Wat is er bij verkiezingen geregeld voor kiezers met een beperking?

Alle stembureaus moeten toegankelijk zijn voor kiezers met een beperking. In sommige gevallen mag een kiezer met een lichamelijke beperking (motorisch of visueel) hulp krijgen bij het uitbrengen van de stem.

Toegankelijkheid stemlokalen

Alle stemlokalen moeten toegankelijk zijn voor kiezers met een lichamelijke beperking (motorisch of visueel). Dit betekent dat de stemlokalen voor bijvoorbeeld kiezers in een rolstoel goed bereikbaar zijn. En dat deze kiezers in deze stemlokalen de mogelijkheid hebben zelfstandig te stemmen.

Mobiele stembureaus hoeven niet aan de toegankelijkheidscriteria te voldoen. Voor stembureaus op bijvoorbeeld stations is het niet verplicht om te voorzien in een parkeerplaats in de buurt. Als het niet lukt om alle stemlokalen in een gemeente toegankelijk te maken, dan moet het college van Burgemeester en Wethouders de gemeenteraad daarover informeren.

Kiezers met een lichamelijke beperking

Kiezers die door hun lichamelijke beperking (motorisch of visueel) niet in staat zijn om zelf te stemmen, mogen hulp krijgen. Denk bijvoorbeeld aan slechtziende of blinde kiezers of mensen met de ziekte van Parkinson. Deze kiezers mogen in het stemhokje hulp krijgen. 

In alle stemlokalen hoort in elk geval 1 leesloep aanwezig te zijn, die de tekst op het stembiljet vergroot. Ook moet de verlichting in het stemhokje op orde zijn. Sommige gemeenten hebben een speciale mal met audio-ondersteuning voor kiezers met een visuele beperking.

Video: Hoe werkt stemmen met een stemmal?

Analfabeten en kiezers die de Nederlandse taal niet machtig zijn

Kiezers die analfabeet zijn en kiezers die de Nederlandse taal niet (goed) beheersen, mogen geen hulp krijgen bij het stemmen. Zij mogen buiten het stemhokje wel uitleg krijgen hoe het stembiljet werkt. Maar zij mogen geen hulp krijgen in het stemhokje.

Kiezers met een (licht) verstandelijke beperking

Kiezers met een (licht) verstandelijke beperking mogen geen hulp krijgen in het stemhokje. Wel mogen zij buiten het stemhokje uitleg krijgen over hoe het stembiljet werkt. Veel gemeenten en maatschappelijke organisaties organiseren voor de verkiezingen trainingen over het stemmen. 

Onder curatele gestelde kiezers

Kiezers met een wettelijke vertegenwoordiger (een mentor, bewindvoerder of curator) mogen zelf stemmen. Het kiesrecht is een persoonlijk recht dat alleen voor de kiezer is. 

Alleen de kiezer zelf mag iemand machtigen om voor hem of haar te laten stemmen. Dit geldt ook als de kiezer onder curatele staat. Het initiatief daartoe moet van de kiezer zelf komen.

Kiezers die niet in staat zijn om een handtekening te zetten

Kan een kiezer geen handtekening zetten (op het identiteitsdocument staat 'niet in staat tot tekenen')? Dan kan hij of zij iemand machtigen om voor hem of haar te stemmen. Dit kan voor alle verkiezingen.

De schriftelijke of de onderhandse volmacht is dan door deze kiezers niet ondertekend. De gemeente of het stembureau controleert in deze gevallen of de opmerking 'niet in staat tot tekenen' ook in het identiteitsdocument staat. Als dit niet zo is, is de volmachtstem niet mogelijk.

Actieplan Toegankelijk Stemmen

De toegankelijkheid van het verkiezingsproces is van groot belang voor een inclusieve samenleving. Personen met een beperking moeten hun democratisch recht op gelijke voet met anderen kunnen uitoefenen. Daarom hebben de ministeries van BZK en VWS, de VNG, de NVVB en de Kiesraad het Actieplan Toegankelijk Stemmen opgesteld.