Wie mogen archeologisch vooronderzoek of een opgraving doen?

Archeologisch vooronderzoek soms verplicht

De gemeente kan de initiatiefnemer van een bouwproject verplichten om vooronderzoek te laten doen. Bijvoorbeeld als op de bouwlocatie resten uit het verleden zijn gevonden. Of omdat de gemeente denkt dat die er zijn.

In eerste instantie onderzoekt een archeologisch bedrijf of er archeologische resten in de bodem aanwezig zijn. Als dat zo is, onderzoeken ze de precieze omvang, locatie en aard van de resten. Dit wordt een archeologisch vooronderzoek genoemd.

Gemeente beslist na archeologisch vooronderzoek

Op basis van de resultaten van dit vooronderzoek bepaalt de gemeente of en onder welke voorwaarden de werkzaamheden door mogen gaan. Bedrijven moeten de resultaten van een vooronderzoek en een opgraving beschrijven in een rapport. De kosten daarvan zijn voor de initiatiefnemer van de werkzaamheden of van het bouwproject. Wie een archeologische vondst doet, moet dat altijd melden.

Certificaat aanvragen voor archeologisch vooronderzoek of opgraving

Wilt u een certificaat aanvragen om archeologisch vooronderzoek en archeologische opgravingen te doen? Dan moet u dit aanvragen bij een certificatie-instelling archeologie. Deze instelling controleert of u als aanvrager voldoet aan de eisen.

Opgraving melden binnen 2 weken

Archeologen die opgravingen doen, moeten hun onderzoek voor de start aanmelden in Archis. Binnen 2 weken na de opgravingen moeten ze hun eerste resultaten melden.

Binnen 2 jaar moeten zij alle vondsten en gegevens over de opgraving geven aan de eigenaar. Vaak is dat de gemeente of de provincie. Ook moeten de archeologen dan een eindrapport over de opgravingen hebben.

Uitzondering voor scholen en buitenlandse bedrijven

Niet iedereen die onderzoek of opgravingen wil doen, heeft een certificaat nodig. Universiteiten en hogescholen mogen altijd onderzoek of opgravingen doen als dat verbonden is aan het opleiden van studenten. Hun werk wordt uitgebreid getoetst. Buitenlandse bedrijven hoeven niet altijd een Nederlands certificaat te halen als ze af en toe een onderzoek doen in Nederland. Bijvoorbeeld als zij al een vergunning of ander document hebben uit een ander land van de Europese Unie. Dit document moet dan wel voldoen aan de eisen van de Erfgoedwet.

Als vrijwilligersvereniging een opgraving doen

Verenigingen van vrijwilligers in de archeologie mogen zelfstandig opgravingen doen. Dit mag alleen op locaties waarvan de gemeente vindt dat er geen professioneel archeologisch onderzoek nodig is.

Er gelden wel voorwaarden. Zo moet de eigenaar van het terrein toestemming geven. En de gevonden voorwerpen zijn eigendom van de provincie of de gemeente. Op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed staat welke regels voor archeologie door vrijwilligers gelden.

Met metaaldetector een opgraving doen

Hobbyisten mogen met een metaaldetector naar archeologische vondsten zoeken. Daarvoor gelden wel regels. Het mag bijvoorbeeld tot maximaal 30 centimeter diep. En het mag niet bij archeologische monumenten. Bekijk op de website van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed de regels voor metaaldetectie.