Nederland ziet de Zuidpool (Antarctica) als een gebied dat van iedereen is. Niemand is eigenaar van dit onbewoonde gebied. Nederland werkt mee aan het internationale bestuur van Antarctica. Onder meer voor internationale samenwerking, de bescherming van de natuur en het duurzaam beheer van Antarctica.
Beheer van Antarctica: Nederland beslist mee
Samen met 28 andere landen beslist Nederland mee over het beheer en de toekomst van Antarctica. Dit is een deel van de landen die het Antarcticaverdrag hebben ondertekend (de ‘consultatieve partijen’). In dit verdrag staan bijvoorbeeld afspraken over:
- wetenschappelijk onderzoek naar milieu en klimaat in en rondom Antarctica;
- een verbod op het mijnen van grondstoffen;
- een verbod op militaire activiteiten, zoals het testen van wapens;
- regels voor de bescherming van de natuur en milieu.
Nederland doet als raadgevend land mee aan de jaarlijkse vergadering over het bestuur van Antarctica (Engelstalig). Tijdens deze bijeenkomsten worden besluiten genomen over het beheer van Antarctica. De vergaderingen vinden ieder jaar in een ander land plaats. Nederland is in juni 2028 gastland en voorzitter van de 50ste vergadering van de ATCM.
Nederlandse aandachtspunten Antarctica
Het Nederlandse beleid richt zich onder andere op:
De oceanen rond Antarctica zijn belangrijk leef- en broedgebied voor veel dieren. Het gebied speelt ook een belangrijke rol in het wereldwijde klimaat en de hoogte van de zeespiegel. Als de ijskappen smelten, kan dit zorgen voor een grote stijging van de zeespiegel. Dat is een risico voor laaggelegen landen zoals Nederland.
Nederland wil de kwetsbare natuur en ecosystemen op Antarctica beschermen. Bijvoorbeeld door bepaalde gebieden en bedreigde soorten een beschermde status te geven. Zoals de keizerspinguïn en de Antarctische pelsrob. En via maatregelen die de verspreiding ziekten voorkomen. Zo kan vogelgriep bijvoorbeeld via trekvogels vanuit Nederland in Antarctica terechtkomen, en andersom. Nederland wil ook een permanent verbod op het winnen van grondstoffen op Antarctica.
Menselijke activiteiten, zoals visserij, nemen toe op Antarctica. Ook het aantal toeristen op Antarctica groeit hard. Er vinden steeds meer verschillende toeristische activiteiten plaats, zoals helikoptervluchten en dronevluchten. Ook bezoeken toeristen steeds meer verschillende plekken op Antarctica. Dit heeft negatieve gevolgen voor het gebied en de dieren en planten daar.
Nederland wil daar iets tegen doen door duidelijke internationale regels en afspraken over toerisme . Bijvoorbeeld over:
- het soort toeristische activiteiten dat is toegestaan;
- het maximale aantal bezoekers;
- welke gebieden toeristen wel of niet mogen bezoeken.
Wetenschappelijk onderzoek op Antarctica
Nederland doet veel onderzoek op Antarctica. Nederland werkt hiervoor samen met ander landen en heeft een eigen mobiel laboratorium op de Britse basis Rothera. Juist omdat de ontwikkelingen in dit gebied zo snel gaan, levert wetenschappelijk onderzoek belangrijke data over veranderingen in de natuur en het klimaat. Bijvoorbeeld over:
- de verspreiding van vogelgriep;
- smeltende gletsjers;
- de zeespiegelstijging.