partij wat meer bij te staan? Want ze is natuurlijk niet een ervaren politica. Ze was een generaal op het ministerie. Ik kan me voorstellen dat die overstap wellicht wat extra coaching vergt.
JETTEN
Het mooie aan deze kabinetsploeg is dat we eigenlijk allemaal deze eerste maand weer dingen hebben geleerd. En daar ook met elkaar over spreken, elkaar ook erdoorheen helpen. En er zijn veel nieuwkomers in dit kabinet die met een hoop verwondering en verbazing af en toe het een en ander meemaken en dan is het ook goed als je je blijft verwonderen en verbazen en niet alleen maar je aanpast aan de Haagse realiteit, omdat de realiteit in de samenleving soms wel echt een andere is, maar dat je ook dus kan leunen op wat meer ervaren collega's in het kabinet die soms wat praktische tips en trucs hebben over hoe om te gaan met dit soort situaties
DE WINTHER
En die zijn wel overlegd, begrijp ik, afgelopen week?
JETTEN
Nou, nogmaals, het mooie aan deze ploeg is dat we eigenlijk dat continu met elkaar doen
DE WINTHER
Dank u wel.
AKKERMAN (WNL)
Aanvullend hierop. Henri Bontenbal heeft over deze minister gezegd of dit een waarschuwing moet zijn: ja, want integriteit is gewoon voor bestuurders heel belangrijk, dus de waarheid spreken ook. Dit is niet fraai en hij noemt het een slechte start. Hoe duidt u zijn woorden?
JETTEN
Ik heb daar echt geen boodschap aan. Dat is helemaal aan de heer Bontenbal zelf.
AKKERMAN
Deelt u de analyse?
JETTEN
Nou, kijk, het is natuurlijk voor ook de minister zelf baalde er natuurlijk deze week van dat het hierover ging en niet over de inhoudelijke voorstellen waarmee ze bezig is. En daar heeft ze gisteren in het debat en daarna ook voor de camera's volgens mij heel goed op gereflecteerd.
AKKERMAN
Wat is er eigenlijk anders aan deze situatie dan bijvoorbeeld destijds de situatie met Halbe Zijlstra?
JETTEN
Hier is gewoon de verkeerde metafoor gebruikt in een interview om een bepaalde problematiek te proberen schetsen
AKKERMAN
En daarmee is de kous er wat u betreft af?
JETTEN
Die kous is af omdat de minister daar zelf uitvoerig op heeft gereflecteerd, ja.
AKKERMAN
Ik heb ook nog een korte vervolgvraag over asiel nog. In het regeerakkoord staat dat u af wilt van noodopvanglocaties zoals hotels en cruiseschepen. Nu heeft minister Bart van den Brink deze week aan gemeenten een oproep gedaan om alles in het werk te stellen om opvangplekken te realiseren, waaronder bijvoorbeeld hotels. Hoe ruimt u die twee dingen met elkaar?
JETTEN
Nou ja, kijk, die hotels en cruiseschepen kosten gewoon klauwen met geld en dat is zonde van belastingcenten. Dus liever heb je voldoende vaste en flexibele opvangplekken. Daar zijn we ook mee aan de slag gegaan vanuit het coalitieakkoord, maar de achterstand is gewoon groot na de afgelopen paar jaar. Dus hier heb je helaas op de korte termijn wel een aantal van dit soort ingrepen nodig om erger te voorkomen.
AKKERMAN
Minister Faber werd natuurlijk soms gekscherend ook de minister van hotels en cruiseschepen genoemd. Maakt dat het extra pijnlijk voor uw kabinet dat u eigenlijk diezelfde maatregelen moet nemen?
JETTEN
Nee, ik denk dat het feit dat minister Van den Brink nu naar dit middel moet grijpen nogmaals aantoont dat het zonde is dat de afgelopen anderhalf jaar niet is gewerkt aan meer vaste en flexibele opvangplekken.
AKKERMAN
En op welke termijn denkt u af te kunnen zijn van deze hotels en cruiseschepen voor deze mensen?
JETTEN
Dat hangt ook af van de afspraken die we met medeoverheden kunnen maken, maar aankomende maand zitten we weer met gemeentes en provincies en waterschappen en ook dit onderwerp staat daar hoog op de agenda, omdat ook gemeentes veel liever hebben dat je dit op een rustige manier met elkaar organiseert in plaats van zo opstellen en spannen.
AKKERMAN
Tot slot nog een hele andere vraag. Bent u PRO?
JETTEN
Pro wat?
AKKERMAN
Zegt u het maar.
