De sterkste economie van Europa

Een sterke economie is de basis onder onze welvaart en welzijn. Onze zorg, sociale zekerheid, onderwijs en veiligheid kunnen we alleen betalen omdat elke dag mensen opstaan om aan de slag te gaan. Omdat er ondernemers zijn die met creativiteit, vakmanschap en lef onze samenleving vooruithelpen. Maar ons verdienvermogen staat onder druk. Wanneer andere landen sneller in productiviteit groeien, raakt Nederland achterop. Het besef dat elke euro die uitgegeven wordt, eerst verdiend moet worden, moet daarom weer centraal komen staan. Economische groei is daarmee een van onze belangrijkste missies. Om onze welvaart ook in de toekomst te behouden, is het nodig om te moderniseren, te verduurzamen, te innoveren en te investeren.

De belangrijkste stap die we nu kunnen zetten voor de welvaart van morgen, is zorgen dat mensen en bedrijven meer kunnen en willen investeren in de economie van de toekomst. En terwijl er een grote noodzaak is voor economische groei, lopen investeringen nu juist terug. Dat raakt ons verdienvermogen en toekomstige welvaart. Het is dus nodig dat de overheid minder consumeert, meer investeert en meer private investeringen mogelijk maakt. We zijn bereid om de keuzes te maken die nodig zijn voor een sterke economie, een efficiënte overheid en een sterk Nederland. We zetten in op rust, stabiliteit en voorspelbaarheid, omdat we ons realiseren dat besluiten tot investeringen over een lange termijn worden genomen. Het vertrouwen dat werken, ondernemen en investeren in Nederland loont, moet groeien. Zo wordt Nederland de sterkste economie van Europa, met het beste investeringsklimaat.

Investeren

We stellen onszelf ten doel dat het bedrijven lukt om in Nederland financiering op te halen, of het nou om mkb, start-ups, scale-ups of grootbedrijf gaat. Baanbrekende ondernemingen moeten weer groot kunnen worden in Nederland. We nemen daarom extra stappen om meer investeringen los te maken en het vestigingsklimaat en de financieringsketen te versterken. Dit willen we doen:

We richten binnen 2 jaar na de start van het kabinet een nationale investeringsinstelling op om de Nederlandse kapitaalmarkt te versterken en voor ons verdienvermogen op lange termijn. De instelling is er om financiering te verstrekken aan projecten en bedrijven die deze financiering niet zelfstandig op de private financieringsmarkt kunnen ophalen. De instelling zal overwegend marktconforme financiering verstrekken, die kan bestaan uit eigen vermogen en verschillende typen leningen.
Deze instelling kan bestaande instrumenten integreren, is de Nederlandse partner van de Europese investeringsbank en werkt op afstand van politiek en departementen. De investeringsinstelling is gericht op private investeringen, verdringt privaat kapitaal niet en mobiliseert institutioneel kapitaal. We doen een extra kapitaalstorting en brengen ook borg- en garantstellingen hier onder. De instelling is er niet voor publieke taken. Die investeringen lopen via de Rijksbegroting.
Om te zorgen dat bedrijven betere toegang krijgen tot financiering werken we in Europa aan een kapitaalmarktunie en vervolmaking van de bankenunie. We harmoniseren het toezicht op het financiële stelsel, ontwikkelen diepere nationale kapitaalmarkten en stroomlijnen regelgeving. We vormen een kopgroep met gelijkgestemde landen om op korte termijn regels, zoals het faillissementsrecht, te harmoniseren.
We maken waar mogelijk gebruik van Europese cofinanciering en investeringskansen, bijvoorbeeld via het European Competitiveness Fund, de Chips Act 2.0 en zogenaamde IPCEI’s (projecten met een groot gemeenschappelijk belang). We zorgen met een nationale EU-financieringsvoorziening voor voorspelbaarheid en toegang van Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen tot Europese innovatieprogramma’s.
We kiezen voor een fiscaal stabiel vestigingsklimaat. We willen bedrijven ondersteunen in investeringen die passen bij onze economie van de toekomst, door uitbreiding van de WBSO-subsidie voor ontwikkeling van AI en technologie en behoud van de innovatiebox. De EIA, MIA en VAMIL worden waar mogelijk samengevoegd tot één robuuste investeringsregeling. Kredieten voor het mkb, zoals de borgstelling mkb-kredieten (BMKB), blijven onverminderd in stand. We willen zoveel mogelijk een gelijk speelveld in Europa, daarom verhogen we de vennootschapsbelasting niet. De vrijheidsbijdrage voor bedrijven is ingevuld als taakstellende verhoging van de arbeidsongeschiktheidsfonds-premie. Over de invulling zal overleg plaatsvinden met ondernemersorganisaties.
We stimuleren dat mensen hun spaargeld meer beleggen in de Nederlandse economie. Er komt een EU-beleggingsrekening en we onderzoeken een win-win-lening. Daarnaast stimuleren we langetermijnbeleggingen door het nieuwe box 3-stelsel op werkelijk rendement door te ontwikkelen naar een vermogenswinstsystematiek.
Een sterke financiële sector zorgt voor meer investeringen in Nederland. We zetten de ambitieuze aanpak van regeldruk door, waaronder het meer risicogestuurd maken van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. We zorgen dat regels voor fintechs in lijn zijn met internationale standaarden.

