De overheid wil ervoor zorgen dat in 2050 alle gebouwen duurzame warmtebronnen gebruiken voor warm water en verwarming. Bijvoorbeeld via warmtenetten of warmtepompen. En dus geen gas meer, om zo minder afhankelijk te worden van andere landen.
Doel: 1,5 miljoen woningen aardgasvrij in 2030
Om in 2050 volledig aardgasvrij te zijn, wil de overheid in 2030 al een hoop woningen aangesloten hebben op duurzame warmtebronnen. De afspraak met gemeenten is daarom dat zij tot 2030 1,5 miljoen woningen en andere gebouwen aardgasvrij maken. Of ze daar in ieder geval op voor te bereiden door ze te isoleren.
In het Klimaatakkoord staat bovendien dat vóór 2030 500.000 extra bestaande huizen en gebouwen op een warmtenet worden aangesloten. De overheid wil dat er sneller meer warmtenetten worden aangelegd in wijken waar dat de goedkoopste optie is. En dat deze betrouwbaar, duurzaam en betaalbaar zijn.
Gemeenten krijgen sinds 2018 geld om 66 wijken aardgasvrij te maken (proeftuinen). Zij bepalen zelf hoe ze dit doen en leren zo wat de beste aanpak is. Hiervoor is ongeveer € 380 miljoen beschikbaar.
Plan voor warmtetransitie per gemeente
Gemeenten spelen een belangrijke rol bij de overstap naar duurzame warmte oplossingen. Zij weten welke duurzame oplossing het beste past in iedere wijk. Daarom werkt iedere gemeente aan een plan (het warmteprogramma) om stap voor stap over te gaan van aardgas op andere warmtebronnen. Dit doen zij samen met bewoners, bedrijven, woningcorporaties en netbeheerders.
In zo’n plan staat onder andere de strategie en de planning voor de warmtetransitie in de gemeente. En welke wijken als eerst aan de beurt zijn. De plannen moeten duidelijk en haalbaar zijn. En de gevolgen voor bewoners en bedrijven moeten helder zijn, zodat zij weten wat zij zelf kunnen of moeten doen. Bijvoorbeeld een inschatting maken of zij wel of geen nieuwe cv-ketel kopen als de oude cv-ketel kapot gaat. De warmteplannen moeten eind 2026 af zijn.
Hulp en subsidie voor gemeenten
De overheid biedt gemeenten hulp om de plannen te maken. Bijvoorbeeld met het ondersteuningsaanbod warmteprogramma voor gemeenten. Verder stelt de overheid subsidies beschikbaar om isolatie- en warmteprojecten uit te voeren.
Vanaf 2026 meer mogelijkheden om wijk aardgasvrij te maken
Het kabinet wil dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om wijken aardgasvrij te maken. Bijvoorbeeld dat gemeenten gebieden kunnen aanwijzen die binnen een bepaalde termijn volledig aardgasvrij moeten worden. Het kabinet wil dat de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie die dit regelt op 1 januari 2026 ingaat.
Keuze voor warmtenetten of warmtepomp
De aanpak om over te stappen naar een warmtenet of warmtepomp verschilt per wijk of buurt.
In dichtbebouwde gebieden met oudere woningen is een warmtenet vaak handig. Dit komt omdat veel huizen en gebouwen tegelijk gebruik kunnen maken van een centrale warmtebron. En deze minder ruimte in de woning inneemt.
Een warmtenet kan verschillende temperaturen hebben. Bij een hogere temperatuur geeft het warmtenet voldoende warmte om oudere, moeilijk te isoleren huizen toch van genoeg warmte te voorzien. Er zijn dan ook minder elektriciteitskabels in de wijk nodig. De aanlegkosten per gebruiker zijn hierdoor relatief laag. De warmte komt dan bijvoorbeeld via restwarmte van de industrie, aardwarmte en bodemenergie.
In minder dichtbebouwde gebieden zijn warmtenetten met lage temperatuur soms een goede optie.
Als warmtenetten geen optie zijn, dan zijn volledig elektrische warmtepompen het beste alternatief. Dit geldt vooral bij goed te isoleren gebouwen. Duurzaam opgewekte elektriciteit is nodig om warmtepompen te laten draaien. Bijvoorbeeld via wind op zee, wind op land of zonne-energie.
Het kan zijn dat zowel warmtenetten als volledig elektrische warmtepompen op korte termijn geen optie zijn. Bijvoorbeeld door het volle stroomnet (netcongestie). Isoleren in combinatie met een hybride warmtepomp is dan een goede tussentijdse oplossing. Dit bespaart gemiddeld 60% op aardgas voor verwarming. Een hybride warmtepomp draait vooral op elektriciteit en stookt op koude dagen gas bij.
In een klein aantal gebieden kan de combinatie van een hybride warmtepomp met groen gas een definitieve oplossing zijn voor verduurzaming. Maar omdat er niet veel groen gas beschikbaar is, is het niet zinvol om hier direct voor te kiezen.