Aanpak overlastgevende asielzoekers

De overheid neemt verschillende maatregelen om overlastgevende asielzoekers aan te pakken. Bijvoorbeeld door een asielaanvraag sneller af te handelen en asielzoekers uit veilige landen versoberd op te vangen. Ernstige overlastgevers kunnen in een Handhaving- en Toezichtlocatie geplaatst worden (HTL).

Maatregelen aanpak overlastgevende asielzoekers
Maatregelen aanpak overlastgevende asielzoekers

Aanpak asielzoekers die overlast veroorzaken

Nederland wil veiligheid bieden aan mensen die vluchten voor oorlog of geweld. Een kleine groep asielzoekers maakt hier misbruik van en zorgt voor overlast of criminaliteit. Er kunnen dan verschillende maatregelen worden genomen. Per asielzoeker wordt bekeken welke maatregel het meest geschikt is. Bijvoorbeeld:

Asielzoekers die zich crimineel gedragen, worden via het strafrecht aangepakt. Hierbij kan het snelrecht worden toegepast. Dit kan leiden tot een vervolging of gevangenisstraf.

Ketenmariniers werken aan landelijke aanpak

Er zijn 4 ketenmariniers aangesteld die gemeenten, de politie, het Openbaar Ministerie (OM), het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en andere betrokkenen helpen met de aanpak van overlast.

Video: ketenmarinier vertelt over zijn werk

Wat doet een ketenmarinier precies?

Overlastgevende asielzoekers.
Er zijn ongeveer 250 mensen aangewezen die zo'n vijf keer in de systemen van de politie voorkomen als verdachte.
Van die 250 mensen daar zit een kleine groep tussen die zich ernstig misdraagt.
En ernstig misdraagt wil zeggen: in de openbare ruimte waarin ze mensen schofferen, buschauffeurs de huid vol schelden, proberen zonder kaartjes binnen te komen, winkeldiefstallen plegen, zoals hier in Ter Apel, maar ook wel wat zwaardere feiten plegen.
En die gaan wij het leven zuur maken.

Dat betekent dat we ze achter de kont aan lopen,
aanspreken op hun gedrag proberen om de partners zo ver te krijgen dat ze opgepakt worden als het kan, bestraft worden als het moet, versoberd opgevangen worden en medegedeeld worden dat het geen zin heeft om hier te zijn:"Je kunt beter weggaan, want Nederland is niet leuk voor jou."
Zo kwamen we in gesprekken tot de conclusie dat er een ketenmarinier moest komen.
Dat ben ik geworden samen met nog twee collega's.
De ketenmarinier lost zelf de problemen niet op.
Maar beweegt alle partners om de problemen op te lossen op een minder klassieke manier:
Namelijk minder overleggen en meer doen.

Ik ben geen politieagent, geen COA, geen IND, geen DT&V, geen ministerie, maar ik breng die partijen samen.
En het blijkt gewoon te werken dat op het moment dat je samen je vizier richt op één probleem, dat het dan beter opgelost wordt dan dat je allemaal apart werkt.
Wat wij proberen is om met enige brutaliteit de grenzen van het mogelijke op te zoeken.
En op het moment dat we die grens enigszins overschrijden, zeggen we liever een keer sorry dan dat we zeggen: "We hebben het niet geprobeerd."

Als je hier om je heen kijkt, zie je heel veel asielzoekers lopen die heel vaak met het hoofd naar beneden lopen.
Dat komt, omdat het draagvlak voor de asielzoeker in Nederland aan het dalen is.
Verkiezingen worden zelfs beïnvloed door de kijk op de vreemdelingenportefeuille.
En ik ben er persoonlijk totaal van overtuigd dat wij hier niet te maken hebben met de asielzoeker die overlast veroorzaakt, maar met een minimale kleine groep daarbinnen die gebruik maakt van het systeem om zich te misdragen.
En als ik daar een bijdrage aan kan leveren om deze mensen aan te pakken en die overlast te verminderen en daarmee het imago van het totaal van de groep asielzoekers te verbeteren, ja, dan ga ik daar voor.
En dat is mijn drive geweest.
Want ik had nooit gedacht, anderhalf jaar geleden, dat ik dit werk zou doen.

