Plannen kabinet voor 2021

Hieronder volgt een samenvatting van de plannen voor 2021, die het kabinet-Rutte III op Prinsjesdag heeft gepresenteerd.

Economie en overheidsfinanciën

Voor veel mensen zijn dit bewogen tijden. Voor mensen die kampen met de nasleep van een coronabesmetting, voor mensen die hun baan zijn verloren, voor ondernemers die opdrachten zien teruglopen. Na een krimp van 5% in 2020 wordt er voor 2021 een economische groei verwacht van 3,5%. De werkloosheid loopt op tot 5,9%, het begrotingstekort gaat naar 5,5% en de overheidsschuld loopt in 2021 op tot 61,1%. Maar de economische vooruitzichten zijn zeer onzeker. Veel hangt af van hoe het coronavirus in Nederland en de medische en economische situatie in het buitenland zich ontwikkelen. In deze ingewikkelde en onvoorspelbare tijd probeert het kabinet de economie te ondersteunen én te versterken naar de toekomst toe. En dat kunnen we doen, juist omdat we de afgelopen jaren samen onze staatsschuld hebben afgebouwd.

Zo komt er een omvangrijk steun- en herstelpakket om banen en inkomens te ondersteunen, werkgevers te helpen zich aan te passen aan de nieuwe situatie en langdurige economische schade te beperken. Daarnaast blijft het kabinet investeren in publieke voorzieningen, zoals onderwijs en veiligheid. Tot slot zet het kabinet stappen om Nederland voor de lange termijn minder kwetsbaar te maken voor economische schokken. Dit wordt gedaan door bijvoorbeeld de oprichting van een Nationaal Groeifonds voor substantiële investeringen in het toekomstig verdienvermogen.

Verlenging van steunmaatregelen: nieuw steun- en herstelpakket

  • Het kabinet heeft ervoor gekozen om de eerdere noodpakketten voor steun aan bedrijven, zelfstandigen en werkenden (tot nu toe €62 miljard) vanaf 1 oktober 2020 met 9 maanden te verlengen. Daardoor hebben werkenden en ondernemers voor een langere tijd duidelijkheid.
  • Naast het ondersteunen van werknemers, zzp’ers en werkgevers, zodat er zo min mogelijk banen onnodig verloren gaan, trekt het kabinet ook € 1,4 miljard uit om mensen te helpen bij het vinden van ander werk en voor de aanpak van schulden.
  • Om de economie nog eens extra te ondersteunen worden geplande investeringen van bijna €2 miljard in infrastructuur en woningbouw naar voren gehaald.

Doorgaan met de uitvoering van gemaakte afspraken

  • Er blijft worden ingezet op sterke publieke voorzieningen. Zo wordt er geïnvesteerd in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit (€ 141 miljoen in 2021 en € 150 miljoen structureel in de jaren erna) en voor de aanpak van het lerarentekort komt jaarlijks € 32 miljoen extra beschikbaar.
  • Het kabinet neemt aanvullende maatregelen voor CO2-reductie om uitvoering te geven aan het Urgenda-vonnis. Ook investeert het de komende jaren € 5 miljard in maatregelen om de stikstofneerslag terug te dringen en de natuur te herstellen.
  • De gaswinning in Groningen wordt versneld afgebouwd; vanaf medio 2022 naar 0 in een gemiddeld jaar.
  • Er wordt geïnvesteerd in de woningmarkt.

Nederland sterker maken voor de toekomst

  • Om de welvaart te behouden en te verbeteren voor toekomstige  generaties wordt er een Nationaal Groeifonds opgericht, waarmee er wordt geïnvesteerd in het verdienvermogen op de lange termijn. Voor de komende vijf jaar is € 20 miljard beschikbaar om te investeren in kennis, innovatie en infrastructuur.
  • Ook worden er stappen gezet om de werking van de arbeidsmarkt te verbeteren. Door de verlaging van de zelfstandigenaftrek worden bijvoorbeeld de verschillen in belastingdruk tussen werknemers en zelfstandigen verlaagd.
  • Het kabinet werkt met het uitwerken van het Pensioenakkoord verder aan een toekomstbestendig pensioenstelsel.  

