Betaalbaar houden van medicijnen

Zonder maatregelen van de Rijksoverheid zouden de prijzen van medicijnen elk jaar minimaal 10% stijgen. De Rijksoverheid maakt afspraken met artsen, apothekers en zorgverzekeraars om de kosten van geneesmiddelen te beheersen.

Maatregelen van het kabinet Rutte III

Het kabinet wil de kosten van geneesmiddelen beheersen. Hiervoor heeft de minister voor Medische Zorg en Sport verschillende maatregelen voorgesteld:

  • Aanpassen van de Wet geneesmiddelenprijzen;
  • Modernisering van het geneesmiddelenvergoedingssysteem;
  • Limiet van € 250 voor de bijbetaling van patiënten aan hun geneesmiddelen;
  • Meer onderhandelingen tussen fabrikanten en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS);
  • Meer duidelijkheid over wanneer apothekers zelf geneesmiddelen kunnen bereiden.

Deze maatregelen zorgen uiteindelijk voor een besparing van € 467 miljoen per jaar in 2022.

Aanpassing Wet geneesmiddelenprijzen

Voor geneesmiddelen gelden in Nederland maximumprijzen. Die staan in de Wet geneesmiddelenprijzen. Bepalend voor de maximumprijs is het gemiddelde van de prijzen voor vergelijkbare geneesmiddelen in 4 referentielanden. Dat zijn nu nog Duitsland, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Maar omdat veel geneesmiddelen in Duitsland veel duurder zijn, is de maximumprijs in Nederland ook hoger. De minister gaat de wet aanpassen en Duitsland vervangen door Noorwegen. Hierdoor worden de Nederlandse prijzen lager.

Voor geneesmiddelen die buiten het ziekenhuis worden toegepast levert de wetswijziging een besparing van € 160 miljoen op. Ook zijn er besparingen bij geneesmiddelen die binnen het ziekenhuis worden toegepast.

Modernisering van het Geneesmiddelenvergoedingssysteem

Zorgverzekeraars vergoeden medicijnen die patiënten bij de apotheek halen alleen als zij geregistreerd en opgenomen zijn in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS). In het GVS zitten ongeveer 500 verschillende groepen geneesmiddelen. De geneesmiddelen binnen zo’n groep of cluster zijn onderling vervangbaar. Voor ieder cluster in het GVS geldt een maximale vergoeding. Als de prijs van een geneesmiddel hoger is dan deze vergoedingslimiet, moet de patiënt het verschil zelf bijbetalen.

Het ministerie van VWS zal kijken of de clusters met geneesmiddelen en de bijbehorende vergoedingslimieten nog voldoen. Bij sommige clusters zijn de vergoedingen op dit moment mogelijk te laag, waardoor patiënten veel moeten bijbetalen. Bij andere clusters zijn de vergoedingen juist te hoog. Omdat er veel concurrerende medicijnen op de markt zijn kan de vergoedingslimiet omlaag.

De modernisering moet leiden tot een toekomstbestendig GVS en tot een structurele besparing van € 140 miljoen vanaf 2022.

Bijbetalen: maximaal € 250 per patiënt

De bijbetaling voor geneesmiddelen die duurder zijn dan de limiet komt voor de patiënten bovenop het verplichte eigen risico van € 385 per jaar. Het kabinet heeft besloten dat bijbetalingen vanaf 2019 maximaal € 250 euro per jaar per verzekerde zullen bedragen. Het bedrag boven € 250 moet de zorgverzekeraar vergoeden.

Overige maatregelen

De overheid wil ook letten op de scherpere inkoop van geneesmiddelen. De minister voor Medische Zorg zal bijvoorbeeld zelf vaker met fabrikanten onderhandelen over de prijs. Eerder zal de zorgverzekeraar een middel niet vergoeden. Deze scherpere inkoop kan jaarlijks € 155 miljoen opleveren. In 2017 was de totale kostenbesparing € 132 miljoen. Ook wil het kabinet zorgen dat apothekers weten wanneer zij zelf geneesmiddelen kunnen bereiden voor hun patiënten.

Nieuwe medicijnen toelaten tot basispakket zorgverzekering

Zorgverzekeraars mogen niet zomaar alle nieuwe geneesmiddelen vergoeden. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het Zorginstituut Nederland beslissen hierover. De beoordeling van geneesmiddelen voor het GVS verloopt via een procedure. In het GVS staan geregistreerde geneesmiddelen die zorgverzekeraars (gedeeltelijk)  vergoeden.

Dure medicijnen niet meteen in basispakket

Nieuwe, dure geneesmiddelen komen niet zomaar in het basispakket van de zorgverzekering. De minister kan nieuwe middelen tijdelijk uit het basispakket van de zorgverzekering houden. De medicijnen worden dan ’in de sluis’ geplaatst. In die periode kan het Zorginstituut een advies uitbrengen. En de minister heeft tijd om met de fabrikant te onderhandelen over de prijs. De sluis wordt toegepast als de uitgaven voor een geneesmiddel: 

  • in heel Nederland meer dan € 40 miljoen per jaar zijn;
  • meer kosten dan € 50.000 per behandeling en in totaal € 10 miljoen per jaar.

Alleen de verstrekking van het geneesmiddel gaat in de sluis. De overige onderdelen van de behandeling, zoals bijvoorbeeld opname in het ziekenhuis, zal de zorgverzekering vergoeden. 

Kosten dure medicijnen geneesmiddelen omlaag brengen

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil meer inzicht in de kostenopbouw van dure geneesmiddelen. De samenleving heeft het recht om te weten waar het geld van de zorgpremie heen gaat.

België, Nederland, Luxemburg, Ierland en Oostenrijk werken in het initiatief BeNeLuxA samen om nieuwe geneesmiddelen sneller en tegen een aanvaardbare prijs beschikbaar te maken voor patiënten. Meer informatie over deze samenwerking staat op de website van BeNeLuxA. 

Inkoop van dure geneesmiddelen

Dure geneesmiddelen moeten beter toegankelijk en betaalbaar zijn. De overheid wil daarom de inkoop van dure geneesmiddelen in het ziekenhuis verbeteren. Daarvoor is het Platform Inkoopkracht Dure Geneesmiddelen ingesteld. Het Platform brengt experts samen die betrokken zijn bij de inkoop van dure geneesmiddelen. Deze experts komen bijvoorbeeld vanuit ziekenhuizen, apotheken, zorgverzekeraars en universiteiten.

Zorgverzekeraars vergoeden goedkoopste variant geneesmiddel

De meeste zorgverzekeraars vergoeden meestal alleen de goedkoopste variant van medicijnen met dezelfde werkzame stof. Dit heet het preferentiebeleid of voorkeursbeleid. Door goedkopere varianten van hetzelfde medicijn te gebruiken:

  • zijn zorgverzekeraars minder kwijt aan medicijnen;
  • stijgen de ziektekostenpremies minder hard; 
  • betaalt de patiënt de laagste prijs wanneer het medicijn onder het eigen risico valt.