Aanpak onbedoelde en ongewenste zwangerschap
De Rijksoverheid vindt het belangrijk dat mensen zelf regie kunnen nemen over hun kinderwens. Of dat nu gaat om het krijgen van kinderen of juist om de keuze om geen kinderen te willen. Daarom zorgt het Rijk voor betrouwbare informatie. Bijvoorbeeld over anticonceptie, om een onbedoelde zwangerschap te voorkomen. Maar ook over zwanger worden en een kind krijgen, zodat mensen dit goed voorbereid kunnen doen.
Keuzes en hulp bij een ongeplande zwangerschap
Niet elke zwangerschap is gepland. In Nederland raakt ongeveer 1 op de 5 vrouwen een keer in haar leven onbedoeld zwanger. Er zijn bij een onbedoelde zwangerschap 4 mogelijkheden:
- de zwangerschap afbreken (abortus);
- de zwangerschap uitdragen en zelf voor het kind zorgen;
- de zwangerschap uitdragen en het kind (tijdelijk) in een pleeggezin laten plaatsen;
- de zwangerschap uitdragen en het kind ter adoptie afstaan.
De meeste vrouwen kunnen, welke keuze zij ook maken, hun leven na een tijd weer oppakken. Sommigen hebben daarbij behoefte aan begeleiding en hulp. Het Rijk zorgt dat deze hulp beschikbaar is.
Inzichten uit onderzoek naar onbedoelde zwangerschap
De Rijksoverheid gaf opdracht tot studies en onderzoeken over onbedoelde zwangerschappen in Nederland. Hieruit blijkt onder andere het volgende:
- Onbedoelde zwangerschappen komen voor in alle groepen van de samenleving.
- Een laag inkomen, stressvolle situaties, taalproblemen of negatieve ervaringen met seksualiteit kunnen de kans op een onbedoelde zwangerschap vergroten.
- Voor de meeste vrouwen en kinderen heeft een ongeplande zwangerschap op de lange termijn geen negatieve gevolgen. Dit geldt ook voor vrouwen die kiezen voor een zwangerschapsafbreking (abortus).
- Vrouwen zijn niet altijd tevreden met hun anticonceptie, bijvoorbeeld door bijwerkingen. Zij kunnen soms geen middel vinden dat helemaal aan de wensen voldoet en bij hen past.
- Mensen stellen het kiezen van een anticonceptiemethode soms uit. In deze periode kan een zwangerschap ontstaan.
- Vrouwen en mannen ervaren soms schuldgevoel en schaamte bij een onbedoelde zwangerschap. Dit komt ook door vooroordelen in de samenleving.
- Partners krijgen vaak minder ondersteuning bij een onbedoelde zwangerschap, terwijl zij ook vragen en zorgen hebben.
- Mensen weten niet altijd waar ze terechtkunnen voor betrouwbare informatie en hulp. Of ontvangen niet altijd de zorg die bij hen of hun situatie past.
Maatregelen voor informatie en hulp bij onbedoelde zwangerschap
Het Rijk zorgt voor passende informatie en ondersteuning bij een onbedoelde zwangerschap. De aanpak bestaat uit 3 pijlers. Elke pijler bestaat uit meerdere onderdelen en activiteiten. De uitvoering gebeurt samen met zorgorganisaties en maatschappelijke organisaties.
Pijler 1: Regie op kinderwens
- Het Rijk stimuleert het gebruik van een condoom om soa’s en een onbedoelde zwangerschap te voorkomen.
- Via het thema Gezonde Relaties en Seksualiteit van de Gezonde School krijgen jongeren relationele en seksuele vorming op school. De Gezonde School besteedt aandacht aan 10 verschillende gezondheidsthema’s.
- Mensen kunnen terecht bij Expertisecentrum seksualiteit Rutgers voor betrouwbare informatie. Bijvoorbeeld over anticonceptie, vruchtbaarheid en condoomgebruik.
- Fiom, expertisecentrum voor ongewenste zwangerschap en Rutgers expertisecentrum seksualiteit, geven publieksinformatie over onbedoelde zwangerschappen en anticonceptie. De informatie is voor mannen, vrouwen en professionals.
- Het programma Nu Niet Zwanger stelt de vraag: Wil je het komende jaar zwanger worden of iemand zwanger maken? Hiermee helpt het programma om mensen in een kwetsbare positie regie te krijgen en houden op hun kinderwens.
Pijler 2: Informatie en hulp bij een onbedoelde zwangerschap
- Mensen in een kwetsbare situatie krijgen in de abortuskliniek extra tijd voor informatie en advies over anticonceptie.
- Mensen kunnen terecht bij het Landelijk Informatiepunt Onbedoelde Zwangerschap van Fiom. Dit is 24/7 bereikbaar via website, chat en telefoon. Het informatiepunt geeft informatie over alle keuzeopties en kan doorverwijzen naar hulp.
- Vrouwen en mannen die hulp willen bij het maken van een keuze over een ongeplande zwangerschap kunnen terecht bij het landelijke netwerk Keuzehulp. De ondersteuning is snel beschikbaar en gratis.
- Vrouwen en mannen kunnen terecht bij het Landelijk netwerk psychosociale hulp na abortus voor hulp na een abortus. Deze hulp is gratis.
- Er zijn gespreksleidraden over onbedoelde zwangerschap beschikbaar voor huisartsen. Ook (bij)scholing voor andere (zorg)professionals is mogelijk via Fiom en Rutgers.
Pijler 3: Onderzoek en monitoring
- Binnen het programma Onbedoelde zwangerschap en (jong) kwetsbaar ouderschap lopen er projecten om de kennis over onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar (jong) ouderschap te verbeteren. De resultaten helpen bij het verbeteren van beleid, hulpverlening en zorg.
- Fiom houdt cijfers bij over onbedoelde zwangerschappen.
- Fiom en Rutgers, expertisecentra voor seksuele gezondheid, verzamelen kennis en geven adviezen aan professionals en burgers over gezondheid bij kinderwens en zwangerschap (reproductieve gezondheid). Dit helpt mensen bij het maken van bewuste keuzes.
Documenten
-
Infographic Aanpak onbedoelde en of ongewenste zwangerschap
Infographic over de aanpak van een onbedoelde en/of ongewenste zwangerschap. Infographic Aanpak onbedoelde en of ongewenste ...
-
Kamerbrief met reactie op AVOZ-studie en beleid onbedoelde en/of ongewenste zwangerschappen vanaf 2026
Staatssecretaris Tielen (Jeugd, Preventie en Sport) informeert de Tweede Kamer over de bevindingen en aanbevelingen uit het ...