Koopkracht en lastenontwikkeling

Koopkrachtplaatjes blijven ramingen, en geen beloften. Dat geldt dit jaar extra. Niemand heeft het een idee hoe de economie zich zal ontwikkelen. Koopkrachtramingen kunnen in een crisis als deze weinig zeggen over je portemonnee het komende jaar. Veel belangrijker is bijvoorbeeld of je werk behoudt. Daarom is er een steun- en herstelpakket gepresenteerd, waarin werk en bedrijven worden ondersteund, mensen worden begeleid naar ander werk en waarmee het kabinet investeert in banen. Kijken we toch naar de koopkrachtramingen, dan zien we dat de meeste mensen er, ondanks de recessie, gemiddeld 0,9% op vooruitgaan. Dat is vooral te danken aan belastingverlagingen die het kabinet doorvoert.

Concrete maatregelen voor koopkracht en lastenontwikkeling

  • In 2021 daalt het tarief in de ‘nieuwe’ eerste schijf, waarin het overgrote deel van de mensen belasting betaalt, met 0,25%-punt. Hiermee komt het tarief op 37,1%. Het toptarief blijft 49,5%.
  • Werkenden gaan daarbovenop minder belasting betalen doordat de arbeidskorting wordt verhoogd (maximaal + € 324) tot maximaal €4.205 (incl. indexatie)
  • Om de lage inkomens extra te ondersteunen gaat de algemene heffingskorting  met € 82 omhoog tot maximaal € 2.837 (incl. indexatie)
  • Het kabinet verhoogt de ouderenkorting tot maximaal €1.703 (incl. indexatie) (+€55).
  • Het kindgebonden budget voor gezinnen met 3 of meer kinderen wordt verhoogd. Vanaf het derde kind stijgt het bedrag per kind met €617 naar €919.
  • In 2021 wordt de afbouw van de zelfstandigenaftrek versneld. De aftrek wordt met € 360 verlaagd tot € 6.670.  Maar zelfstandigen gaan er niet op achteruit, omdat zij – net als andere werkenden – voordeel hebben van andere belastingverlagingen.
  • Het heffingsvrije vermogen in box 3 wordt verhoogd van € 31.000 naar € 50.000 p.p.
  • Aftrekposten (zoals de hypotheekrenteaftrek) worden afgebouwd van 46,0% naar 43,0%.

Bedrijfsleven en arbeidsmarkt

De impact van het coronavirus is voorlopig nog niet voorbij. Gezondheid staat voor het kabinet op één. Maar het virus heeft ook grote gevolgen voor onze banen en economie. Daarom heeft het kabinet een steun- en herstelpakket voor economie en arbeidsmarkt gepresenteerd, dat volgt op de eerdere twee noodpakketten. Het nieuwe pakket richt zich op drie pijlers: steun aan bedrijven; ondernemers en werkenden helpen aanpassen; én investeren, zodat nieuwe banen ontstaan. Dit betekent dat lopende steunmaatregelen worden verlengd tot in 2021.

Ook in het Belastingplan staan extra maatregelen om economische groei in deze coronacrisis te stimuleren. Maar het kabinet wil ook perspectief bieden voor de periode daarna. Daarom gaat het door met hervormingen en met maatregelen voor een beter, eerlijker en groener belastingstelsel. En bijna € 2 miljard aan publieke investeringen in onder meer infrastructuur worden naar voren gehaald.

Concrete maatregelen pakket Belastingplan 2021

  • Vennootschapsbelasting: De eerder aangekondigde verlaging van het hoge tarief van de vennootschapsbelasting gaat niet door, waardoor dit tarief op 25% blijft. Zo creëert het kabinet financiële ruimte om juist nu de economie te versterken.
  • De verlaging van het lage vpb-tarief van 16,5% naar 15% gaat wel door. Bovendien gaan meer MKB-bedrijven in de komende jaren dit lagere tarief betalen. Vanaf 2021 geldt dit tarief voor winsten tot € 245.000. In 2022 wordt dit verder verhoogd naar € 395.000.
  • Bedrijven worden gestimuleerd om investeringen te doen met een nieuwe investeringskorting vanaf 2021. Als bedrijven een investering doen, zoals de aankoop van een nieuwe machine of bedrijfswagen, hoeven ze minder loonheffing te betalen. Dit betekent een extra stimulans voor de economie.
  • De zelfstandigenaftrek wordt verder verlaagd, maar dit wordt gecompenseerd door de  verhoging van de arbeidskorting en de daling van het basistarief in de inkomstenbelasting van 37,35 naar 37,10%. Hiermee worden de verschillen in belastingdruk tussen werknemers en zelfstandigen verminderd. Vanaf volgend jaar wordt de aftrek jaarlijks met € 110 extra verlaagd; totdat deze in 2036 uitkomt op € 3.240.
  • Multinationals zullen eerlijker worden belast, met oog voor het vestigingsklimaat. Zo wordt het verrekenen van verliezen, zoals geadviseerd door de Commissie-Ter Haar, per 2021 beperkt en we onderzoeken het fiscaal gelijker behandelen van vreemd en eigen vermogen.