Innovatie

Om in de toekomst onze welvaart, en daarmee de financierbaarheid van de gehele publieke sector op peil te houden, moeten we investeren in innovatie. Het geld wordt in de toekomst verdiend met technologie die er nu nog niet is. Economische kracht vertaalt zich in de huidige geopolitieke omstandigheden bovendien steeds meer naar geopolitieke macht. Innovatie en toegepaste kennis zijn daarmee bepalend voor onze geopolitieke positie in de wereld. Dit willen we doen:

Het kabinet werkt toe naar de 3%-norm voor investeringen in research en development (R&D). Daarvan moet het grootste deel van het bedrijfsleven komen, maar de overheid kan met publieke investeringen ook private investeringen aanjagen. De overheid moet daarnaast de randvoorwaarden creëren en vaker optreden als launching customer voor innovatieve technologieën. We gaan door met de uitvoering van de Nationale Technologiestrategie en ondersteunen regionale innovatieclusters.
Om innovaties vanuit de ontwikkelfase te laten doorgroeien, zetten we het Nationaal Groeifonds in en sluiten we waar mogelijk aan op Europese cofinanciering.
Voor de uitvoering van de Nationale Technologiestrategie investeren we in regionale innovatieclusters, deelname aan Europese innovatieprogramma’s en publiek-private innovatieprogramma’s.
Nederland blijft vol inzetten op de komst van de Einsteintelescoop. Daartoe zoeken we nadrukkelijk samenwerking met Duitsland en upgraden we de Pathfinder.
We benutten de inkoopkracht van de overheid voor het uitlokken van disruptieve innovaties en bieden een eerste afzetmarkt via het zogeheten DARPA-model. We richten hiervoor een Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie op.
We maken gebruik van de ruimte die Europese wetgeving biedt voor ‘regulatory sandboxes’ en vergroten de experimenteerruimte voor jonge technologiebedrijven.
Wetenschappelijke kennis moet meer worden omgezet in economische waarde (valorisatie). Om meer succesvolle spin-offs van onderwijsinstellingen te creëren, is het doel dat Nederlandse kennisinstellingen (inclusief de academische ziekenhuizen) werken met de beste-deal-terms voor start-ups van de hele westelijke wereld. We bundelen de krachten van ‘technology transfer offices’ (TTO) in 1 nationale TTO, verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitrol van ‘best practices’.
Conform het nationaal AI-Deltaplan werken we onder andere aan een AI-rekenkrachtplan, beslechten we structurele barrières in ruimte, energie en vergunningen die de aanleg van digitale (AI-)infrastructuur belemmeren en versterken we AI-adoptie en -geletterdheid in Nederland.

