Aanpassing uitkeringsstelsel gemeenten en provincies naar Raad van State
Het kabinet heeft de Raad van State om advies gevraagd over een voorstel voor de aanpassing van de Financiële-verhoudingswet. In de afgelopen jaren is gebleken dat er bij bepaalde uitkeringen aan gemeenten en provincies van het Rijk knelpunten zijn, bijvoorbeeld op het gebied van hoge administratieve en verantwoordingslasten. Na advies van de Raad van State kan het wetsvoorstel naar de Kamer worden gestuurd
Nieuw uitkeringsvorm: de bijzondere fondsuitkering
Provincies en gemeenten krijgen op verschillende manieren inkomsten. Een deel komt via de eigen belastingen binnen, maar het grootste deel van de inkomsten van gemeenten en provincies komt van het Rijk. Deze verschillende uitkeringen van het Rijk zijn geregeld in de Financiële-verhoudingswet.
Bij bepaalde uitkeringsvormen zijn knelpunten ontstaan, bijvoorbeeld bij de decentralisatie-uitkering. Deze wordt in de herziene wet vervangen door de bijzondere fondsuitkering (BFU). Net als de decentralisatie-uitkering is de BFU onderdeel van het provinciefonds of gemeentefonds. Dat betekent dat de uitkering ten goede komt aan de algemene middelen van de provincie of gemeente, waardoor zij geen verantwoording aan het Rijk meer hoeven af te leggen over hoe ze het geld hebben uitgegeven. Dat betekent minder verantwoordingslasten. Wel wordt in het wetsvoorstel geregeld dat het Rijk informatie mag opvragen om te kijken of doelen worden bereikt en de kosten passend zijn. De BFU kan hierdoor een goed alternatief vormen voor de specifieke uitkering en kan hiermee bijdragen aan vermindering van het aantal specifieke uitkeringen, dat de afgelopen jaren flink is opgelopen.
Aanpassingen specifieke uitkeringen
Ook verandert er wat bij de specifieke uitkering. Bij een specifieke uitkering geeft het Rijk onder voorwaarden geld aan gemeenten en provincies. Provincies en gemeenten mogen het geld alleen uitgeven voor het doel waarvoor het Rijk de uitkering heeft bestemd. Deze uitkeringsvorm levert veel werk op voor gemeenten, provincies en het Rijk. Daarom wordt ingezet op het verminderen van het werk (voor zowel provincies, gemeenten als het Rijk).
Verder worden er in het wetsvoorstel verschillende regels aangepast over de algemene uitkering van het provincie- en gemeentefonds.
Beperkte aanpassing van de FinBES
De Caribische openbare lichamen (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) krijgen ook inkomsten van het Rijk. Deze uitkeringen zijn niet in de Financiële-verhoudingswet geregeld, maar in de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (FinBES). Dit uitkeringsstelsel is anders en daarom zijn de meeste aanpassingen niet van toepassing op de Caribische openbare lichamen. Wel is er voor de Caribische openbare lichamen een uitkering die veel lijkt op de specifieke uitkering: de bijzondere uitkering. De regels voor de bijzondere uitkering en de specifieke uitkering zijn bijna hetzelfde. Daarom worden met dit wetsvoorstel de meeste aanpassingen aan de specifieke uitkering ook meteen voor de bijzondere uitkering geregeld.