Investeren in Nederland

De strijd tegen het coronavirus laat zien dat welvaart meer is dan economie alleen. Het gaat ook om goede zorg, om goed onderwijs en een schone en veilige leefomgeving. Daarom wordt er koers gehouden. In het regeerakkoord en in vorige begrotingen is er afgesproken te investeren in publieke voorzieningen: defensie, politie, zorg, onderwijs. Dat is werk in uitvoering.

Daarbovenop doet het kabinet wat nodig is om Nederland sterker te maken. Het gaat fors investeren in woningbouw, zodat op korte termijn 51.000 huizen kunnen worden gebouwd. Met een stevig pakket aan maatregelen wordt er gewerkt aan het terugdringen van CO2-uitstoot en investeert het kabinet de komende jaren versneld in wegen, sporen en vaarwegen. Voor de lange termijn wordt het  Nationaal Groeifonds opgericht, waarmee fors wordt geïnvesteerd in innovaties en technieken waarmee in de toekomst ons geld gaat worden verdiend. Dit maakt Nederland sterker, zodat ook de jongeren van nu straks kunnen rekenen op een baan en een goed stelsel van voorzieningen.

Nationaal Groeifonds

  • Het Nationaal Groeifonds is gericht op publieke investeringen die bijdragen aan het verdienvermogen van de Nederlandse economie op de lange termijn. Die investeringen zijn nodig om uitdagingen voor de economische groei als de vergrijzing, klimaatverandering en de afvlakkende productiviteitsgroei het hoofd te bieden. Voor de komende 5 jaar is er € 20 miljard beschikbaar.

Zorg

  • Het kabinet zet ook de komende periode in op het beheersen van de coronacrisis. In totaal is er bijna € 6,7 miljard uitgetrokken voor maatregelen om de coronacrisis het hoofd te bieden.  
  • Het actieprogramma Werken in de Zorg wordt uitgebreid en structureel gemaakt. Het kabinet maakt daarvoor € 20 miljoen extra vrij voor 2021, oplopend tot jaarlijks € 130 miljoen vanaf 2023.
  • Het kabinet stelt eenmalig aanvullend € 300 miljoen beschikbaar in 2022 aan gemeenten voor jeugdzorg. Dit komt bovenop de tegemoetkoming die het kabinet eerder al voor de periode tot en met 2021 beschikbaar heeft gesteld.
  • Voor preventie, vernieuwing van opvang en wonen met begeleiding voor dak- en thuislozen is voor 2020 en 2021 € 200 miljoen vrijgemaakt.

Woningmarkt

  • Er is een tekort aan betaalbare woningen en de druk op de woningmarkt is groot. Daarom komt het kabinet ook nu weer met een stevig pakket aan maatregelen, zodat er doorgebouwd kan worden en starters en huurders meer kansen krijgen.
  • Vorig jaar heeft het kabinet € 2 miljard beschikbaar gesteld voor de woningmarkt. Inmiddels is duidelijk dat met de eerste € 290 miljoen uit de Woningbouwimpuls 51.000 extra woningen worden gebouwd, waarvan 65% in het betaalbare segment. En de heffingsvermindering voor woningcorporaties voor nieuwbouw kan in potentie 150.000 sociale huurwoningen  opleveren de komende 5 jaar.
  • Voor 2021 komt het kabinet met extra maatregelen. Die extra maatregelen komen in aanvulling op de maatregelen die afgelopen voorjaar al zijn aangekondigd. Op korte termijn wordt de woningbouw versneld door middelen van de Woningbouwimpuls naar voren te halen en te verhogen. Daarmee komt in 2021 € 450 miljoen beschikbaar voor woningbouw.
  • Om alle woningbouwplannen in Nederland te realiseren, is het wegnemen van de belemmeringen door stikstof van belang. Hiervoor wordt tot 2030 elk jaar € 100 miljoen vrijgemaakt.
  • Daarnaast worden knelpunten bij gemeenten en woningcorporaties aangepakt en wordt ingezet op meer transformatie van bijvoorbeeld winkels naar woningen. Met versnelling van besluitvorming op grote gebiedsontwikkelingen, onderzoek naar de mogelijkheden van een actief grondbeleid door het Rijk en concretere afspraken met gemeenten en provincies over plancapaciteit en woningbouwproductie wordt ook de woningbouw voor een langere termijn verhoogd.
  • Het kabinet stelt starters op de woningmarkt vrij van overdrachtsbelasting zodat zij een sterkere positie hebben op de koopwoningmarkt en zij minder hoeven te sparen voordat ze hun eerste huis kunnen kopen.
  • Huurders die huren van een woningcorporatie en een hoge huur hebben ten opzichte van een laag inkomen, kunnen in 2021 huurverlaging aanvragen. Zo wil het kabinet de betaalbaarheid van huur verbeteren.