Maatregelen tegen ernstige of veelvuldige overlast van asielzoekers

De zwaarste overlastgevers kunnen overgeplaatst worden naar de Handhaving- en Toezichtlocatie (HTL). In de HTL geldt een strenger regime. Op andere locaties wordt hierdoor de overlast verminderd. 

Top-X-aanpak

Om duidelijk te krijgen welke asielzoekers de meeste overlast veroorzaken, maakt het ministerie van Justitie en Veiligheid een landelijke lijst: de Top-X-lijst. Deze lijst wordt iedere maand gemaakt op basis van gegevens van het COA en de politie. Betrokken partijen als het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en AVIM bespreken welke personen op de lijst een individuele aanpak krijgen en welke maatregelen er dan worden genomen. Deze maatregelen kunnen per persoon verschillen. De Top-x aanpak wordt door de ketenmariniers stapsgewijs landelijk uitgerold. 

Lees meer over de Handhaving- en Toezichtlocatie (HTL) en Top-X-aanpak en de ketenmariniers in de Kamerbrief over evaluatie ebtl-locaties en overlastgevende vreemdelingen.

Video: Handhaving en Toezichtlocatie in Hoogeveen

Handhaving en Toezichtlocatie voor asielzoekers die overlast veroorzaken


In de Handhaving- en Toezichtlocatie, kortweg de htl, in Hoogeveen verblijven asielzoekers die eerder in een gewoon asielzoekerscentrum, kortweg azc, ernstige overlast hebben veroorzaakt.
Denk aan vernielingen, agressie, pesterijen en het overtreden van de huisregels.
Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers, het COA,legt hiervoor een maatregel op. 
Deze bewoners met ernstig overlastgevend gedrag komen voor een periode van maximaal drie maanden in de htl.
Daarbij krijgen ze een gebiedsgebod.
Voor hen wordt de ruimte om vrij te bewegen drastisch beperkt.

Met de overplaatsing naar de htl laten we zien dat we overlastgevend gedrag niet tolereren.
Zo zorgen we voor meer veiligheid en leefbaarheid in en rond asielzoekerscentra.
De overlastgevers die naar de htl gaan, zitten niet opgesloten.
Wel wordt hun vrijheid beperkt.
Er staat een hek rond de htl.

In de htl werkt het COA samen met de DJI, de Dienst Justitiële Inrichtingen.
DJI-personeel zorgt ervoor dat de bewoners zich houden aan de regels van het gebiedsgebod.
Door het gebiedsgebod wordt overlastgevend gedrag buiten de locatie zoveel mogelijk voorkomen.

In de htl zijn de huisregels strenger dan in een gewoon azc.
De asielzoekers volgen een verplicht, intensief dagprogramma met een gedragstraining.
Ook hebben ze afspraken voor hun asielproces of terugkeerproces.
Met de htl maken we de gewone azc's en de omgeving veiliger en leefbaarder.
Voor de medewerkers, voor de meerderheid van de asielzoekers die geen overlast veroorzaken en voor omwonenden van de azc's.

Kortom, overlastgevend gedrag van asielzoekers tolereren we niet in Nederland.
Wij treden hard op tegen overlastgevers.

Sobere opvang voor asielzoekers uit veilige landen

Asielzoekers uit een veilig land krijgen eenvoudige opvang. Deze asielzoekers hebben over het algemeen weinig kans dat hun asielaanvraag wordt goedgekeurd. Daarbij veroorzaken asielzoekers uit veilige landen vaker dan gemiddeld overlast. De overheid wil deze asielzoekers dan ook zoveel mogelijk ontmoedigen om naar Nederland te komen.

Ook asielzoekers die in een andere EU-lidstaat een asielvergunning hebben gekregen en via een ander EU-land naar Nederland zijn gekomen, krijgen een sobere opvang.

Overheid werkt samen tegen overlastgevende asielzoekers

De maatregelen tegen overlastgevende asielzoekers worden ontwikkeld en uitgevoerd door:

  • het ministerie van Justitie en Veiligheid ;
  • gemeenten;
  • Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA);
  • Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND);
  • Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V);
  • Nidos;
  • politie;
  • Openbaar Ministerie (OM);
  • de rechtspraak.