Gedwongen opname en dwang in de zorg

Bij dwang in de zorg wordt iemand tegen zijn of haar zin opgenomen, behandeld of in vrijheid beperkt. De overheid wil eenvoudigere wetgeving voor gedwongen opname en dwang in de zorg. Bijvoorbeeld door verplichte geestelijke gezondheidszorg (GGZ) dichter bij huis.

Huidige wetgeving gedwongen opname in de GGZ

Als iemand een gevaar vormt voor zichzelf of zijn omgeving kan hij of zij gedwongen worden opgenomen in een psychiatrische instelling (GGZ-instelling). De procedure voor gedwongen opname staat in de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet bopz). Deze wet geldt voor mensen met:

  • een psychische stoornis of een verstandelijke beperking;
  • geheugenproblemen / dementie.

Iemand die gedwongen is opgenomen, heeft recht op een duidelijk omschreven behandeling. Dit staat in een:

Instellingen die gedwongen opname mogen uitvoeren

De Wet bopz geldt alleen voor instellingen die een bopz-aanmerking hebben. Zo’n vergunning krijgt de instelling van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het gaat dan bijvoorbeeld om een psychiatrisch ziekenhuis of instelling voor mensen met een verstandelijke handicap.

Nieuwe wetgeving voor zorg en dwang

In plaats van de Wet bopz komen er, als het parlement instemt, 2 afzonderlijke regelingen:

  • de Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg voor psychiatrische patiënten;
  • de Wet Zorg en dwang voor mensen met een verstandelijke handicap of dementie.

De opsplitsing van de Wet bopz in 2 regelingen vergroot de rechtsbescherming van de cliënt. De problemen van psychiatrische patiënten en verstandelijk gehandicapten of demente mensen verschillen. De 2 groepen hebben eigen kenmerken en belangen. Met afzonderlijke regelingen sluit de wetgeving hier beter bij aan.

Hoofdpunten wetsvoorstel verplichte GGZ

De hoofdpunten uit het wetsvoorstel verplichte GGZ zijn:

  • verplichte zorg dichtbij huis;
  • meer rechten en inspraak voor patiënt en familie van patiënt;
  • verplichte zorg als laatste optie;
  • mogelijkheid om verwarde mensen te observeren die gevaarlijk gedrag kunnen gaan vertonen;
  • nazorg vast onderdeel van de behandeling.

Meer informatie over het wetsvoorstel Verplichte GGZ vindt u bij het Informatiepunt dwang in de zorg.

Hoofdpunten wetsvoorstel Zorg en dwang

De hoofdpunten uit het wetsvoorstel Zorg en dwang zijn:

  • Verplichte zorg mogelijk maken als het gedrag van een cliënt leidt tot een ernstig nadeel voor zichzelf of anderen.
  • Duidelijke behandelrichtlijnen voor mensen die thuis beperkende maatregelen opgelegd krijgen. Bijvoorbeeld dat ’s nachts de deur op slot gaat om te voorkomen dat iemand gaat zwerven.

Meer informatie over het wetsvoorstel Zorg en dwang vindt u bij het Informatiepunt dwang in de zorg.

Melden wachtlijsten gedwongen opname

De minister van VWS wil niet dat er wachtlijsten zijn voor mensen met een gedwongen ggz-opname. Daarom wil VWS weten of er wachtlijsten in de verplichte ggz zijn. Iedereen die hiermee te maken heeft, kan dit melden bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Dit kan via telefoonnummer 0800-7708770 of het meldpunt op de website van de NZa.