Klimaat

  • De uitvoering van het Klimaatakkoord blijft zoveel mogelijk doorgaan als gepland. Zo gaat de bouw van duurzame energieprojecten, zoals windparken op zee, gewoon door. Ook heeft het kabinet extra maatregelen genomen voor CO2-reductie op korte termijn, ook in het kader van het Urgenda-vonnis.
  • Het kabinet investeert aankomend jaar € 60 miljoen in duurzame maatregelen in de industrie. Dit geld gaat naar het testen en verbeteren van CO2-reducerende technieken, opschaling van groene waterstof, testen en verbeteren van technieken om CO2 af te vangen en op te slaan (CCUS).

Onderwijs en cultuur

  • Om het lerarentekort tegen te gaan wordt er jaarlijks nog eens € 32 miljoen extra vrijgemaakt. Eerder werd ook al geld vrijgemaakt voor de aanpak van het lerarentekort. Met deze € 32 miljoen structureel, komt het totaal op: structureel € 811,7 miljoen en incidenteel € 358,7 miljoen.
  • Er is structureel € 450 miljoen vrijgemaakt om scholen en universiteiten te compenseren voor leerlingen- en studentaantallen die hoger zijn dan verwacht.
  • Om te voorkomen dat leerlingen en studenten achterop  komen door corona, is er bijna €500 miljoen extra beschikbaar. Daarmee wil het kabinet leerachterstanden bestrijden, zoveel mogelijk leerbanen en stages behouden en vertraagde studenten in hun afstudeerfase gedeeltelijk tegemoet te komen. (Deze maatregel werd aangekondigd in het onderwijspakket)
  • Om te voorkomen dat schoolverlaters werkloos worden, maakt het kabinet in het recentelijke steunpakket ongeveer €350 miljoen vrij om de jeugdwerkloosheid aan te pakken.
  • Deze kabinetsperiode wordt € 325 miljoen meer uitgegeven aan erfgoed, en structureel € 80 miljoen meer aan cultuur.
  • En om kunstenaars en professionals in de culturele en creatieve sector tijdens de coronacrisis te steunen, is er in 2020 € 300 miljoen vrijgemaakt. In augustus is besloten tot een aanvullend pakket voor de eerste helft van 2021 van € 482 miljoen.  

Veiligheid en migratie

  • Het kabinet stelt in 2021 € 141 miljoen ter beschikking voor het breed offensief tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit. In de jaren na 2021 wordt dat € 150 miljoen structureel.
  • Voor 2021 heeft het kabinet € 40 miljoen beschikbaar gesteld om de achterstanden die door de coronacrisis in de strafrechtketen zijn ontstaan, weg te werken.
  • Het ministerie van Justitie en Veiligheid krijgt er in 2021 € 45 miljoen bij om verder te bouwen aan digitalisering binnen de strafrechtketen.
  • Vanwege de aanhoudende asielinstroom en achterstanden bij de behandeling van asielaanvragen komt er € 174 miljoen bij voor de asielketen in 2021. Dit geld is met name bedoeld voor het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND).

Infrastructuur

  • Nederland kent een goede infrastructuur. Om die te behouden moeten er blijvend geïnvesteerd worden. De komende jaren trekt het kabinet € 1,9 miljard uit voor het snel onderhouden en vervangen van wegen, spoor, vaarwegen en dijken. Dit helpt de bouwsector in deze moeilijke tijden.

Structurele aanpak stikstof

Sinds de uitspraak van de Raad van State in mei 2019 werkt het kabinet hard aan de opgave om de uitstoot en neerslag van stikstof te verminderen en de natuur te herstellen. Ook om weer vergunningen te kunnen afgeven voor economische activiteiten, zoals woningbouw of de aanleg van wegen, is het van groot belang om de stikstofuitstoot terug te brengen. Want juist in de fase van herstel na de coronacrisis moeten deze sectoren weer aan de gang kunnen. Daarom komt het kabinet met een omvangrijk investerings- en maatregelenpakket van ruim € 5 miljard tot en met 2030. Hiermee vermindert het de stikstofuitstoot en herstelt en versterkt het de natuur. Alle sectoren moeten hieraan een bijdrage leveren.

