Een aantal Nederlandse erfgoederen krijgt internationale bescherming. Ze hebben het Europees erfgoedlabel gekregen of staan op de Werelderfgoedlijst van Unesco.
Strengere regels voor invoer cultuurgoederen
Voor de invoer van cultuurgoederen naar de Europese Unie gelden er regels. Deze regels gelden voor iedereen die cultuurgoederen, zoals schilderijen, boeken of archeologische vondsten, wil invoeren. Bijvoorbeeld voor particuliere verzamelaars, kunsthandelaren of musea.
Bij de invoer van bepaalde cultuurgoederen die buiten de EU zijn gevonden of gemaakt, is een invoervergunning of importeursverklaring nodig. De Douane controleert of de invoer volgens de juiste regels verloopt. Waar dat nodig is, schakelt de Douane de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed in voor verder onderzoek.
De regels zorgen ervoor dat cultureel erfgoed van buiten de Europese Unie beter wordt beschermd. Dit helpt om illegale handel in cultuurgoederen te stoppen. Vooral handel die kan bijdragen aan de financiering van terrorisme.
Informatie over aanvraag van vergunning of verklaring
Op de website van de Douane staat voor welke cultuurgoederen en douane-regelingen de regels gelden.
Op de website van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed staat hoe een vergunning of verklaring kan worden aangevraagd en welke documenten nodig zijn.
Europees Erfgoedlabel
Gebouwen en plaatsen kunnen van de Europese Commissie in Brussel het Europees erfgoedlabel krijgen. Het gaat dan om erfgoed dat een belangrijke rol heeft gespeeld in de Europese geschiedenis, cultuur of integratie. Het label heeft een sterke, educatieve waarde voor met name jongeren. Zij krijgen zo een beter beeld van de achtergronden van deze symbolische locaties.
In Nederland hebben onder meer Kamp Westerbork, het Vredespaleis en de Koloniën van Weldadigheid het Europees erfgoedlabel.
Werelderfgoedlijst van Unesco
Erfgoed dat bijzonder is voor mensen van over de hele wereld, staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco. In Nederland zijn onder meer deze plekken werelderfgoed:
- de grachtengordel van Amsterdam;
- het getijdengebied van de Waddenzee;
- de oude binnenstad van Willemstad op Curaçao;
-
de Hollandse Waterlinies, waaronder de Stelling van Amsterdam.
Rijksmonumenten die deel uitmaken van een werelderfgoed, krijgen voorrang bij de verdeling van instandhoudingssubsidie.
Unesco-verdrag immaterieel erfgoed
In het Unesco-verdrag over immaterieel cultureel erfgoed hebben deelnemende landen afgesproken om goed te zorgen voor immaterieel cultureel erfgoed. Op de internationale lijst van het Unesco-verdrag staat als immaterieel erfgoed in Nederland onder meer:
- het ambacht van molenaar
- het zomercarnaval in Rotterdam
- bloemen- en fruitcorso’s
Unesco-verdrag invoer en uitvoer cultuurgoederen
In het Unesco-verdrag uit 1970 staan afspraken om onrechtmatige invoer, uitvoer en eigendomsoverdracht van culturele goederen te voorkomen. Hiermee beschermen landen hun eigen roerende erfgoed voor illegale uitvoer. Tegelijkertijd spreken lidstaten in dit verdrag af om met elkaar de illegale invoer en uitvoer van cultuurgoederen tegen te gaan. Nederland is vanaf 2009 lid van dit verdrag. De Inspectie Erfgoed en Overheidsdocumentatie verleent vergunningen voor de invoer en uitvoer van cultuurgoederen en werkt hierin samen met de douane.
Internationale samenwerking voor zorg voor erfgoed
Sporen van het Nederlandse verleden zijn niet alleen in ons land aanwezig, maar ook in andere landen. De Rijksoverheid werkt met andere landen samen om dit gedeelde cultureel erfgoed te beschermen. Gedeeld cultureel erfgoed is onderdeel van het internationaal cultuurbeleid. Het gaat onder meer om bevordering van samenwerking tussen Nederlandse en buitenlandse instellingen en het uitwisselen van kennis en experts.
Europees verdrag benadrukt de waarde van erfgoed voor de samenleving
De Raad van Europa stelde in 2005 het Faro-verdrag op. Dit verdrag benadrukt de maatschappelijke en verbindende waarde van cultureel erfgoed en het belang van deelname door de samenleving. Daarnaast wijst het op de rechten en verantwoordelijkheden die burgers bij cultureel erfgoed hebben.
Net als andere Europese landen heeft Nederland het verdrag ondertekend. Daarnaast heeft Nederland onderzoek gedaan naar wat het Faro-verdrag in de praktijk betekent.
Raad van Europa
De Raad van Europa zorgt voor samenwerking tussen landen op cultureel gebied. In Nederland zijn verschillende verdragen van de Raad van Europa gebruikt ter bescherming van het erfgoed:
- het verdrag van Granada over behoud van architectonisch erfgoed;
- het verdrag van Valletta over archeologisch erfgoed;
- het Faro-verdrag over de maatschappelijke en verbindende waarde van cultureel erfgoed en het belang van deelname door de samenleving.
De Europese Erfgoedstrategie voor de 21e eeuw biedt een handvat en goede voorbeelden bij de uitdagingen voor beheer en behoud van erfgoed.