Geen grenscontroles tussen Ierland en Noord-Ierland

De grens tussen Ierland en Noord-Ierland werd door de Brexit een buitengrens van de Europese Unie (EU). Bij een buitengrens horen grenscontroles, maar dit willen Ierland en Noord-Ierland niet. Daarom maken het Verenigd Koninkrijk (VK) en de EU afspraken die grenscontroles moeten voorkomen.

Ierland en Noord-Ierland willen geen grenscontroles

Een open grens zonder grenscontroles is belangrijk voor de economie van zowel Ierland als Noord-Ierland. Bovendien spraken de landen in het Goede Vrijdagakkoord af dat de harde grens tussen de landen verdwijnt. Dit akkoord maakte in 1998 een einde aan de strijd tussen katholieken die zich wilden aansluiten bij Ierland, en protestanten die bij het VK wilden blijven. De open grens is sinds 1998 een symbool van de vrede. Beide landen zijn bang dat de terugkeer van een harde grens de spanningen weer aanwakkert.  

Afspraken om grenscontroles te voorkomen

Om grenscontroles tussen Ierland en Noord-Ierland te voorkomen, zijn afspraken nodig. Daarom is er in het terugtrekkingsakkoord een regeling (protocol inzake Ierland/Noord-Ierland) opgenomen voor het hele Ierse eiland (pag. 102). In de regeling staat onder andere dat:

  • Noord-Ierland en Ierland zonder strenge controle goederen mogen vervoeren naar elkaars land.
  • De EU het recht krijgt om te controleren of de goederen echt uit Noord-Ierland komen.
  • Ieren en Noord-Ieren zonder grenscontroles naar elkaars land mogen blijven reizen.

Afspraken gaan in vanaf 2021

De afspraken om de grens open te houden gaan in na de overgangsperiode, op 1 januari 2021. Het Noord-Ierse parlement krijgt een beslissende stem om de regeling voort te zetten op lange termijn. Dat betekent dat het Noord-Ierse parlement 4 jaar na de overgangsperiode met een meerderheid kan besluiten om de regeling te blijven toepassen. Of juist niet meer toe te passen. Het Verenigd Koninkrijk maakt dit dan bekend aan de EU. In dat geval is de regeling vanaf 2 jaar daarna niet langer geldig.

Wil het Noord-Ierse parlement regeling daarna ook nog blijven toepassen? Dan moet ze daar om de 4 jaar opnieuw over stemmen. Stemt het parlement met een meerderheid van alle gemeenschappen, dan hoeven ze pas 8 jaar later opnieuw te stemmen.