Economische en Monetaire Unie (EMU)

Meer samenwerken op economisch en financieel gebied. Dat houdt de Economische en Monetaire Unie (EMU) in. Deze unie is opgericht om de interne Europese markt beter te laten werken, zodat er stabiele prijzen zijn.

Wat is de EMU?

Bekijk de video met uitleg over de EMU.

Wat is de EMU?

(Een animatie. EMU-saldo.)

VOICE-OVER: De Economische Monetaire Unie, ook wel afgekort als EMU is bijna hetzelfde als de Europese Unie, ook bekend als de EU.

(Het beeld wordt blauw.)

Het verschil is dat alleen de Europese landen die de euro hebben ingevoerd hier deel van uitmaken.
Nederland is lid van zowel de EU als de EMU.

(De kaart van Europa.)

Binnen deze unie helpen landen elkaar en werken ze samen.
De begrotingen van deze samenwerkende landen hebben daardoor invloed op de begrotingen van de individuele landen.

(Vlaggen rond een muntstuk.)

Het verschil tussen de totale inkomsten en uitgaven van een land heet het begrotingssaldo of EMU-saldo.

(Spaarvarkentjes.)

Daar zitten ook de inkomsten en uitgaven van lokale overheden bij zoals gemeentes en provincies.
Het begrotingssaldo kan een tekort of een overschot zijn.

(Een grafiek gaat op en neer.)

Binnen de Europese Unie worden de begrotingssaldo's vergeleken.
En er wordt afgesproken hoe groot zo'n tekort maximaal mag zijn.
Als een land te weinig geld heeft om alle uitgaven te betalen en daardoor in financiële problemen raakt, kunnen ze geld lenen.

(Een muntstapel.)

Daarover moet natuurlijk wel rente worden betaald.
Alle leningen die de overheid op een bepaald moment heeft noem je de staatsschuld, of EMU-schuld.

(Een grafiek.)

Ook in Nederland was er de afgelopen jaren een staatsschuld.
Ook voor de staatsschuld is binnen de Europese Unie afgesproken hoe hoog die maximaal mag zijn.
Als de staatsschuld hoger is dan afgesproken moet de overheid van een land maatregelen nemen om de schuld te verkleinen.
Dat gebeurt door minder uit te geven of door meer belastingen te heffen.

(Grafieken gaan op en neer.)

(Het Nederlandse wapenschild. Het beeld wordt blauw. Dit is een uitgave van: Ministerie van Financiën. Productie: EDG Media. Concept en ontwerp: Florian TV Network.)

Belangrijkste afspraken uit de EMU

Binnen de EMU coördineren lidstaten hun begrotingsbeleid. Dat moet ervoor zorgen dat schulden houdbaar blijven. En dat lidstaten in goede tijden buffers opbouwen die ze kunnen inzetten in slechte tijden. De EMU kwam tot stand door het Verdrag van Maastricht uit 1992. 

Volgens de bekendste afspraken mogen de EU-landen:

  • een begrotingstekort hebben van maximaal 3% van het bbp;
  • een maximale overheidsschuld hebben van 60% van het bbp.

Deze afspraken zijn vastgelegd in het Stabiliteits- en groeipact (SGP). Dat is een groot pakket met regels. Hebben landen een te hoog tekort of een te hoge staatsschuld? Dan moeten ze maatregelen nemen om tekort en schuld geleidelijk terug te brengen. Bijvoorbeeld door te kijken naar de resultaten van de uitgaven van een land of door over meer zaken belasting te heffen. 

Stabiliteits- en Groeipact

(Een animatie. Op een grijze bank verschijnen vier mensen. Een meisje kijkt op haar mobieltje, waarop staat: Stabiliteits- en Groeipact. Voice-over:)

ZOEVENDE EN PLOFFENDE GELUIDEN

EEN GALMENDE TOON

(In het Stabiliteits- en Groeipact, SGP, staan gezamenlijke afspraken...)

(...over hoe hoog het begrotingstekort en de schuld van de landen...)

(...die lid zijn van de Europese Unie, mogen zijn.)

(Deze afspraken moeten voorkomen dat landen in financiële problemen komen.)

(De bekendste afspraken zijn dat het tekort op de begroting van een land...)

(...niet hoger mag zijn dan 3 procent van de omvang van de economie...)

(...en dat de totale schuld niet hoger mag zijn dan 60 procent.)

(Daarnaast hebben de landen ook afspraken gemaakt...)

(...over de maximale groei van de overheidsuitgaven...)

(...en ook hoe snel te hoge overheidsschulden moeten dalen.)

(Als een land de afspraken niet nakomt...)

(...kunnen andere lidstaten het land daarop aanspreken.)

(Doet een land dan nog niets...)

(...dan kunnen andere lidstaten uiteindelijk een boete opleggen.)

(Het meisje tikt iets in op haar mobieltje. Een vakje met een groen vinkje verschijnt bij de mensen op de bank.)

EEN TIKKEND GELUID EN EEN KORT PIEPJE

Extra afspraken om de EMU te versterken

Om de EMU te versterken, hebben eurolanden extra afspraken gemaakt:

  • Strengere regels voor overheidsbegrotingen. Landen moeten bijvoorbeeld vooraf hun begrotingen laten beoordelen door de Europese Commissie;
  • Regels voor de snelheid waarmee de overheidsschuld van landen met een schuld boven de 60% van het bbp moet afnemen;
  • Meer toezicht op het economische beleid van eurolanden. Een aantal maanden per jaar licht de Europese Commissie de economie van alle EU-landen door om problemen tijdig te signaleren. In dit Europees Semester rapporteert zij over problemen in de economie, bijvoorbeeld over risicovolle leningen van banken, de huizenprijzen en de werkloosheid. Deze monitoring heet de macro-economische onevenwichtigheden procedure (MEOP). Lees meer over de Macroeconomic imbalance procedure (Engelstalig) op de website van de Europese Commissie.
  • Oprichting van een noodfonds om landen in financiële problemen te helpen (het Europees Stabiliteitsmechanisme of ESM). Deze landen moeten in ruil voor steun hervormingen en bezuinigingen doorvoeren.
  • Strengere regels voor banken. Banken moeten bijvoorbeeld buffers hebben om verliezen op te vangen. De afspraken die landen hiervoor hebben gemaakt gelden voor alle banken in de EU- en vormen een onderdeel van de Europese Bankenunie

Bekijk het Verdrag over het noodfonds ESM.