Wat zijn mijn rechten en plichten in de bijstand?

U heeft zowel rechten als plichten als u bijstand ontvangt. Zo heeft u recht op financiële hulp van de gemeente. Daar staat tegenover dat u bijvoorbeeld de plicht heeft om alles te doen om betaald werk te vinden.

Rechten bij een bijstandsuitkering

Als bijstandsgerechtigde kunt u financiële hulp krijgen van uw gemeente. Als bijstandsgerechtigde heeft u recht op een aanvulling van uw inkomen. Hiermee stijgt uw inkomen tot aan de bijstandsnorm die voor u geldt. Daarnaast kan de gemeente hulp bieden in de zoektocht naar een baan.

Verplichtingen bij een bijstandsuitkering

Als bijstandsgerechtigde moet u voldoen aan een aantal verplichtingen.

Arbeidsplicht bij bijstandsuitkering

U bent verplicht alles te doen om zo snel mogelijk betaald werk te vinden. De gemeente kan u daar bij helpen. U moet meewerken aan de hulp die uw gemeente u oplegt of aanbiedt. Aangeboden werk moet u accepteren en zien te houden. Ook moet u uw kans op een baan vergroten door u goed te kleden, verzorgen en gedragen. Het is daarnaast belangrijk dat u de Nederlandse taal voldoende beheerst. Hiermee heeft u meer kans om een baan te vinden en te houden.

Vrijgesteld van de arbeidsplicht zijn:

  • alleenstaande ouders met de volledige zorg voor 1 of meer kinderen tot 5 jaar. Zij moeten hiervoor wel een verzoek indienen bij hun gemeente. Wel moeten zij gebruik maken van de voorzieningen van de gemeente, gericht op arbeidsinschakeling;
  • mensen die niet kunnen werken (duurzaam en volledig arbeidsongeschikten).

Tegenprestatie in de bijstand

 U bent verplicht om een tegenprestatie naar vermogen uit te voeren als de gemeente dat van u vraagt. Bij een tegenprestatie gaat het om onbetaalde en voor de samenleving nuttige activiteiten. De activiteiten hoeven niet bij te dragen aan uw re-integratie. Weigert u een tegenprestatie? Dan kan uw gemeente uw bijstandsuitkering verlagen. Lees meer over de tegenprestatie in de bijstand.

Re-integratieplicht in de bijstand

U moet meewerken aan uw re-integratie. En zich houden aan afspraken om zo snel mogelijk weer betaald werk te krijgen. Uw gemeente mag u bijvoorbeeld vragen om bestaande vaardigheden op peil te houden. Of om nieuwe vaardigheden te leren. Of om te gaan werken met behoud van uitkering. Voldoet u niet aan deze plicht? Dan kan uw gemeente uw bijstandsuitkering verlagen.

Medewerkingsplicht in de bijstand

U moet meewerken als de gemeente daarom vraagt. De gemeente kan u vragen mee te werken aan bijvoorbeeld een huisbezoek. Of een onderzoek om vast te stellen of u nog recht op bijstand heeft. Werkt u niet mee? Dan kan uw gemeente uw bijstandsuitkering verlagen.

Identificatieplicht in de bijstand

U moet kunnen bewijzen wie u bent met een geldig legitimatiebewijs als uw gemeente hierom vraagt. Bijvoorbeeld bij de aanvraag van uw bijstandsuitkering, zodat uw gemeente kan bepalen of uw recht op bijstand heeft.

Informatieplicht in de bijstand

U moet uw gemeente alle informatie geven over uw situatie. Zo kan de gemeente bepalen waar u recht op heeft. Verandert er iets in uw situatie? Dan moet u dit direct laten weten. Denk hierbij aan:

  • u gaat werken en ontvangt  inkomsten;
  • u wilt een studie wil volgen;
  • u wilt vrijwilligerswerk doen;
  • u gaat samenwonen;
  • u gaat met vakantie gaat.

Geeft u niet alle veranderingen door en krijgt u hierdoor ten onrechte teveel geld? Dan moet u dit terugbetalen en een boete betalen.

Correct gedragen bij de gemeente in de bijstand

U mag zich niet slecht gedragen tegen een gemeentelijke ambtenaar. Doet u dit toch? Dan kan uw gemeente uw bijstandsuitkering verlagen.

Taaleis bijstandsgerechtigden in de bijstand

In de Participatiewet geldt de taaleis. Dit betekent dat u als bijstandsgerechtigde de Nederlandse taal voldoende moet beheersen. Voldoende beheersing van de Nederlandse taal is nodig voor het verkrijgen, accepteren en houden van een baan. Is uw taalniveau onvoldoende? Dan moet u zich inspannen om dit te verbeteren. Lees meer over de taaleis in de bijstand.

Wetgeving rechten en plichten bijstand

Lees meer over de rechten en plichten in de bijstand in de Participatiewet. 

Vragen over bijstand

Heeft u vragen over uw situatie? Neem dan contact op met uw gemeente of met de sociaal raadslieden van uw gemeente. Heeft uw gemeente geen sociaal raadslieden? Kijk dan voor sociaal raadslieden bij u in de buurt op de website van Sociaal Werk Nederland. Voor gratis juridisch advies kunt u contact opnemen met het Juridisch Loket.