Hoe kan ik als zij-instromer mijn bevoegdheid halen en tegelijkertijd lesgeven in het onderwijs?

Met de juiste vooropleiding en ervaring kunt u als ‘zij-instromer in het beroep’ uw bevoegdheid behalen en tegelijkertijd lesgeven in het onderwijs. U bent zeer welkom in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs.

U bent een ‘zij-instromer in het beroep’ als u vanuit een ander beroep leraar wilt worden. Of als al bevoegd leraar bent, maar les wilt geven in een ander vak of in een andere onderwijssector. Bijvoorbeeld een overstap van het voortgezet onderwijs naar het primair onderwijs. Als zij-instromer kunt u een opleiding volgen bij een lerarenopleiding. En tegelijkertijd kunt u, in dienst van een schoolbestuur, ervaring opdoen als betaalde docent of leerkracht voor de klas. In een ‘traject zij-instroom in het beroep’ combineert u werk en opleiding. Zo leert u direct op de werkplek.

Eisen traject zij-instroom in het beroep (speciaal) basisonderwijs en voortgezet onderwijs

Om in aanmerking te komen voor het traject zij-instroom in het beroep voor het (speciaal) basisonderwijs (primair onderwijs) of voortgezet onderwijs moet u beschikken over:

Eisen zij-instromer beroepsgerichte profielen voortgezet onderwijs

Als u het traject zij-instroom in het beroep wilt volgen om onderwijs te kunnen geven in 1 van de volgende beroepsgerichte profielen gelden afwijkende eisen:

  • bouwen, wonen en interieur;
  • produceren, installeren en energie;
  • mobiliteit en transport;
  • horeca, bakkerij en recreatie.

U moet dan beschikken over:

  • een diploma van een middenkaderopleiding of specialistenopleiding (MBO-4);
  • hbo- werk en denkniveau;
  • voor het onderwijs voldoende maatschappelijke ervaring en beroepservaring;
  • een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG). 

Geschiktheidsonderzoek primair en voortgezet onderwijs

Wilt u het traject zij-instroom in het beroep volgen? Dan moet u eerst op zoek te gaan naar een school(bestuur), waar u kunt worden aangenomen en het traject kunt gaan volgen. Om te zien of u geschikt bent moet u daarna deelnemen aan een geschiktheidsonderzoek (assessment). De school of het schoolbestuur kan dit onderzoek aanvragen bij een lerarenopleiding, maar u kunt dit ook zelf doen (Besluit zij-instroom leraren primair en voortgezet onderwijs). Uit het onderzoek zal blijken:

  • of u voldoende geschikt bent om direct voor de klas te kunnen staan;
  • of u daarnaast binnen 2 jaar een bevoegdheid kunt halen;
  • welke aanvullende scholing en begeleiding u nodig heeft.

Ervaringscertificaat (EVC) telt mee bij assessment

Heeft u een ervaringscertificaat (EVC) waarin uw vaardigheden staan? Dan wordt dit meegenomen in het geschiktheidsonderzoek. Een EVC alleen is echter niet genoeg om zij-instromer te worden. Ook vervangt een EVC geen getuigschrift van een hogeschool of een universiteit.

Aanstelling als zij-instromer in het beroep primair en voortgezet onderwijs

Blijkt uit het geschiktheidsonderzoek dat u geschikt bent om als zij-instromer in het beroep in het onderwijs te gaan werken? Dan sluit u een scholings- en begeleidingsovereenkomst af met de school of het schoolbestuur en de lerarenopleiding waar u onderwijs voor het traject zij-instroom in het beroep zult volgen.

De school of het schoolbestuur benoemt u voor maximaal 2 jaar als leraar. In deze periode geeft u les en volgt u scholing. De school en de lerarenopleiding begeleiden u beide.

Binnen 2 jaar legt u een bekwaamheidsonderzoek af. Als u slaagt, dan krijgt u een getuigschrift. Dit getuigschrift is geen bachelordiploma. Wel bent u hiermee volledig bevoegd als groepsleerkracht (po) of als vakleerkracht (vo).

Nog niet geschikt om les te geven

Blijkt uit het geschiktheidsonderzoek dat u niet in aanmerking komt voor het traject zij-instroom in het beroep? Dan kunt u mogelijk op een andere manier wel een onderwijsbevoegdheid behalen. Bijvoorbeeld via een deeltijdopleiding. Of via een Pedagogisch Didactisch Getuigschrift (PDG). In overleg met de lerarenopleiding kunt u bekijken welke manier het beste bij u past. En of u voor bepaalde onderdelen een vrijstelling kunt krijgen.

Eisen traject zij-instroom beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (mbo)

Met deze vooropleidingen kunt u als leraar in het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (mbo) gaan werken:

  • afgeronde opleiding in het hoger onderwijs (hbo of wo);
  • afgeronde mbo-opleiding met minimaal 3 jaar praktijkervaring in het vak waarin u les wilt geven. Daarnaast beschikt u op basis van uw opleiding en ervaring over een kwalificatieniveau vergelijkbaar met hbo- of wo-niveau. Het bevoegd gezag van de opleiding beoordeelt uw niveau.

Eisen traject zij-instroom in het beroep (voortgezet) speciaal onderwijs

Voor zij-instromers in het (voortgezet) speciaal onderwijs gelden dezelfde eisen als voor het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Heeft u de geschiktheidsverklaring? Laat dan binnen 2 jaar zien dat u voldoet aan de bekwaamheidseisen van niet-vakinhoudelijke aard. Bijvoorbeeld met uw getuigschrift pedagogisch-didactische scholing WEB (Wet educatie en beroepsonderwijs).

Geschiktheidsonderzoek mbo

Voor het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve) beoordelen de scholen zelf of u:

  • geschikt bent om les te geven;
  • aan de vakeisen voldoet;
  • met uw kennis en ervaring binnen 2 jaar een bevoegdheid kunt halen.

Geschikt om les te geven in het mbo

Bent u geschikt bevonden? Dan stelt de school u aan als leraar in tijdelijke dienst. U moet dan binnen 2 jaar een getuigschrift halen. U kunt het getuigschrift behalen door het volgen van de PDG-opleiding. Na het afronden van het traject zij-instroom in het beroep voor het mbo, behaalt u een Pedagogisch Didactisch Getuigschrift (PDG). Daarmee bewijst u te voldoen aan de bekwaamheidseisen voor het mbo. Na het behalen van het PDG kunt u in vaste dienst treden en lesgeven in het mbo, maar niet in de andere onderwijssectoren.

Hybride leraar: lesgeven naast een andere baan

Een relatief nieuw begrip is de hybride docent. Hybride docenten kiezen ervoor om naast hun huidige beroep een aantal uur in de week les te geven. De overheid gaat met enkele organisaties een convenant sluiten om personeel voor een deel van hun tijd vrij te maken om les te geven.

Wie maximaal 4 uur in de week als vakdocent lesgeeft, heeft geen onderwijsbevoegdheid nodig. Wel geeft iemand dan les onder begeleiding van een docent met een bevoegdheid. Wie meer uur per week les wil geven, moet zelf binnen 2 jaar een bevoegdheid halen. In die periode mag iemand al zelf lesgeven, onder de bevoegdheid van een bevoegd docent. De school waar iemand les wil geven, kan daarbij helpen.