Zorg en ondersteuning voor mensen met verward gedrag

De aandacht in de samenleving voor mensen die verward gedrag vertonen is de laatste jaren toegenomen. Het gaat om kwetsbare mensen die soms hulp nodig hebben om volwaardig aan de maatschappij te kunnen deelnemen. De overheid wil dat er goede opvang, zorg en ondersteuning is voor mensen met verward gedrag.

Mensen met verward gedrag

De groep van mensen met verward gedrag is zeer divers. Het kunnen mensen zijn met verward gedrag door verschillende aandoeningen of beperkingen, zoals:

  • psychische problemen;
  • een licht verstandelijke beperking;
  • dementie;
  • verslaving.

Maar het kunnen ook mensen zijn met  levensproblemen zoals schulden, dakloos zijn of verlies van dierbaren. Vaak gaat het om een combinatie van levensproblemen en een aandoening of beperking. Bij verward gedrag gaat het bijvoorbeeld om:

  • iemand die door een psychose hulp nodig heeft;
  • een demente bejaarde die met blote voeten op straat loopt;
  • iemand die door overmatig drank of drugsgebruik gevaarlijk gedrag vertoont.

Veel aandacht gaat uit naar overlast door mensen met verward gedrag. Maar het grootste deel van de groep is niet gevaarlijk en veroorzaakt geen overlast. Veroorzaken mensen met verward gedrag wel overlast? Dan kunnen zij een (direct) gevaar vormen voor zichzelf of hun omgeving. Bijvoorbeeld als ze agressief worden. Soms kunnen dan probleemsituaties ontstaan waardoor inzet van politie nodig is.

Een aantal mensen met verward gedrag kan niet makkelijk zelf de weg naar hulp vinden. Of ze mijden zorg juist opzettelijk. Het is belangrijk dat deze kwetsbare mensen de juiste opvang, zorg en ondersteuning krijgen. Zo kunnen zij langer in de eigen omgeving blijven wonen en deelnemen aan de maatschappij. En het voorkomt dat zij terugvallen in het verwarde gedrag.

Aanpak zorg en ondersteuning mensen met verward gedrag

Verschillende partijen op lokaal en regionaal niveau werken hard om te zorgen dat mensen met verward gedrag de juiste zorg en ondersteuning krijgen. Om hier een extra impuls aan te geven is het schakelteam mensen met verward gedrag in het leven geroepen.

Het schakelteam bestaat uit mensen die in hun dagelijkse praktijk betrokken zijn bij de problematiek rond mensen met verward gedrag. Bijvoorbeeld een wethouder zorg, een vertegenwoordiger van zorginstellingen, een zorgverzekeraar, het OM en de politie. Maar ook ervaringsdeskundigen en familie van mensen met verward gedrag.

Het schakelteam moet ervoor zorgen dat vanaf het najaar van 2018 in heel het land mensen met verward gedrag de juiste zorg en ondersteuning krijgen. Hierbij moeten gemeenten de regie hebben, in samenwerking met verschillende organisaties en instanties. Bijvoorbeeld zorginstellingen, politie en zorgverzekeraars.  Het schakelteam helpt gemeenten en andere partijen  gepaste oplossingen te vinden. Blijkt dat er belemmeringen bestaan op gebied van wet- of regelgeving? Dan bekijkt de Rijksoverheid of en hoe deze belemmeringen weggenomen kunnen worden.

Een aantal belangrijke acties van het schakelteam:

  • Hulpverleners moeten signalen van verwardheid op tijd herkennen en oppakken. Verschillende partijen, zoals zorgverzekeraars, zorginstellingen en gemeenten, moeten samenwerken voor een samenhangend aanbod van hulpverlening.  Het Trimbos instituut heeft op verzoek van VWS een handvat gemaakt  om partijen te helpen bij deze samenwerking.
  • Er moeten gepaste alternatieven komen voor het vervoer van verwarde personen.  Heeft een persoon met verward gedrag geen strafbaar feit gepleegd? Dan is vervoer door politie niet geschikt en onnodig bedreigend. Het vervoer moet passen bij de problematiek van de verwarde persoon. Op regionaal niveau worden hierover afspraken gemaakt. Ook zijn er subsidies beschikbaar om nieuwe oplossingen uit te proberen.
  • Alle mensen met verward gedrag krijgen via de gemeentelijke voorziening een persoonlijke aanpak. Hierbij is aandacht voor de verschillende gebieden waarop zich problemen kunnen voordoen. Bijvoorbeeld psychische problemen, schulden, wonen en werk.
  • Niet alle mensen met verward gedrag hebben een zorgverzekering. Bijvoorbeeld omdat ze zich niet willen verzekeren of dit vergeten zijn. Hierdoor bestaat het risico dat de verwarde persoon niet de zorg en ondersteuning krijgt die hij nodig heeft. Daarom is er een subsidieregeling van het ministerie van VWS waardoor zorgverleners niet zelf voor de kosten opdraaien. En de regeling voorkomt dat  zorgverleners terughoudend zijn om de zorg te verlenen.
  • Het schakelteam volgt de voortgang van de aanpak van de problemen rond mensen met verward gedrag. Het schakelteam brengt partijen bij elkaar om nieuwe oplossingen te vinden, deelt kennis en ervaring met alle partijen, en helpt goed lopende initiatieven te verspreiden. 

Meer informatie vindt u in de kamerbrief Schakelprogramma personen met verward gedrag en de Tussentijdse rapportage van het Schakelteam personen met verward gedrag.