JETTEN
Ik feliciteer GroenLinks-PvdA met deze nieuwe naam. En we gaan zien wat het ze oplevert.
AKKERMAN
Wat vindt u van de naam?
JETTEN
Ik vind daarvan alles van, maar dan ga ik als minister-president geen commentaar op leveren.
AKKERMAN
Want bij Progressief Nederlands zullen toch ook een hoop mensen denken aan een andere partij die al bestaat, namelijk D66.
JETTEN
Ja, dus ik dank ook iedereen die extra campagne voert voor D66.
BOZTAS (THE GUARDIAN)
Hi, Senay Boztas from The Guardian. Ik sta hier ook als lid van de Buitenlandse Persvereniging, die al honderd jaar staat voor toegang van de pers van ons allemaal. Mijn vraag is eigenlijk een beetje over wat je net zei over de Haagse realiteit eigenlijk. Ik wil u vragen als minister-president en ook als democraat eigenlijk: kunt u voorborgen dat de pers onafhankelijk blijft en zonder beïnvloeding van overheidsspin? En staat u ook achter dat cultuur van inzage en controleren van citaten?
JETTEN
Ja, ik denk dat onafhankelijke pers is cruciaal in een goed functionerende democratie. En als ik het ook vergelijk met andere Europese landen, hoeveel toegang er is voor de parlementaire pers tot ons dagelijks werk, dan is dat denk ik een heel groot goed. Staat het helaas op lokaal niveau veel onder druk omdat er veel te weinig financiering is voor goede lokale en regionale media en goede onderzoeksjournalistiek. Maar we hebben dat hier in Den Haag volgens mij goed met elkaar georganiseerd. En we staan ook allemaal aan de lat om dat te waarborgen.
BOZTAS
Maar dat er gebriefd zou kunnen worden tegen een journalist om te zeggen dat citaten niet waar zijn toen er breed geweest is. Dat klopt eigenlijk. Wat vindt u daarvan?
JETTEN
Ja, ik vind het een beetje een moeilijke vraag om te beantwoorden eerlijk gezegd. In mijn eigen ervaring is dat je ook hele uitgebreide gesprekken kan hebben en dat vaak citaten even worden voorgelegd ter check. En daar is denk ik niks mis mee.
BEEKHUIS (BNR)
Weer even over de economische gevolgen van de oorlog in Iran. Het kabinet zegt dan te werken aan gerichte maatregelen. Echt voor groepen die het het hardst nodig hebben. Betekent dat dat generieke maatregelen, zoals een accijnsverlaging, dat die echt uitgesloten zijn op dit moment?
JETTEN
Je kunt voor de komende periode eigenlijk niks categorisch uitsluiten. Maar deze week heeft het kabinet ook duidelijk gemaakt dat nu hele generieke maatregelen inzetten schieten is op een bewegend doel. Het kost vaak heel veel belastinggeld zonder dat je zeker weet dat je dan ook huishoudens en bedrijven echt kan helpen.
BEEKHUIS
Ja, dus nu op de korte termijn niet aan de orde, maar later zou dat eventueel wel zo kunnen zijn?
JETTEN
Ja, de inzet is wel echt erop gericht om gewoon heel scherp te krijgen welke type bedrijven of sectoren worden nou het hardst geraakt, welke huishoudens worden het hardst geraakt en kun je maatregelen uitwerken die dan ook gericht en tijdelijk daar de nood echt kunnen ledigen. De Voorjaarsnota is vandaag met de Kamer gedeeld, zal dus over een aantal weken ook in de Kamer plenair worden besproken. Dat zou weer een heel logisch moment zijn om met elkaar te bekijken wat is nu de ontwikkeling van die oorlog en de impact op de economie en welke soort maatregelen moeten dan op korte termijn worden doorgevoerd.
BEEKHUIS
U zei vorige week dat deze situatie ook van iedereen wat aanpassingsvermogen zal vragen. Vier jaar geleden zei Sigrid Kaag als minister van Financiën dat we met z’n allen zullen moeten accepteren dat we collectief een beetje armer worden. Betekent dat hetzelfde als dat aanpassingsvermogen?
