Antibioticaresistentie in de zorg

In ziekenhuizen en verpleeghuizen is er een verhoogde kans op het ontstaan en verspreiden van resistente bacteriën. In zorginstellingen gelden daarom strenge regels voor hygiëne en  het gebruik van antibiotica.

Regels hygiëne en antibioticagebruik

In Nederland mogen alleen artsen antibiotica voorschrijven volgens speciale richtlijnen. In zorginstellingen zoals ziekenhuizen besteedt het personeel veel aandacht aan hygiëne. Goede hygiëne is belangrijk omdat het infecties kan voorkomen. Hierdoor hoeven artsen minder antibiotica voor te schrijven. Ook kan goede hygiëne voorkomen dat resistente bacteriën van de ene naar de andere patiënt gaan. Als een patiënt in een zorginstelling een infectie heeft met een resistente bacterie, wordt hij apart verzorgd. Ook gelden dan aangescherpte hygiënemaatregelen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd controleert of zorginstellingen zich aan alle regels houden.

Regionale zorgnetwerken

Patiënten gaan van de ene zorgaanbieder naar de ander. Van het ziekenhuis gaan ze bijvoorbeeld naar de huisarts en naar de apotheek. Patiënten kunnen dan resistente bacteriën meenemen. Om dit te voorkomen, moeten zorgaanbieders goed samenwerken. In Nederland gebeurt dat in regionale zorgnetwerken.

Binnen de 10 regionale zorgnetwerken werken zorgaanbieders samen en wisselen ze informatie uit. Zo informeren ze elkaar over de aanwezigheid en verspreiding van resistente bacteriën. En ze moeten goede voorbeelden van de aanpak van antibioticaresistentie met elkaar delen.

In 2017 startte een tweejarige proef (project) voor de regionale zorgnetwerken . Die proef is per mei 2019 met 2 jaar verlengd. Het is de bedoeling dat de financiering van de zorgnetwerken vanaf 2023 structureel is.

Langdurige zorg

In verpleeghuizen wonen kwetsbare mensen die sneller infecties krijgen. Daarom krijgt antibioticaresistentie in de langdurige zorg extra aandacht. In 2016 startte het programma ‘Aanpak antibioticaresistentie in verpleeghuizen ’. Het doel van het programma is om de hygiëne in verpleeghuizen te verbeteren. Daarnaast moet het de bewustwording van de risico’s van antibioticaresistentie te vergroten. Ook campagnes horen bij het programma.  Zoals de campagne ‘Goed verzorgen = Schoon verzorgen ’. Deze campagne roept werknemers in de ouderenzorg op om elkaar te helpen om hygiënisch te werken.

Surveillance op antibioticaresistentie door RIVM

Om mensen te beschermen tegen antibioticaresistentie, moet het duidelijk worden hoe vaak en waar resistente bacteriën voorkomen. En welke ontwikkelingen zich daarin voordoen. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) verzamelt en onderzoekt deze gegevens. Dit heet surveillance. Voor deze surveillance is het belangrijk dat medisch microbiologische laboratoria gegevens uitwisselen met het RIVM. Met deze informatie kunnen zorgverleners in een vroeg stadium maatregelen nemen om besmetting bij (meer) mensen te voorkomen.

Laboratoria kunnen informatie sneller en beter delen wanneer de codering eenduidig is. Daarom is er een labcodelijst ontwikkeld. Met deze labcodeset kunnen laboratoria aanvragen en uitslagen van laboratoriumonderzoek eenduidig uitwisselen.