Zeespiegelstijging door klimaatverandering

De zeespiegel stijgt, maar over de snelheid van die stijging is nog veel onzeker. De Rijksoverheid neemt maatregelen om de zeespiegelstijging beter in beeld te krijgen. Bijvoorbeeld door in 2019 het Kennisprogramma Zeespiegelstijging (KP ZSS) aan te stellen. 

Onzekerheid versnelde stijging

Wetenschappelijke onderzoeken laten de laatste jaren zien dat de zeespiegel na 2050 misschien versnelt stijgt. Een zeespiegelstijging tot 1 meter kan Nederland technisch en financieel aan volgens het Expertise Netwerk Waterveiligheid (ENW). Technisch gezien is 2 meter ook mogelijk, maar dit heeft grote gevolgen voor bijvoorbeeld de natuur en de inrichting van het land.

Gevolgen van een verhoogde zeespiegel

Een hogere zeespiegel betekent een zwaardere belasting voor duinen, dijken en stormvloedkeringen. Zoals:

  • Water in rivieren en binnenwateren stroomt minder makkelijk op een natuurlijke manier naar zee. Steeds meer pompen moeten de stroming op gang houden.
  • De kustlijn gaat sneller achteruit, waardoor meer suppletie (zandaanvoer) nodig is om achteruitgang tegen te gaan. 
  • Zandplaten, slikken en schorren in de Waddenzee komen onderwater te staan.

Daarnaast komt er meer zoutwater het land binnen via rivieren. Hierdoor moeten inlaatpunten voor zoetwater in het benedenrivierengebied vaker én langer sluiten. Een hogere zeespiegel zorgt er ook voor dat meer zoutwater via de kust het land inkomt. Dit heet verzilting en is schadelijk voor landbouw en ecologie. 

Oorzaken zeespiegelstijging

De zeespiegel stijgt door klimaatverandering:

  • Opwarming van oceanen
    Het zeewater warmt op, warm water zet uit en neemt meer ruimte in. 
  • Smeltwater van berggletsjers en landijs
    Door smeltwater van berggletsjers en landijs op Groenland en Antarctica neemt de hoeveelheid zeewater toe. 

Maatregelen en kennis om Nederland te beschermen

  • Hoogwaterbeschermingsprogramma
    Tot 2050 werken de overheid en waterschappen samen in het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) om dijken goed te houden. Dit doen zij om ervoor te zorgen dat de inwoners van Nederland droge voeten houden. Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is onderdeel van het Deltaprogramma
  • Kennisprogramma Zeespiegelstijging
    In 2019 startte de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en de Deltacommissaris het Kennisprogramma Zeespiegelstijging (KP ZSS). Het KP ZSS probeert zoveel mogelijk over smeltijs op Antarctica en Groenland en de zeespiegelstijging te leren. Ze kijkt of de bedachte strategieën (plannen) voor waterveiligheid tot 2050 werken.

    Ook kijkt het programma naar de invloed van zeespiegelstijging op landbouw, natuur, scheepvaart en woningbouw. Deze kennis bereidt Nederland zo goed mogelijk voor op de verschillende scenario’s van zeespiegelstijging. Daarnaast is de kennis belangrijk om het Deltaprogramma 2027 (vastgesteld in 2026) aan te passen. Het KP ZSS loopt tot 2025 en rond af in 2026.