Concrete maatregelen voor de stikstof-aanpak

  • Het kabinet investeert meer dan €2 miljard in efficiënte bronmaatregelen in de landbouw, de industrie, de bouw en de mobiliteitssector. In het geval van de landbouw gaat het dan bijvoorbeeld om de weidegang  van koeien, betere stallen en financiële regelingen voor boeren die willen omschakelen naar duurzame landbouw of juist willen stoppen. 
  • Voor het herstellen en versterken van natuur komt vanaf 2021 tot en met 2030 substantieel extra geld beschikbaar, oplopend tot jaarlijks €300 miljoen De uitwerking van deze maatregelen volgt binnen het gezamenlijke programma Natuur van kabinet en provincies. Samen met de provincies monitort het kabinet ook de voortgang hiervan.
  • Uit de Begrotingsreserve Stikstof wordt € 125 miljoen ingezet voor natuurherstel. De middelen worden beschikbaar gesteld aan terreinbeherende natuurorganisaties voor herstelprojecten in natuurgebieden, zoals het verbeteren van de hydrologie en het verwerven van ‘sleutelhectares’ om de versnippering van natuurgebieden tegen te gaan.
  • Het doel is dat in 2030 minimaal de helft van de stikstofgevoelige natuur in Natura 2000-gebieden een gezond stikstofniveau heeft (onder de zogenoemde ‘kritische depositiewaarde’(KDW) komt).  Zo ontstaat er ook weer ruimte voor woningbouw, infrastructuur en landbouw. 

Nederland in de wereld

De coronacrisis laat zien hoe sterk Nederland in verbinding staat met de rest van de wereld. Ontwikkelingen wereldwijd kunnen directe gevolgen hebben voor ons land. Nederland moet voorbereid zijn op alle mogelijke dreigingen en gebeurtenissen die van buitenaf op ons afkomen. Het Nederlands diplomatiek netwerk en defensieapparaat, ontwikkelingssamenwerking en handelsbeleid zijn hiervoor onmisbaar. Het kabinet blijft in 2021 inzetten op het voorkomen van onveiligheid, het verdedigen van Nederland en het versterken van internationale samenwerking en de internationale rechtsorde. Het kabinet zet zich op alle mogelijke manieren in voor het bevorderen van democratie en mensenrechten wereldwijd.

Internationale veiligheid

  • Defensie staat aan de basis van een stabiel en veilig Nederland. Afgelopen jaren is er geïnvesteerd om de organisatie te herstellen en te moderniseren. Ook in 2021 gaan we daarmee door, bijvoorbeeld door het vervangen en moderniseren van Chinook-transporthelikopters (€ 208 miljoen), verwerving van de F-35 (€ 887 miljoen), een Combat Support Ship (€ 114 miljoen), en het verder werken aan een nieuw, toekomstbestendig personeelsmodel.
  • De verwachting voor 2021 is dat Nederland 1,48% van het BBP uitgeeft aan defensie. Deze stijging houdt verband met de verwachte ontwikkeling van de economie.
  • Met het Loket Buitenland zorgt het kabinet ervoor dat Nederlanders in het buitenland vanaf eind 2021 circa 60 rijksoverheidsdiensten via 1 kanaal kunnen benaderen.

Wereldwijde impact COVID-19

  • COVID-19 veroorzaakt een wereldwijde crisis van ongekende omvang, de zwaarste crisis sinds de jaren ’30, volgens het IMF. De effecten op de al zwakke gezondheidszorg zijn enorm, maar deze crisis heeft ook grote gevolgen voor economie, voedselzekerheid, migratie en veiligheid.
  • Het kabinet kiest ervoor om in dit jaar € 500 miljoen extra beschikbaar te stellen voor de coronabestrijding in de meest kwetsbare landen.
  • Het kabinet zet verder in op een eerlijke en betaalbare toegang tot COVID-vaccins, testen en behandeling wereldwijd en heeft onder meer bijgedragen aan een daartoe opgericht fonds (Gavi COVAX Advanced Market Commitment). Ook draagt het kabinet bij aan de ontwikkeling van betaalbare vaccins (via de Coalition for Epidemic Preparedness, CEPI) en diagnostica (via Foundation for innovatie Diagnostics, FIND).