Mag ik als zorgverlener voorbehouden handelingen zelfstandig uitvoeren?

U mag als zelfstandig bevoegd zorgverlener een voorbehouden handeling zelf uitvoeren. In de Wet BIG staat welke zorgverleners zelfstandig bevoegd zijn. Maar u mag ook een andere bekwame zorgverlener opdracht geven om de handeling uit te voeren.

Niet zelfstandig bevoegd tot voorbehouden handeling

Bent u niet zelfstandig bevoegd? Dan kunt u alleen in opdracht van een zelfstandig bevoegde zorgverlener voorbehouden handelingen uitvoeren. Dit geldt bijvoorbeeld voor verzorgenden en helpenden. U mag onder de volgende voorwaarden voorbehouden handelingen uitvoeren: 

  • U bent bekwaam om de voorbehouden handeling uit te voeren.
  • De zorgverlener die de opdracht geeft, geeft u voor zover redelijkerwijs nodig aanwijzingen voor de uitvoering van de voorbehouden handeling. Ook houdt de opdrachtgever voor zover redelijkerwijs nodig toezicht bij de uitvoering en kan hij ingrijpen als dat nodig is. Dit laatste heet tussenkomst.

Geeft een arts bijvoorbeeld op een andere locatie telefonisch opdracht aan een niet-zelfstandig bevoegde zorgverlener? Dan hangt het van de aard van de handeling af of de arts voldoende toezicht kan houden en zo nodig tijdig kan ingrijpen. Het is dus niet aan te raden dat een arts telefonisch opdracht geeft aan iemand als het gelet op de aard van de handeling noodzakelijk is dat hij ter plaatse aanwezig is om toezicht te kunnen houden en in te kunnen grijpen. 

Voldoen opdrachtgever en opdrachtnemer niet aan de voorwaarden? Dan zijn ze strafbaar.

Functionele zelfstandige bevoegdheid

Verpleegkundigen, ambulanceverpleegkundigen en mondhygiënisten mogen bepaalde handelingen uitvoeren in opdracht van een zelfstandig bevoegde zorgverlener. Hier is geen toezicht door en tussenkomst van de opdrachtgever voor nodig. Dit heet de functioneel zelfstandige bevoegdheid. U moet wel bekwaam zijn om de handeling uit te voeren. En u doet de handeling altijd in opdracht.

Voorbeeld: een verpleegkundige mag zonder tussenkomst of toezicht van een arts een onderhuidse (subcutane) injectie geven.
Bent u functioneel zelfstandig bevoegd? Dan mag u zelf geen opdracht geven aan een andere zorgverlener. Ook niet als deze bekwaam is.

Voorbehouden handeling uitvoeren in noodsituatie

In een noodsituatie hoort iedereen te handelen naar beste weten en kunnen. Bij een noodsituatie mag iemand die niet zelfstandig bevoegd is wel een voorbehouden handeling uitvoeren. Bijvoorbeeld bij de voorbehouden handeling defibrilleren. Bij defibrilleren krijgt een patiënt een elektrische schok zodat het hart weer normaal gaat kloppen.
In een noodsituatie mag iemand die eerste hulp verleent (privé of beroepsmatig) deze handeling uitvoeren.