“Bij de IND werk je in het hart van de asielprocedure”

Ministeries

Fernando Navarro Martinez is hoor- en beslismedewerker bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) op Schiphol. Een pittige baan, waarin tijdsdruk altijd aanwezig is en waar hij dagelijks wordt geconfronteerd met menselijk leed. Tegelijkertijd vervult hij een heel waardevolle rol: “Ook al kun je niet iedereen een verblijfsvergunning verlenen, je kunt wel duidelijkheid geven en iemand respectvol behandelen.”

Vergroot afbeelding
Beeld: Ministerie van Justitie en Veiligheid
Fernando Navarro Martinez

Syrië, Afghanistan, Iran, Irak, Oeganda, Soedan, Somalië, maar ook Venezuela, Colombia en Suriname. Het zijn slechts enkele landen van herkomst van mensen die Fernando in zijn werk dagelijks tegenover zich krijgt. “Mensen komen hier niet altijd naartoe vanwege een oorlog,’’ legt hij uit. “Er zijn nog veel andere redenen waarom iemand zich in zijn of haar land onveilig kan voelen, zoals vervolging vanwege politieke overtuiging, religie, seksuele gerichtheid of genderidentiteit, hongersnood of drugsgerelateerd geweld. Die diversiteit maakt het belangrijk om iedere zaak afzonderlijk en op eigen merites te beoordelen. Ieder verhaal is uniek.”

Een weg van overtuiging

 “Het onderwerp migratie vond ik al interessant toen we het er op de basisschool bij aardrijkskunde over hadden. Maar dat ik bij de IND wilde gaan werken, wist ik toen nog niet,” vertelt Fernando lachend. Zijn interesse voor migratievraagstukken bleef echter altijd bestaan. “Mijn weg naar de IND is er een van overtuiging. Ik heb een sterke belangstelling voor mensen, culturen, wereldpolitiek en gerechtigheid. Bovendien is migratie iets van alle tijden. Het is nu misschien een hot topic, maar migratie heeft altijd al bestaan.”

Fernando volgde een master in Internationale Migratie en werkte bij Vluchtelingenwerk Nederland. Inmiddels werkt hij zo’n 4 jaar bij de IND. “Daar práát je niet alleen over migratie, je zit er middenin. Je ontmoet dagelijks mensen die op een kruispunt in hun leven staan en huis en haard hebben achtergelaten voor een veilige toekomst in Nederland. Mijn werk speelt zich niet af langs de zijlijn; ik opereer midden in het hart van de asielprocedure. Ik doe mijn werk vanuit de mens bezien.”

Gehoren afnemen

In de praktijk betekent dit dat Fernando asielzoekers ‘hoort’ en vervolgens beslist of zij een verblijfsvergunning krijgen. “Hoor- en beslismedewerker is een betekenisvolle, interessante maar soms ook intense baan. Je neemt gehoren af: uitgebreide gesprekken met mensen die aan de Nederlandse grens asiel aanvragen. In mijn geval op Schiphol.”

Wanneer mensen asiel aanvragen vóór de douane, brengt de Koninklijke Marechaussee hen naar het Justitieel Complex Schiphol. “Daar doorlopen zij de grensprocedure. In de dagen na hun aankomst beginnen we dan zo snel mogelijk met een aanmeldgehoor. Dat duurt ongeveer een halve dag. We bespreken onder andere iemands identiteit, nationaliteit, woonplaats, werk of studie en reisroute.”

Enkele dagen later volgt het nader gehoor. “Dat gaat voornamelijk over de vraag waarom iemand is gevlucht en waarom iemand niet kan terugkeren naar het land van herkomst. Dat gesprek duurt gemiddeld een hele dag, soms zelfs langer.”

Op basis van de deze gehoren neemt Fernando een beslissing. “De intensiteit van het werk zit in het continu ‘aan’ staan. De persoon tegenover mij vertelt zijn of haar verhaal, er is een tolk die alles vertaalt, en ik schrijf woord voor woord mee. Behalve dat ik continu aan het luisteren en typen ben, bedenk ik nieuwe vragen, check ik bronnen en documenten, en bekijk ik hoe het verhaal zich verhoudt tot de Nederlandse wet- en regelgeving en het landenbeleid. De emoties bij de mensen aan de andere kant van de tafel lopen weleens hoog op. Logisch, want voor hen staat er veel op het spel en vaak hebben ze veel meegemaakt. Tijdens een gehoor houd ik daar rekening mee. Ook moet ik goed blijven opletten of ik alles volledig heb uitgevraagd, want ik krijg in principe maar 1 kans om alles goed op papier te zetten. De asielzoeker heeft het recht om na afloop van de gehoren met de advocaat correcties en aanvullingen in te dienen. Daarna bekijk ik welk bewijs ik heb, en of de verklaringen geloofwaardig en zwaarwegend zijn. De beslissing die ik vervolgens neem, toets ik wederom aan het (landen)beleid en aan de wet- en regelgeving.”

