Alcohol is schadelijk voor de gezondheid. Het kan ook zorgen voor schade aan de samenleving. Bijvoorbeeld door overlast, geweld of verkeersongelukken door alcoholgebruik. Met maatregelen zoals regels en voorlichting wil de overheid de schade door alcoholgebruik terugdringen. En mensen meer bewust maken van de gevolgen van alcohol drinken. 

Schadelijk voor gezondheid

Alcohol kan leiden tot ziektes als kanker, hart- en vaatziekten, beschadiging van de hersenen en  verslaving. Elke dag 1 glas alcohol drinken, kan bijvoorbeeld het risico op borstkanker bij vrouwen al groter maken. Daarom adviseert de Gezondheidsraad geen alcohol te drinken. 

Extra schadelijk voor jongeren

Voor jongeren kan de schade aan de gezondheid blijvend zijn, omdat hun hersenen nog in ontwikkeling zijn. Ook vergroot alcoholgebruik de kans op slechte schoolprestaties, verslaving, agressie of seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarom neemt de overheid extra maatregelen om jongeren te beschermen tegen de gevaren van alcohol. 

Schade voor samenleving

Naast de schade aan de gezondheid van degene die drinkt, kan alcoholgebruik ook leiden tot schade aan anderen. Bijvoorbeeld door verkeersongelukken die ontstaan door rijden met alcohol op. Of grensoverschrijdend gedrag en huiselijk geweld door alcoholgebruik. 

Maatschappelijke kosten

De problemen die door alcohol ontstaan, raken ook de samenleving. Bijvoorbeeld als mensen niet naar hun werk gaan door een kater, verslaving, ziekte of mentale problemen door alcoholgebruik. Alcoholproblemen leiden zo tot kosten voor bijvoorbeeld werkgevers en de zorg. En voor de politie, bijvoorbeeld als dronken mensen voor overlast zorgen.

Als de maatschappelijke kosten van alcohol worden verrekend met de baten (zoals accijnsinkomsten), dan kost alcoholgebruik de maatschappij jaarlijks ongeveer € 2,3 miljard tot € 4,2 miljard.  

Regels rondom alcohol

Alcohol schenken en verkopen

In de Alcoholwet staan regels om alcoholgebruik te ontmoedigen. Bijvoorbeeld: 

  • Er mag geen alcohol verkocht worden aan jongeren onder de 18 jaar.
  • Supermarkten, slijterijen en webwinkels mogen maximaal 25% korting geven op drank met alcohol.
  • Het is in de horeca verboden om alcohol te schenken aan iemand die zichtbaar dronken is.
  • Organisaties die alcohol schenken, moeten een Alcoholvergunning hebben. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld kantines van wijk- en buurthuizen en sportverenigingen. En voor winkels die drank met meer dan 15% alcohol verkopen. 
  • Evenementen moeten toestemming hebben van de gemeente om alcohol te mogen schenken.

Gemeenten en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleren of organisaties zich aan deze regels houden.

Maximum voor alcohol in het verkeer

Alcohol en verkeer gaan niet samen. Om verkeersongelukken door alcohol te voorkomen, gelden de volgende regels:

Overdag geen alcoholreclame

Tussen 6.00 en 21.00 uur mogen televisie en radio geen reclame over alcohol uitzenden. Dit staat in de Mediawet. Op die manier komen mensen overdag minder in de verleiding om alcohol te drinken. 

Strafbaar om in openbaar dronken te zijn

Dronken zijn op openbare plekken is strafbaar, omdat dit de openbare orde verstoort. Dit staat in het Wetboek van Strafrecht. 

Accijns op alcohol

Producenten en importeurs betalen accijns over alcoholhoudende drank. Meestal berekenen zij deze belasting door in de prijs. Hierdoor wordt de prijs van alcohol hoger. 

Voorlichting over gevolgen alcoholgebruik

Niet iedereen weet wat de schadelijke gevolgen van alcohol kunnen zijn. Met voorlichting wil de overheid mensen meer bewust maken van de gevolgen van alcohol drinken: 

Doelen voor daling overmatig en zwaar alcoholgebruik

De Rijksoverheid wil gezond leven aanmoedigen. En heeft doelen gesteld om overmatig en zwaar alcoholgebruik de komende jaren terug te dringen. Hiervoor werkt de overheid samen met andere organisaties. Zoals het Trimbos-instituut, Verslavingskunde Nederland en de Samenwerkende Gezondheidsfondsen. De afspraken hierover staan in het Nationaal Preventieakkoord. 

Voor 2040 zijn de belangrijkste doelen:

Minder mensen die veel drinken

In 2040 is het aantal mensen dat overmatig of zwaar drinkt verlaagd naar maximaal 5%. In 2025 was 5,5% een overmatige drinker en 6,7% een zware drinker. Dit waren bij elkaar ruim 1 miljoen Nederlanders.

Geen alcohol tijdens zwangerschap

In 2040 drinkt maximaal 2% van de vrouwen die weten dat ze zwanger zijn, alcohol. In 2024 dronk 1,9% van de zwangere vrouwen alcohol. Het doel is uiteindelijk dat alle zwangere vrouwen geen alcohol drinken.

Geen alcohol onder 18 jaar

In 2040 heeft maximaal 25% van de jongeren tussen 12 en 16 jaar ooit alcohol gedronken. In 2023 dronk 39,6% van de jongeren alcohol. Het doel is uiteindelijk dat niemand onder de 18 jaar alcohol drinkt.

Meer bewust van gevolgen alcoholgebruik

In 2040 kent 80% van de Nederlanders van 12 jaar en ouder de belangrijkste gevolgen van alcohol. Zoals de gevolgen voor de gezondheid.