Overgewicht en obesitas zijn belangrijke volksgezondheidsproblemen. De Rijksoverheid wil meer doen om overgewicht en obesitas te voorkomen en te verminderen. Bijvoorbeeld door gezond eten te stimuleren, sporten en bewegen aantrekkelijker te maken en te zorgen voor een gezondere (eet)omgeving en betere zorg.

Minder overgewicht en obesitas in 2040

De overheid wil overgewicht en obesitas terugdringen. Het doel is dat in 2040:

  • Maximaal 38% van de volwassenen overgewicht heeft;
  • Maximaal 9,1% van de kinderen overgewicht heeft;
  • Maximaal 2,3% van de kinderen obesitas heeft;
  • Minimaal 75% van de kinderen voldoende beweegt;
  • Minimaal 80% van de kinderen voldoende groente eet (5 dagen per week);
  • Minimaal 65% van de kinderen voldoende fruit eet (5 dagen per week;

Er zijn veel initiatieven, plannen en ontwikkelingen om deze strategische doelen uit de Samenhangende Preventiestrategie te behalen. Deze dragen allemaal bij aan het bevorderen van gezondheid in Nederland. Onder andere door de negatieve gevolgen van overgewicht terug te dringen. 

Overzicht plannen en initiatieven tegen overgewicht en obesitas

Hieronder volgt een overzicht van initiatieven om de doelen uit de samenhangende preventiestrategie te halen. 

Gezonde voeding door: 

  • consumenten meer producten in de supermarkt te laten kopen die in de Schijf van Vijf horen. Bijvoorbeeld door te communiceren welke producten in de Schijf van Vijf passen. En door de gezonde keuze de makkelijke keuze te maken;
  • consumenten duidelijk te maken welk product een betere keuze is in vergelijking met dezelfde soort producten. Denk aan ontbijtkoek met suiker of juist zonder suiker, maar niet verschillende productsoorten zoals wortels en chips. Producten binnen dezelfde soort met een betere samenstelling krijgen een voedselkeuzelogo met een betere Nutri-score;
  • het aantal calorieën en de hoeveelheid suiker in frisdranken, koek, snoep, chocola en zuivel te verlagen. Het streefpercentage is dat de consumptie van suikerhoudende dranken in 2026 met minstens 5% is afgenomen ten opzichte van 2024;
  • dranken met veel suiker meer te belasten. En dranken met weinig of geen suiker juist  minder te belasten. De overheid kijkt of de huidige verbruiksbelasting aangepast kan worden in  een belasting op basis van suikergehalte van de drank;
  • te zorgen dat drinkwater makkelijk te vinden is door extra watertappunten te maken op publieke plekken en in scholen.

Meer sporten en bewegen door:

Een gezondere (eet)omgeving en betere zorg door:

  • in te zetten op gezondere kinderopvang, sportkantines, schoolkantines, pretparken, bedrijfsrestaurants enzovoort. Ongeveer 75% van de gemeenten is een JOGG-gemeente. JOGG-gemeenten organiseren activiteiten in de wijk en werken gemeenten aan een gezonde omgeving voor kinderen;
  • samen te werken aan de gezondheid van de jeugd, passende ondersteuning en zorg voor kinderen en volwassenen met overgewicht. Dit gebeurt op lokaal en regionaal niveau met goede afspraken vanuit het Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord; 
  • volwassenen met een coach te laten kijken naar hun leefstijl. Zij kunnen een gecombineerde leefstijlinterventie krijgen.

Gezondere scholen door:

  • Scholen in het basis- en voortgezet onderwijs en het mbo gebruik te laten maken van de Gezonde School-aanpak. Deze aanpak zorgt ervoor dat een gezonde leefwijze vanzelfsprekend wordt voor scholieren, studenten en medewerkers. Scholen die meedoen kunnen geld krijgen als ze via een praktisch en concreet stappenplan werken aan een zelfgekozen gezondheidsthema, zoals voeding, bewegen en sport. Gezonde School ondersteunt de scholen met kennis, scholing, handelingsperspectieven. En daarnaast ook via advies en begeleiding door Gezonde School-adviseurs van de GGD.

Gezonde schoolkantines door:

  • het makkelijker te maken voor scholieren om voor gezond eten en drinken te kiezen. Daarom maken scholen het aanbod in de schoolkantines steeds gezonder. Ook noemen ze het onderwerp gezonde voeding steeds vaker in hun beleidsplan. Het programma Gezonde Schoolkantine van het Voedingscentrum ondersteunt scholen hierbij.

Medicatie bij obesitas

Heeft iemand overgewicht of obesitas heeft? Dan zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Of een arts obesitasmedicatie voorschrijft, hangt af van:

  • De hoogte van het risico op gezondheidsproblemen;
  • De oorzaken van het overgewicht;
  • Als de oorzaak (ook) levensstijl is: wat iemand zelf kan doen om de leefstijl te verbeteren en of hier professionele hulp bij nodig is;
  • Welke stappen al genomen zijn. 

Voor veel mensen met overgewicht is de eerste stap een leefstijladvies of een leefstijlprogramma onder begeleiding van een coach (de gecombineerde leefstijlinterventie). Medicatie wordt pas vergoed wanneer iemand:

  • al minimaal 1 jaar meegedaan heeft aan een leefstijl-programma
  • minder dan 5% gewichtsverlies heeft.

Informatie over gezond eten, gezonde eetomgeving en sporten

Medewerkers in de gezondheidszorg en het onderwijs kunnen informatie vinden bij onder andere het Voedingscentrum en het Kenniscentrum Sport: