Vernieuwing in de rechtspraak

De Rijksoverheid werkt aan vernieuwing van de rechtspraak. Want deze is nu te ingewikkeld, te kostbaar en te traag. Procedures moeten eenvoudiger en sneller worden en helemaal online kunnen verlopen.

Rechtspraak moet eenvoudiger, sneller en digitaal

De Rijksoverheid wil de rechtspraak voor het burgerlijk (civiel) recht en bestuursrecht vernieuwen. De organisatie van de rechtspraak blijft zoals deze nu is, maar de werkwijze gaat veranderen. De vernieuwing houdt in:

  • Eenvoudigere en snellere rechtszaken. Zoals een basisprocedure voor onenigheid tussen burgers. Hierin doet een rechter uitspraak na een schriftelijke ronde en een mondelinge behandeling;
  • Digitalisering. Burgers en bedrijven krijgen straks digitaal toegang tot hun dossier via DigiD of eHerkenning.

Bestuursrecht afstemmen op burger

Het kabinet wil het bestuursrecht beter afstemmen op de behoeften van de burger. Een wetsvoorstel hiervoor gaat in 2017 naar de Kamer. Het wetsvoorstel moet zorgen dat:

  • de overheid vaker actief contact zoekt met burgers;
  • problemen tussen burgers en bijvoorbeeld overheden vaker met mediation worden opgelost.

Dit staat in de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid voor 2017. De plannen liggen nog niet vast. De Eerste en Tweede Kamer moeten de plannen van het kabinet nog goedkeuren.

Waarom verandering van de rechtspraak?

De rechtspraak moet niet alleen eerlijk en deskundig zijn. Maar ook begrijpelijk en toegankelijk voor iedereen die ermee te maken krijgt. Rechtsprocedures zijn nu ingewikkeld. Ook zijn er veel verschillende soorten rechtszaken en werkwijzen. De rechtspraak moet overzichtelijker en makkelijker. Dagvaarding en verzoekschrift zijn bij civiele zaken nu 2 aparte stappen in 1 rechtszaak. Die kunnen bijvoorbeeld best 1 stap worden.

Veranderingen in gerechtelijke rechtszaken

  • Rechtbanken gaan zich meer specialiseren.
  • Een persoon of bedrijf kan een zaak digitaal voorleggen aan de kantonrechter. Hiervoor is geen advocaat nodig. De uitspraak volgt dan binnen 6 weken.
  • Sinds 2015 kunnen alle betrokken partijen de voortgang van een rechtszaak volgen via internet.
  • Sinds 2016 zijn processtukken standaard digitaal beschikbaar. En uitwisselbaar tussen betrokken partijen.

Veranderingen in het rechtsbestel

  • Mensen met een laag inkomen en weinig vermogen kunnen voor juridische hulp naar het Juridisch Loket. Daar krijgen ze gratis juridisch advies. Deze instantie moet mensen vaker wijzen op andere mogelijkheden om een onenigheid op te lossen.
  • Er is vaker videoconferencing in de rechtszaal.

Programma Kwaliteit en Innovatie rechtspraak (KEI)

De wetsvoorstellen uit het programma Kwaliteit en Innovatie rechtspraak (KEI) zijn door de Eerste Kamer zijn aangenomen. De komende jaren verandert de manier van procederen. Zo kunnen burgers, rechters en andere betrokkenen rustig wennen aan de nieuwe werkwijze.

Kabinet Rutte III: vernieuwing rechtspraak

Het kabinet wil dat er wetgeving komt die ruimte geeft aan rechters om te experimenteren met eenvoudige procedures. Ook komen er experimenten met buurtrechters die regelmatig in de buurt zitting hebben. Die gaan zich op lokaal niveau richten op juridisch eenvoudige zaken tegen lage griffiekosten. Dit staat in het regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’. Het kabinet werkt dit voornemen nog verder uit.