JETTEN
Aanpassingsvermogen zie ik eigenlijk de afgelopen weken overal in het land. Best moeilijk overigens als je met de auto naar je werk moet, maar toch veel mensen denken nou moet ik elke rit afleggen? Kan ik thuis nog extra maatregelen nemen voor energiebesparing? Bedrijven die daar weer heel creatief en innovatief mee omgaan. Dat zagen we ook bij de vorige energiecrisis. En tegelijkertijd waarschuw dus ook de Nederlandse banken ervoor dat deze oorlog langere tijd kan doorwerken in de inflatie. Dat het economische groei kost. Dat dat ons dus allemaal kan raken in onze koopkracht. Ja, dat is denk ik gewoon een reality check. Maar tegelijkertijd ook een extra aansporing om een aantal goede hervormingen wel door te blijven voeren. Versnellen van de energietransitie betekent minder afhankelijk zijn van energie uit het buitenland en een lagere energierekening voor mensen en bedrijven. Hervormen van de arbeidsmarkt betekent dat mensen makkelijker mee kunnen doen. Allemaal zaken die we al van plan waren, maar die we nu met extra vaart gaan beetpakken.
BEEKHUIS
Nog iets anders. U had deze week gesprekken, bijpraatgesprekken waren het volgens mij, met Laurens Dassen en ook met Jesse Klaver. Gaat u volgende week weer dit soort gesprekken voeren? Of komt dat later? Wordt dat al gepland op dit moment?
JETTEN
Die zijn al gepland. De openbare agenda voor de komende week wordt denk ik vandaag ook gepubliceerd. Uit mijn hoofd staan er nu weer vier fracties in de Tweede Kamer op de rol. En een enkele in de Eerste Kamer.
BEEKHUIS
Bent u van plan om met alle partijen in de Tweede Kamer te gaan praten?
JETTEN
In deze eerste ronde wel, ja.
BEEKHUIS
Dus ook met Geert Wilders en Lidewij de Vos bijvoorbeeld?
JETTEN
Ja, en dan is het de vraag of zij het dan nuttig vinden dat ik nog een tweede keer langskom of niet. Dat gaan we zien. Maar met alle partijen die laten merken van wij willen graag ook met het kabinet samenwerken om bijvoorbeeld belangrijke wetten of begrotingen door de Kamer te loodsen. Gaan we dan ook vervolggesprekken inplannen.
BEEKHUIS
En na die vervolggesprekken gaat u dan de balans opmaken van met deze partijen willen we gaan kijken naar bijvoorbeeld een groot akkoord?
JETTEN
Klopt, ja. En dat kan soms op specifieke thema’s zijn. Bijvoorbeeld op stikstof, waar we voor de zomer als kabinet een aantal grote keuzes willen maken. Maar zeker ook richting de miljoenennota is het denk ik heel nuttig om in de komende paar maanden duidelijk te krijgen welke set aan partijen zijn je eerste aanspreekpunt om te kijken kun je daar steun voor de begroting mee krijgen.
VAN WETTEN (ANP)
Ja meneer Jetten, nog even over de Voorjaarsnota. Volgend jaar loopt dat begrotingstekort op tot weer bijna die 3%. Dat komt onder andere omdat er ook uitgaven worden gedaan door dit kabinet in zaken waar niet meteen inkomsten tegenover staan. Zoals defensie en onderwijs. En tegelijkertijd denkt u ook aan energiesteun. Als u dat wil doen die energiesteun, moet u dan niet gaan snijden in sommige van die uitgaven waar geen inkomsten tegenover staan?
JETTEN
Daar gaan we dan als kabinet weer hele serieuze en soms ook moeilijke keuzes moeten maken. Maar dat doen we op het moment dat ze echt voorliggen.
VAN WETTEN
Maar hoe dan ook, u wil bij die 3% blijven. Ook als dat betekent dat je in sommige uitgaven, die zijn op belangrijke thema’s voor de drie coalitiepartijen, ook dan wil u zich houden aan die 3%?
JETTEN
Ja, dat zijn de afspraken die we in het coalitieakkoord met elkaar hebben gemaakt. Juist ook om voorbereid te zijn op situaties dat je nog voor veel grotere keuzes komt te staan. Het CPB verwacht volgend jaar een wat gunstiger saldo, omdat zij nog een aantal onderuitputtingen verwachten. Wij zien eigenlijk nu dat een aantal departementen heel goed in staat is om geld uit te geven en te investeren waarvoor het is bedoeld. Dat geldt onder andere ook op het terrein van veiligheid en onderwijs en innovatie. En juist deze turbulente wereld laat zien hoe belangrijk het is om daar ook mee door te gaan. Dus het zou zonde zijn om dat te stoppen, want dan betaal je daar over een paar jaar weer de prijs voor.
VAN WETTEN
Dan is de vraag natuurlijk, waar kun je dan wel op bezuinigen?
JETTEN
Ja, dat is de keuze die dan voorkomt te liggen. Daar ga ik dus ook niet op vooruitlopen.
