Participatie vanaf dag 1 bij de Meedoenbalie van het COA
Ministeries
Meedoen in de samenleving begint met een eerste stap. Voor veel mensen die net zijn aangekomen in een nieuw en onbekend land, is dat best een uitdaging. Daarvoor kunnen bewoners van 38 locaties van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) terecht bij de Meedoenbalie voor een breed aanbod in participatie-activiteiten. Via de Meedoenbalie kunnen bewoners aan de slag met onder meer taallessen, vrijwilligers- of betaald werk. Zo leren ze de taal sneller én bouwen ze een waardevol netwerk op. Het COA wil het liefst op alle reguliere locaties een Meedoenbalie als centraal punt voor vraag en aanbod van participatie-activiteiten, waaronder betaald werk.
Manon Reubsaet en Vicky Ikonomou zijn programmabegeleiders bij het COA. Samen zetten zij in december 2020 de Meedoenbalie op bij het COA in Maastricht. “Elke bewoner kan meedoen op een manier die bij hem of haar past”, vertelt Manon. “Voor de 1 is dat Nederlandse taalles, voor de ander is dat vrijwilligerswerk of een betaalde baan bij een werkgever in de buurt. Doordat mensen aan de slag kunnen, tellen ze mee in de samenleving.”
Niet stilzitten, maar meedoen
Hiba vluchtte uit Syrië en woont nu in het COA in Maastricht. Zij stapte in 2024 naar de Meedoenbalie omdat ze niet stil wil blijven zitten terwijl ze wacht op het besluit van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Ze begon met taallessen, ging daarna aan de slag als vrijwilliger en vond uiteindelijk een betaalde baan. “Via de Meedoenbalie ben ik heel actief geworden”, vertelt ze. “Ik heb geen controle over of ik in Nederland mag blijven. Het enige wat ik kan doen is positief blijven en mijn best doen om een leven op te bouwen. Daar wil ik zo veel mogelijk voor blijven doen.”
Participatie op een manier die bij de bewoner past
Participatie mogelijk maken vanaf dag 1: dat is wat het COA met de Meedoenbalie wil bereiken. Niet iedereen is daar al meteen bij binnenkomst aan toe; ze hebben een lange reis gehad, kennen Nederland nog niet en moeten de taal nog leren. Daarom kijken Manon en Vicky eerst naar wat op dat moment voor een bewoner haalbaar is. “Veel mensen beginnen met Nederlandse taalles”, legt Vicky uit. “Beheerst iemand de taal een beetje, dan gaan we op zoek naar passend vrijwilligers- of betaald werk.”
Toen Hiba aan het werk wilde, begon zij ook met taalactiviteiten. Daarna deed ze vrijwilligerswerk bij het COA, gevolgd door vrijwilligerswerk bij een zorginstelling. Door die ervaring vond ze later een betaalde baan bij een andere zorginstelling. Hiba: “Ik heb via het COA eerst taallessen gekregen. De taal heb je ook echt nodig als je aan het werk wilt. Ik ben toen ook bij het COA begonnen met vrijwilligerswerk als begeleider en als tolk. Uiteindelijk kon ik bij een zorginstelling aan de slag. Mijn werk geeft mij een belangrijke reden om ’s morgens op te staan. Daar ben ik dankbaar voor.”
Bewoners motiveren elkaar
Door te werken, krijgen bewoners een kans om mee te doen in de samenleving. Vicky en Manon zien door hun werk veel bewoners opbloeien. “We hadden een bewoner die het erg moeilijk had”, vertelt Vicky. “Hij was depressief en zat alleen op zijn kamer. We hebben hem gestimuleerd om naar de Meedoenbalie te komen. Nu heeft hij betaald werk, spreekt goed Nederlands en is hij een ander mens geworden. Ik zie hem vaak met een grote glimlach rondlopen en hoor hem andere bewoners vertellen over zijn werk en wat het hem brengt. Dat vind ik mooi om te zien.”
Manon: “Als 1 of 2 bewoners bij de Meedoenbalie zijn geweest en starten met taalles of vrijwilligerswerk, dan komen er na een tijdje steeds meer bewoners naar ons toe, omdat ze zien wat het oplevert. Mensen hangen niet de hele dag op hun kamer, maar gaan erop uit. Ze leren mensen kennen en bouwen een netwerk op. Andere bewoners willen dat ook.”
Asielzoekers kunnen werken met TWV
Bij de begeleiding naar betaald werk lopen Manon en Vicky er regelmatig tegenaan dat werkgevers niet op de hoogte zijn van de mogelijkheden voor asielzoekers. Een asielzoeker kan namelijk gewoon aan het werk, als de werkgever maar een tewerkstellingsvergunning (TWV) aanvraagt. “We horen vaak dat werkgevers denken dat asielzoekers niet mogen werken”, vertelt Manon. “Als we ze vertellen dat ze dan een TWV kunnen aanvragen, horen we weleens dat ze dat te veel moeite vinden. Ze nemen dan liever iemand aan voor wie ze dat niet hoeven te regelen. Daar willen we iets aan doen. Daarnaast willen we de komende periode gaan samenwerken met meer werkgevers om meer passende banen voor onze bewoners te regelen. Er wachten nog veel mensen op een werkplek, onder wie hoger opgeleiden die in hun vakgebied aan de slag willen. Daar moeten we mee aan de slag.”
Feiten en cijfersIn oktober 2024 startte een pilot van 15 maanden om bewoners van het COA in Maastricht te begeleiden naar werk. De pilot in Maastricht startte nadat de gemeenteraad instemde met de motie Asielzoekers sneller aan het werk. Het begon als een pilot van 15 maanden met 2 doelen: 100 intakegesprekken met bewoners die aan de slag willen en 50 bewoners die via de Meedoenbalie een betaalde baan vinden. Dat doel haalden ze al binnen een jaar. Na 1 jaar waren er al 150 intakes geweest, hadden 61 mensen een betaalde baan gevonden en werden er nog eens 57 bewoners begeleid bij hun zoektocht naar werk. Door het grote succes is de Meedoenbalie geen pilot meer, maar een blijvend onderdeel van de COA-opvanglocatie in Maastricht. |