Een slagvaardige overheid

Veel mensen, van oud tot jong, ondernemers en uitvoerders ervaren de overheid als groot en ingewikkeld. De overheid loopt ook zelf vast in toegenomen complexiteit, waardoor ze beloftes niet kan waarmaken. Dat ondermijnt vertrouwen en dat kunnen we ons niet permitteren nu we voor grote transities en uitdagingen staan. Die vragen niet om nóg meer regels, maar om een overheid die duidelijk kiest, samenwerkt en levert. Daarom bouwen we aan een slanke en slagvaardige overheid die focust op wat echt nodig is. We stellen een helder doel: een overheid die eenvoudig en betrouwbaar is. Die eerlijk is over wat kan en verantwoordelijkheid neemt voor haar handelen. En die geworteld is in de samenleving en dichtbij mensen staat. Zo herstellen we vertrouwen door te laten zien: de overheid kan wél leveren.

Eenvoudig, uitvoerbaar en voorspelbaar

De uitvoering is vaak het gezicht van de overheid. Uitvoerders, medeoverheden en ondersteunende diensten worden vanaf het begin betrokken bij beleid, zodat regels aansluiten op de praktijk en doenvermogen centraal staat.
Met een periodieke Vereenvoudigingswet worden wetten en regels continu verbeterd. We starten met het schrappen en vereenvoudigen van minimaal 500 regels en stellen daarna een target per ministerie.

Doorbreek de Haagse muren

We werken vaker met multidisciplinaire, domein overstijgende teams die langdurig aan grote opgaven werken, zoals het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid of het Project Beethoven. We sturen op doelen in plaats van procedures en vermijden micromanagement.
De Rijksoverheid versterkt de kennisuitwisseling met de private sector, onderwijs en onderzoek, om gezamenlijk maatschappelijke opgaven te kunnen oplossen. Er komen uitwisselingsprogramma’s tussen departementen, uitvoeringsorganisaties en maatschappelijke organisaties.
Samen met regio’s werken we met strategische agenda’s om grote opgaven in een gebied integraal en gezamenlijk te realiseren. Dit betekent dat we samenwerken om de kwaliteit van leven, wonen en werken van inwoners en ondernemers te verhogen. Regionale uitdagingen vragen vaak om regionale oplossingen. Daarom stellen we de kennis en kunde van de mensen in de regio zelf centraal en bouwen we voort op de aanbevelingen uit het rapport ‘Elke regio telt’.

Een productievere overheid

De overheid is fors gegroeid, maar de productiviteitsgroei bleef achter. Dit kan beter. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) coördineert de komende jaren de vernieuwing van de Rijksdienst. We willen toe naar een fundamenteel efficiëntere en effectievere overheid, met veel minder (complexe) wet- en regelgeving, minder overhead en een minder omvangrijk ambtenarenapparaat. Hiertoe zetten we ook in op een rijksbrede taakstelling. De minister van BZK coördineert de komende jaren de vernieuwing van de Rijksdienst.
We uniformeren de bedrijfsvoering binnen het Rijk onder leiding van BZK: van ICT en inkoop tot HR, onder andere door verplichte standaarden en gezamenlijke voorzieningen.
We richten een Nederlandse Digitale Dienst op: compact, deskundig en met doorzettingsmacht. Deze dienst ondersteunt de digitalisering rijksbreed, stelt kwaliteitsstandaarden op en borgt goede ontwerpkeuzes. We verminderen afhankelijkheid van externe IT-leveranciers door meer IT-talent in dienst van het Rijk te nemen. We maken verantwoorde inzet van data en AI binnen de overheid mogelijk.
We pakken de veelheid aan organisatievormen binnen de Rijksoverheid aan. We willen dat uitvoering en beleid dichter bij elkaar staan. Daarom gaan we verkennen of er zelfstandige bestuursorganen zijn die onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid van een minister kunnen worden gebracht (bijvoorbeeld UWV).
We maken een flinke inhaalslag op digitale dienstverlening voor burgers en bedrijven. De dienstverlening van Estland is het voorbeeld. Alle overheidsdiensten moeten online toegankelijk zijn.
Uitvoeringsorganisaties krijgen jaarlijks een efficiencydoelstelling waarvan de helft mag worden herinvesteerd in doelmatigheid en verbetering.
De Algemene Bestuursdienst (ABD) beperkt zijn focus tot het topmanagement. Topfuncties in de ABD wisselen niet vaker dan eens per 7 à 9 jaar, tenzij zwaarwegende redenen eerdere wisseling nodig maken. Er vindt ook externe werving plaats en voor functies in complexe thema’s wordt een duidelijke specialisatielijn ingericht.
We werken aan de deskundigheid en vakmanschap van de overheid door mensen met specialistische kennis vaker in vaste dienst te nemen in plaats van in te huren en hen dezelfde waardering en loopbaanmogelijkheden te geven als managers. Daarvoor houden we de Wet normering topinkomens tegen het licht, geïnspireerd op Singapore. Daarmee kan externe inhuur waar mogelijk worden teruggebracht van de huidige 15,4% van de totale personele uitgaven naar 10% (de Roemernorm).

Vertrouwen als uitgangspunt

De politiek bepaalt het wat, de uitvoering het hoe. Uitvoerders krijgen meer ruimte en mandaat om professionele afwegingen te maken in het belang van mensen. Waar mogelijk kiezen we voor eenvoudiger normen waarin niet is voorzien in elke uitzondering. We laten daarbij ruimte voor individueel maatwerk in de uitvoering door de professionals.
We organiseren vaste trilogen tussen politiek, beleid en uitvoering voor snelle feedback en bijsturing.
Vertrouwen in burgers wordt weer het vertrekpunt: minder wantrouwen, eenvoudiger regels, maar als het vertrouwen wordt beschaamd, handhaven we streng.
We maken meerjarige en betrouwbare afspraken met decentrale overheden. Zo ontstaat een gelijkwaardige samenwerking waarin iedere bestuurslaag verantwoordelijkheid neemt en kan leveren.

Bekijk de andere hoofdstukken uit het regeerakkoord.