Plannen kabinet voor verblijf en terugkeer ontheemden uit Oekraïne

Ontheemden krijgen mogelijk langer tijdelijke bescherming

De Europese Commissie besluit naar verwachting in juli 2026 of zij de tijdelijke bescherming verlengt. Tot die tijd hebben ontheemden uit Oekraïne bijvoorbeeld recht op verblijf, opvang en leefgeld.

Sinds de grootschalige oorlog in Oekraïne zijn miljoenen mensen gevlucht naar andere landen in Europa. Nederland vangt ruim 135.000 ontheemden uit Oekraïne op. Dit gebeurt op grond van de Europese Richtlijn tijdelijke bescherming (RTB). Die richtlijn loopt tot en met 4 maart 2027.

Ontheemden kunnen verblijfsvergunning aanvragen of een transitiedocument

Ontheemden die in Nederland willen blijven als de tijdelijke bescherming stopt, hebben een verblijfsvergunning nodig.  Het kabinet onderzoekt of en hoeveel ontheemden aan de voorwaarden van zo’n vergunning kunnen voldoen. Bijvoorbeeld aan een inkomenseis of arbeidscontract.

Voor ontheemden die geen verblijfsvergunning kunnen krijgen, wil het kabinet een zogenaamd transitiedocument. Daarmee kunnen ze nog 3 jaar in Nederland verblijven. 

De plannen voor een transitiedocument staan in de Verzamelbrief opvang Oekraine van 26 juni 2026.

Voorwaarden voor transitiedocument

Ontheemden uit Oekraïne kunnen alleen een transitiedocument krijgen als zij:

• tijdelijke bescherming hebben op grond van de Europese Richtlijn tijdelijke bescherming (RTB);
• geen gevaar zijn voor de openbare orde;
  De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) beoordeelt dit met een openbare-ordetoets);
• hun lopende asielaanvraag intrekken.

Transitiedocument na intrekken asielaanvraag

Ontheemden uit Oekraïne vragen het transitiedocument niet zelf aan. Zij krijgen bericht van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) om hun asielaanvraag in te trekken. Als ze dat doen en voldoen aan de voorwaarden, krijgen ze het transitiedocument.

Rechten en plichten bij transitiedocument

Het kabinet wil dat ontheemden uit Oekraïne zoveel mogelijk meedoen en bijdragen aan de samenleving. Met een transitiedocument kunnen ze in ieder geval: 

• werken zonder werkvergunning (tewerkstellingsvergunning);
• een zorgverzekering afsluiten;
• studeren tegen hetzelfde tarief als Nederlandse studenten.

Het kabinet maakt later bekend welke rechten en plichten ontheemden nog meer met een transitiedocument krijgen. 

Het kabinet wil ook dat ontheemden in de gemeentelijke opvang uiteindelijk kunnen verhuizen naar een woning. En dat ze zelf de huur betalen. Door het tekort aan betaalbare woningen, zullen veel ontheemden voorlopig nog in de opvang blijven. 

Hulp bij vrijwillige terugkeer bij wederopbouw Oekraïne

Het kabinet wil ontheemden uit Oekraïne helpen om terug te keren wanneer Oekraïne begint met de wederopbouw. Bijvoorbeeld door documenten en vervoer te helpen regelen. Ontheemden die al terug willen, kunnen hulp krijgen van de Dienst Terugkeer en Vertrek.