Wat zijn mijn rechten en plichten in de algemene bijstand?

U heeft zowel rechten als plichten als u algemene bijstand ontvangt. 

Rechten bij algemene bijstand

Als bijstandsgerechtigde kunt u financiële hulp krijgen van uw gemeente. Als bijstandsgerechtigde heeft u recht op een aanvulling van uw inkomen tot aan de bijstandsnorm die voor u geldt. Daarnaast kan de gemeente ondersteuning bieden bij het vinden van een baan.

Plichten bij algemene bijstand

Als bijstandsgerechtigde moet u voldoen aan een aantal verplichtingen.

Arbeidsplicht voor bijstandsuitkering

U moet zich voor uw bijstandsuitkering houden aan bepaalde arbeidsverplichtingen. Dit zijn: 

  • U moet aangeboden werk aanvaarden en zien te behouden.
  • U moet zich op verzoek inschrijven bij een uitzendbureau.
  • Wilt u verhuizen, dan moet u vooraf actief werk zoeken in de gemeente waar u naartoe wilt verhuizen.
  • U moet bereid zijn om maximaal 3 uur per dag te reizen als dit nodig is om werk te krijgen.
  • U moet bereid zijn om te verhuizen als het niet mogelijk is om binnen 3 uur reizen per dag werk te vinden. Maar wel ergens anders voor tenminste een jaar met een beloning tenminste net zo hoog als de bijstand.
  • U moet er alles aan doen om benodigde kennis en vaardigheden te verkrijgen en te behouden.
  • U moet meewerken aan de ondersteuning die uw gemeente u oplegt of aanbiedt gericht op arbeidsinschakeling.
  • U moet ervoor zorgen dat uw kleding, persoonlijke verzorging of gedrag het krijgen van werk niet belemmert.

Voldoet u niet aan deze plichten? Dan moet uw gemeente uw bijstandsuitkering voor minimaal 1 maand en maximaal 3 maanden verlagen met 100%. Valt u niets te verwijten? Dan mag de gemeente dit niet doen. Uw gemeente moet rekening houden met uw persoonlijke omstandigheden. De gemeente kan de verlaging terugdraaien als u achteraf alsnog laat blijken dat u de verplichting nakomt.

Vrijgesteld van deze arbeidsverplichtingen zijn:

  • Alleenstaande ouders met de volledige zorg voor 1 of meer kinderen tot 5 jaar. Zij moeten hiervoor wel een verzoek indienen bij hun gemeente. Wel moeten zij gebruik maken van de voorzieningen van de gemeente, gericht op arbeidsinschakeling.
  • Mensen die niet kunnen werken (duurzaam en volledig arbeidsongeschikten).

Re-integratieplicht voor bijstandsuitkering

U moet meewerken aan uw re-integratie. En zich houden aan afspraken om zo snel mogelijk weer betaald werk te krijgen. Uw gemeente mag u bijvoorbeeld vragen om bestaande vaardigheden op peil te houden of om nieuwe vaardigheden te leren. Of om te gaan werken met behoud van uitkering. Voldoet u niet aan deze plicht? Dan kan uw gemeente uw bijstandsuitkering verlagen.

Verrichten tegenprestatie voor bijstandsuitkering

U moet een tegenprestatie verrichten voor uw bijstandsuitkering als uw gemeente hierom vraagt. Uw gemeente bepaalt de inhoud, omvang en duur. Weigert u een tegenprestatie? Dan kan uw gemeente uw bijstandsuitkering verlagen. Lees meer over de tegenprestatie in de bijstand.

Correct gedragen bij de gemeente voor bijstandsuitkering

U mag zich niet zeer ernstig misdragen tegen een gemeentelijke ambtenaar. Doet u dit toch? Dan kan uw gemeente uw bijstandsuitkering verlagen.

Medewerkingsplicht voor bijstandsuitkering

U moet meewerken als de gemeente daarom vraagt. De gemeente kan u vragen mee te werken aan bijvoorbeeld een huisbezoek. Of een onderzoek om vast te stellen of u nog recht op bijstand heeft. Werkt u niet mee? Dan kan uw gemeente uw bijstandsuitkering verlagen.

Legitimatieplicht voor bijstandsuitkering

U moet zich kunnen legitimeren met een geldig legitimatiebewijs als uw gemeente hierom vraagt. Bijvoorbeeld bij de aanvraag van uw bijstandsuitkering, zodat uw gemeente kan vaststellen of uw recht op bijstand heeft.

Inlichtingenplicht voor bijstandsuitkering

U moet uw gemeente alle informatie geven over uw (financiële) situatie. Zo kan de gemeente vaststellen waar u recht op heeft. Wijzigt er iets in uw situatie? Dan moet u dit doorgeven. Doet u dit niet en krijgt u hierdoor onterecht teveel geld? Dan moet u dit terugbetalen en een boete betalen.

Taaleis bijstandsgerechtigden

In de Participatiewet geldt de taaleis. Dit betekent dat u als bijstandsgerechtigde de Nederlandse taal voldoende moet beheersen. Als u bijstand aanvraagt, moet u de Nederlandse taal voldoende beheersen. Er geldt namelijk een taaleis in de Participatiewet. Voldoende beheersing van de Nederlandse taal is nodig voor het verkrijgen, aanvaarden en behouden van een baan. Is uw taalniveau onvoldoende? Dan moet u zich inspannen om dit te verbeteren. Lees meer over de taaleis in de bijstand.

Bijstand en vakantie

U mag maximaal 28 dagen per jaar (inclusief weekenden) op vakantie naar het buitenland. U moet uw vakantie, ook als u in Nederland blijft, wel eerst melden en bespreken met uw contactpersoon bij de gemeente. De gemeente beoordeelt dan of u met behoud van uw bijstandsuitkering op vakantie mag en voor hoe lang.

Wetgeving rechten en plichten bijstand

Lees meer over de rechten en plichten in de bijstand in de Participatiewet. 

Vragen over bijstand

Heeft u vragen over uw situatie? Neem dan contact op met uw gemeente of met de sociaal raadslieden van uw gemeente. Heeft uw gemeente geen sociaal raadslieden? Kijk dan voor sociaal raadslieden bij u in de buurt op de website van Sociaal Werk Nederland. Voor gratis juridisch advies kunt u contact opnemen met het Juridisch Loket.