Tijdsdruk

Alsof dat nog niet uitdagend genoeg is, speelt ook tijdsdruk een grote rol. Fernando: “Nederland is een populair land om asiel aan te vragen; onze directie heeft nog meer dan 50.000 dossiers liggen die van een beslissing moeten worden voorzien. En iedere dag komen daar nieuwe aanvragers bij. Voor de beeldvorming: slechts een kleine duizend IND-medewerkers doen het werk dat ik doe. De verwachting is dat je binnen een dag een beslissing schrijft, en die druk is voelbaar. Je wilt de aanvrager niet onnodig laten wachten, maar je moet ook een zorgvuldig en kwalitatief goed besluit nemen. Achter ieder dossier schuilt een persoon met een uniek verhaal. De menselijke maat mag nooit verloren gaan, ook niet onder tijdsdruk.”

Soms vertellen mensen hun verhaal voor het eerst. “Dat is bijzonder, maar ook een grote verantwoordelijkheid. Je wilt iemand de ruimte geven, goed luisteren en recht doen aan alles wat diegene heeft meegemaakt, terwijl je weet dat er uiteindelijk ook een beslissing moet worden geschreven. Die balans is niet altijd makkelijk.” Maar twijfel hoort erbij. Fernando: “Je moet soms een zwart-witbeslissing nemen in een grijs gebied. Met de informatie die je hebt, onderbouw je je besluit zo zorgvuldig mogelijk. Ethische dilemma’s horen bij dit werk. Gelukkig kan ik ze bespreken met collega’s.”

Bij twijfel is er ook ruimte om zaakinhoudelijk te sparren met een senior of landenspecialist. “Laatst had ik bijvoorbeeld een belangrijk document waarvan ik niet wist of het echt was. Dat heb ik voor echtheidsonderzoek ingediend bij Bureau Documenten, een andere afdeling binnen de IND, die documenten controleert op echtheid. Het papier, de inkt en de opmaak werden gecontroleerd en bleken overeen te komen met wat gebruikelijk was voor dat land. Samenwerken met collega’s is belangrijk, want we nemen de beslissing op basis van de gehoren, maar documenten staven het bewijs. Die kunnen het verhaal kracht bijzetten.”
 

Als het antwoord nee is

Soms is de uitkomst dat iemand geen internationale bescherming krijgt. Fernando: “Dat blijft moeilijk. Ik besef dat mijn beslissing grote gevolgen heeft voor iemands toekomst. Het geeft rust dat ik beslis op basis van duidelijke juridische kaders en daardoor altijd een weloverwogen besluit maak.”

Op Schiphol reikt Fernando soms zelf de beschikking uit. “Dan zie je dus direct iemands reactie. Dat kan confronterend zijn, maar juist dan vind ik het belangrijk respectvol en menselijk te blijven en uit te leggen welke juridische mogelijkheden er nog zijn voor iemand; bijvoorbeeld het indienen van beroep bij de rechtbank.” Hoewel Fernando niet ieder verzoek kan inwilligen, benadrukt hij opnieuw het belang van de menselijke maat. “Je kunt niet altijd iemands leven veranderen, maar wel bepalen hoe je iemand behandelt. Het grootste compliment dat ik krijg, is wanneer iemand zich echt door mij gezien en gehoord voelt. Ik krijg vaak te horen dat mensen zich op hun gemak voelen en dat ze hun emoties durven te tonen bij mij. Dat vind ik fijn, want voor mij is niemand een nummertje. Oprechte interesse blijven tonen, ook al heb je een soortgelijk verhaal al vaker gehoord. Het is de kunst om iedere aanvraag zo objectief mogelijk te behandelen. Dat doen we bij de IND. Mijn werk is écht mensenwerk, en het bestaat gelukkig niet alleen uit nee zeggen,” benadrukt Fernando. “Ik mag namelijk mensen internationale bescherming geven in Nederland als zij geen veiligheid in hun land van herkomst hebben. Het verlenen van een verblijfsvergunning, weten dat iemand eindelijk rust en veiligheid krijgt, voelt heel waardevol en dankbaar.”

Vergroot afbeelding
Beeld: Ministerie van Justitie en Veiligheid
Fernando Navarro Martinez

Asielhart

Om het hoofd koel te houden tijdens het werk probeert Fernando zoveel mogelijk structuur aan te brengen en wanneer nodig afstand te nemen. “Je zit soms diep in de materie en de emotie. Reflectie en collegiale steun zijn heel belangrijk. Daarnaast heb ik afwisselende neventaken; zo ben ik ambassadeur diversiteit en inclusie en geef ik voorlichtingen over de IND en de asielprocedure aan ketenpartners en andere organisaties die hierin zijn geïnteresseerd. Mijn werk-privébalans probeer ik zo gezond mogelijk te houden. Met mijn vriend, vrienden of familie leuke dingen doen houdt het leven een beetje luchtig. En ook: steeds beseffen waarom ik dit werk heb gekozen. Ik heb écht een asielhart. Ik wil het goed doen voor de medemens en me inzetten voor kwetsbare groepen in onze samenleving; en in zekere zin is iedere migrant kwetsbaar. Migranten worden vaak niet begrepen. De woorden ‘migratie’, ‘migrant’ en vooral ‘asielzoeker’ hebben helaas vaak een negatieve bijklank. Ik zie het in de media en bij mensen om me heen: er is niet of nauwelijks kennis over migranten en nog minder over asielzoekers en vluchtelingen. Veel mensen kennen niet eens het verschil tussen een asielzoeker en een vluchteling. En onbekend maakt onbemind. Daarom is het belangrijk aandacht te besteden aan dit thema, zodat mensen erover kunnen leren. Want het is oneerlijk om een oordeel te hebben over iets wat je niet kent.”