VAN WETTEN
Oké, en dan nog even een vraag over iets heel anders. Deze week kwam een onderzoek naar buiten op verzoek van het ministerie van Onderwijs. Daarop bleek dat 4 op de 10 scholieren, meer dan 4 op de 10 scholieren, vinden dat mensen met een andere seksuele geaardheid niet gelijkwaardig zijn. Wat vindt u daarvan?
JETTEN
Heel eerlijk heb ik dit onderzoek niet voorbij zien komen deze week. Het is niet een cijfer waar je vrolijk van wordt. Tegelijkertijd ben ik er niet door verrast. En dat is misschien nog erger, omdat we al de afgelopen paar jaar hebben gezien dat LHBTI-emancipatie onder druk staat. Dat ook de manier waarop naar vrouwen wordt gekeken onder druk staat, door allerlei invloeden. Er is ook echt een fascinerende documentaire nu op Netflix over de manosphere te zien. Dus dit betekent gewoon dat we niet naïef moeten zijn. Emancipatie is van alle tijden en vraagt ook continu onderuit.
VAN WETTEN
En heeft een politiek hier ook een rol te vervullen? Of ligt dat volledig buiten de politiek?
JETTEN
Nee, de politiek heeft daar zeker een rol te vervullen door het goede voorbeeld te geven, te normeren als dat moet, maar ook te zorgen dat er op scholen voldoende tijd en geld is voor goede voorlichting. Dat is ook de reden waarom we dat nu weer volledig steunen, in tegenstelling tot eigenlijk een beetje een zweem van gedoe wat er de afgelopen jaren omheen heeft gehangen.
VAN WETTEN
Ja, heeft de politiek dat de afgelopen jaren wat laten liggen, dit onderwerp?
JETTEN
Dat vind ik wel, ja.
VAN WETTEN
Ja, in welke zin?
JETTEN
Ja, door onder andere in Kamerdebatten suggesties te doen over de inhoud van voorlichtingslessen op scholen die niet feitelijk bleek te zijn.
VAN WETTEN
En daarvoor kijkt u ook naar de voormalige coalitiepartijen?
JETTEN
Niet partijen die nu in deze coalitie zitten, maar er waren er een paar bij die dat inderdaad wel deden.
MEIJER (DE VOLKSKRANT)
Nog een aanvullende vraag over asiel. Minister Van den Brink schreef gisteren in zijn brief dat hij grote verwachtingen heeft van de twee asielwetten die half april in de Eerste Kamer worden behandeld. Als ze worden aangenomen, dan zullen ze een sterk beperkend effect hebben op de instroom, schreef hij letterlijk. Nu staat er in het coalitieakkoord dat D66 in de Eerste Kamer mag tegenstemmen tegen deze twee wetten. Als u dan toch gesprekken gaat voeren met fracties in de Tweede en Eerste Kamer, zou u dan niet ook nog eens een keer met uw eigen D66-fractie in de Eerste Kamer moeten praten om te zorgen dat die wetten wel degelijk een meerderheid krijgen?
JETTEN
Ik heb er alle vertrouwen in dat die wetten een meerderheid gaan halen.
MEIJER
Als u goed rekent, dan ziet u dat het echt een dubbeltje op z’n kant wordt. Waarom zou u dat risico nemen als u echt geloofwaardig die instroom wilt gaan beperken, zoals u in uw inleiding zei?
JETTEN
De minister van Asiel en Migratie is volop bezig met de voorbereiding van die debatten in de Eerste Kamer en vol vertrouwen dat het gaat lukken om die wetten er daar doorheen te krijgen. En mochten ze onverhoopt het niet halen, dan gaan we dan gewoon weer handelen na bevind van zaken, maar ik denk dat het niet nodig is om daarop vooruit te lopen, omdat we echt geloven dat we die wetten ook in de Eerste Kamer aangenomen krijgen.
MEIJER
Maar ziet u niet een rol voor zichzelf om uw minister te helpen?
JETTEN
Zeker, maar de vraag is hoe je hem dan het beste helpt.
MEIJER
Door te zwijgen?
JETTEN
Nou, niet door de suggestie op te nemen om dat met één specifieke fractie te bespreken.
ORNSTEIN
De Amerikaanse president heeft al een paar keer geroepen dat de sancties tegen Rusland verlicht moeten worden, met name oliesancties. Hoe staat u daar tegenover?
JETTEN
Zeer onverstandig, omdat de gestegen olieprijzen wereldwijd echt een geschenk zijn voor de oorlogskassen van Poetin en de verlichting van sancties hem nog meer geld in het laadje oplevert. Waardoor hij zijn agressieoorlog in Oekraïne nog makkelijker kan financieren.
ORNSTEIN
Maar bijvoorbeeld een tijdelijke opheffing daarvan?