Ondernemerschap

Ondernemers zijn cruciaal voor het bereiken van meer economische groei, voor brede welvaart en voor de uitdagingen van de toekomst. Ondernemers moeten daarom de ruimte krijgen om te ondernemen, te groeien, te vergroenen en zij moeten de waardering krijgen die zij verdienen. Bedrijven staan niet op zichzelf, maar versterken elkaar en hebben een overheid nodig die faciliteert en rust, reinheid en regelmaat creëert. Dit willen we doen:

De Aanpak Regeldruk wordt doorgezet. Jaarlijks schrappen of vereenvoudigen we minimaal 500 regels. We stellen ambitieuze regelreductietargets vast per ministerie, onder de coördinatie van de minister van Economische Zaken (EZ). We laten alle wet- en regelgeving doorlichten en schrappen regels die hoge lasten met zich meebrengen en/of niet goed werken. Met gemeenten werken we standaarden uit voor een lagere regeldruk en eenduidige regels, zodat lokale regels niet onnodig belastend zijn voor ondernemers.
Het kabinet gaat ingewikkelde regels voor burgers en bedrijven simpeler maken. Daartoe zal het kabinet jaarlijks een Vereenvoudigingswet naar de Kamer sturen met concrete voorstellen vanuit departementen, toezichthouders en uitvoeringsinstellingen. De eerste Vereenvoudigingswet zal begin 2027 van kracht worden.
Onze ambitie blijft om onnodige nationale koppen op Europese regels te schrappen. Europese richtlijnen en regelgeving worden sneller en zoveel mogelijk 1-op-1 geïmplementeerd. We onderschrijven de Europese Omnibus-wetgeving. We maken afspraken met toezichthouders om regels niet strenger te interpreteren dan nodig is en administratieve lasten te beperken.
De vergunningverlening voor bedrijven moet worden versneld, bijvoorbeeld via digitalisering. We bezien of en hoe bij eenvoudige aanvragen, wanneer termijnen door de overheid worden overschrijden, een vergunning automatisch kan worden goedgekeurd en de leges worden kwijtgescholden. Voor grotere projecten laten we waar mogelijk constructie en vergunningaanvraag parallel lopen. Ook wordt de gemeente verplicht om binnen 12 weken op bezwaren over vergunningen te beslissen.
Ondernemers kunnen alleen ondernemen met stabiel beleid en stabiele belastingen. Met het oog op een gelijk speelveld willen we vaak ter discussie gestelde regelingen behouden die belangrijk zijn voor bedrijven. Denk aan de expatregeling, innovatiebox, bedrijfsopvolgingsregeling, verliesverrekening, de deelnemingsvrijstelling en WBSO. Fiscale regelingen voor ondernemers, zoals de WBSO en Werkkostenregeling, worden minder complex gemaakt en administratieve lasten worden verminderd. Voor directeuren-grootaandeelhouders moet de belastingdruk in evenwicht zijn.
Het stelsel van sociale zekerheid moet werken voor werknemers en werkgevers, zodat een baan aanbieden aantrekkelijker wordt.
De Nederlandse arbeidsmarkt heeft talent nodig. We leiden via mbo, hbo en wo talent op gericht op de arbeidsmarkt en trekken waar nodig gericht internationaal talent aan. De maatregelen hiervoor zijn opgenomen in het onderwijshoofdstuk.
Start- en scale-ups moeten kunnen groeien in Nederland. We maken het daarom makkelijker om medewerkers deels te betalen in aandelen(opties) en breiden opties uit om financiële medewerkersparticipaties fiscaal voordelig te verstrekken. De op te richten investeringsinstelling zorgt voor meer durfkapitaal voor start- en scale-ups.
Ruimte voor zzp’ers. We pakken schijnzelfstandigheid aan door de conceptwet Vbar die hierover gaat op te splitsen en een rechtsvermoeden van werknemerschap in te voeren. Het overgebleven deel van de Vbar vervangen we zo snel mogelijk door de Zelfstandigenwet.
We stimuleren duurzaam en verantwoord ondernemerschap. We nemen het ‘rentmeestervennootschap’ op in de wet als rechtsvorm voor bedrijven. We verlagen administratieve lasten en kosten voor bedrijven die duurzaam willen ondernemen.
De Nederlandse economie is mede sterk vanwege toonaangevende grote bedrijven, die kiezen voor groei en een duurzame toekomst in Nederland. We versoberen de expatregeling niet.
Ondernemers in een winkelgebied zorgen voor de ziel van een binnenstad of dorp, sponsoren de voetbal- of hockeyclub en zorgen voor sfeer met Kerst en Sinterklaas. Daarom zetten we de impulsaanpak winkelgebieden voort.
Familiebedrijven zijn van groot belang voor onze economie, daarom versoberen we de bedrijfsopvolgingsregeling en doorschuifregeling niet.
We stimuleren vrouwelijk ondernemerschap via het initiatief ‘Code V’ en stellen ons tot doel dat vrouwelijke ondernemers in 2030 relatief net zoveel financiering ophalen als mannelijke ondernemers.