JETTEN
Nee, ik denk dat het zelfs nog beter zou zijn om te kijken hoe je met extra sancties nog meer druk op Rusland kan leggen om ze te dwingen tot fatsoenlijke onderhandelingen over vrede.
ORNSTEIN
Heeft u hier met uw bondgenoten de afgelopen tijd over gepraat?
JETTEN
Zeker, vorige week tijdens de Europese Raad, maar ook de afgelopen twee dagen in Finland toen we met een aantal landen uit Noord-Europa bijeenkwamen en ook Canada digitaal erbij: hoe houden we de maximale druk op het Russische regime en hoe ondersteunen we ook Oekraïne zolang het nodig is.
ORNSTEIN
Als dat tijdens het roemruchte diner in het Witte Huis aan de orde komt, dan gaat u dat ook aan president Trump uitleggen dat u daar niet van gediend bent, voor het verminderen van die sancties?
JETTEN
In alle contacten met de Amerikanen dragen we dat ook al uit, ook nu al, om juist te benadrukken dat het in ons aller belang is om die oorlog in Oekraïne te laten stoppen, maar dat dat ook alleen maar kan als je Rusland economisch kan raken en Oekraïne in staat is om zich ook militair te kunnen blijven verdedigen.
WESTER (RTL)
U zei het zojuist al: ‘we zijn ervaren bewindslieden, we zijn wat beginnende, minder ervaren bewindslieden’, maar ze hebben volgens mij allemaal één ding gemeen, ze hebben allemaal te maken met beeldvorming, en is het dan handig dat in de tijd dat Nederlanders zien dat ze veel geld kwijt zijn aan de pomp, voor hun energierekening, onzekerheid, dat het kabinet zegt: ‘we kunnen nog niks doen, we kunnen u nog niet de hulp schieten’, dat een ervaren minister dan in de ogen van heel veel burgers heel veel geld voor een één-daags bezoekje aan de Evertsen met een privéjet op- en neervliegt voor 93.000 euro. Is dat nou handig?
JETTEN
Ik had wel verwacht dat deze vraag zou komen in deze persconferentie.
WESTER
Dan bent u vast goed voorbereid.
JETTEN
Ik begrijp heel goed dat dat bedrag vragen heeft opgeroepen, want het is natuurlijk een heel hoog bedrag. Tegelijkertijd vragen we van Nederlandse militairen, die op missie waren om te helpen Noord-Europa te beveiligen, dat fregat heeft rechtsomkeer gemaakt om naar het oostelijk deel van de Middellandse Zee te gaan, om daar Frankrijk te ondersteunen bij het beschermen van Europese bondgenoten. En dan vind ik het ook de taak van de minister van Defensie om die troepen een hart onder de riem te steken met in dit geval een troepenbezoek op het fregat.
WESTER
Nu zeggen marine mensen tegen mij, dit had van ons allemaal niet gehoeven, geeft veel gedoe, we zijn bezig met een missie, het leidt allemaal af, het had ook wel even online gemogen.
JETTEN
Ik heb ook wel als signalen gehoord dat mensen het juist heel erg waardeerden dat de minister hoogst persoonlijk is langsgekomen en daarmee ook aan de hele Nederland heeft kunnen laten zien wat we daar aan het doen zijn en waarom we dat aan het doen zijn.
WESTER
Als u een weekje gewacht had, had het op een goedkopere manier gekund.
JETTEN
Er is echt geprobeerd om dit zo goedkoop mogelijk te doen en dit was helaas de enige optie.
WESTER
U kunt zich wel voorstellen dat ook coalitiegenoten van u zeggen: ‘dit hadden wij niet zo gedaan’. Oppositiepartijen zeggen: ‘dit is wel een heel duur promotie filmpje geworden’. Dat mensen hier zich wel een beetje aan ergeren?
JETTEN
Ja, dat hoort ook wel bij onze baan. Maar zoals de minister van Defensie zelf ook heeft aangegeven: belangrijk om die Nederlandse troepen te bezoeken. Dit zal ook zeker niet de laatste keer zijn dat ze Nederlandse troepen bezoekt, dat verwacht ik ook van haar dat ze dat doet. Nederlandse militairen zijn over de hele wereld ingezet voor vrede en veiligheid en daar hoort ook bij dat de verantwoordelijk minister daar regelmatig haar gezicht laat zien.
WESTER
En dan zo’n dagje mag dan wel wat kosten?
JETTEN
Ja, gratis kan het sowieso niet en op een andere manier kom je ook niet op een fregat dat zich op de Middellandse Zee bevindt.