De overheid kiest voor groei

De overheid kiest voor economische groei, waarbij we inzetten op innovatie, verduurzaming en de verhoging van productiviteit. Conform het rapport-Wennink sturen we actief op 1,5% structurele economische groei en als dat niet wordt gehaald, sturen we bij. Nederland heeft ecosystemen die draaien op samenwerking tussen grote bedrijven, mkb, start-ups en kennisinstellingen. We kiezen daarom voor een gerichte en gefocuste ecosysteem-benadering en voeren economisch beleid gericht op deze systemen. Dit willen we doen:

We gaan door met het nieuwe strategische industriebeleid met focus op bepaalde domeinen en markten op basis van potentieel verdienvermogen, maatschappelijke opgaven en belang voor onze strategische autonomie.
In lijn met de bestaande focus op het industriebeleid, kiezen we voor vier domeinen die essentieel zijn voor onze toekomstige economie en maatschappelijk welzijn: digitalisering en AI, veiligheid en weerbaarheid, energie- en klimaattechnologie en life sciences en biotechnologie. Binnen deze domeinen zetten we gericht in op het opbouwen van technologische nicheposities.
We zorgen dat Nederland zijn sterke positie in de schone maakindustrie verder uitbouwt, met kansen voor circulaire bouwmaterialen, groene chemie, biobased plastics, waterstof en de maritieme sector.
We geven voldoende ruimte aan fysieke uitbreiding van bedrijven. Daartoe wijzen we fysieke ruimte aan die van strategisch belang is rondom regionale innovatieclusters en tekenen we voldoende ruimte in voor bedrijventerreinen. Gemeenten die bedrijventerreinen opheffen of transformeren zorgen samen met andere gemeenten voor nieuwe ruimte voor bedrijven. Voor bedrijvigheid van nationaal strategisch belang neemt het Rijk waar nodig zelf regie.
Om een gezonde marktwerking te bevorderen geven we de Autoriteit Consument en Markt als marktmeester twee nieuwe instrumenten: de zogenaamde call-in-bevoegdheid en de ‘new competition tool’ In de uitwerking zorgen we voor het beperken van de regeldruk en onzekerheid.
Een beter werkende Europese interne markt is cruciaal voor onze economische groei. We harmoniseren daarom zoveel mogelijk wetgeving die relevant is voor ondernemers, zoals het vennootschapsrecht en arbeidswetgeving. We zetten ook in op het voltooien van de interne markt.

Bekijk de andere hoofdstukken uit het regeerakkoord.