Regels voor PFAS

Poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS) kunnen schadelijk zijn voor mens en milieu. De overheid stelt daarom regels op om verspreiding van PFAS in het milieu tegen te gaan. Ook werkt Nederland mee aan een Europees verbod op het gebruik van alle PFAS in producten.

PFAS en gezondheid

PFAS zijn chemische stoffen met een aantal handige eigenschappen. Zo zijn ze vet- en waterafstotend. Daarom zitten PFAS in veel producten. Bijvoorbeeld in antiaanbakpannen, regenjassen, cosmetica en bakpapier. Ook zitten PFAS in brandblusschuim, batterijen en zonnepanelen.

PFAS kunnen schadelijk zijn voor mens, dier en milieu. Sommige PFAS kunnen het immuunsysteem beschadigen of kanker veroorzaken. PFAS breken niet af, verspreiden zich makkelijk en hopen zich langzaam tijdens een mensenleven op in het lichaam. PFAS komen in het lichaam terecht via bijvoorbeeld drinkwater, voedsel en de lucht.

PFAS komen op verschillende manieren in het milieu terecht. Bijvoorbeeld:

  • via afvallozingen en uitstoot van fabrieken die producten met PFAS maken;
  • doordat mensen  producten met PFAS gebruiken en weggooien;
  • bij het blussen van branden met blusschuim waar PFAS in zit.

Regels voor bedrijven die met PFAS werken

Bedrijven die PFAS maken, importeren of op de markt brengen moeten:

Deze regels staan in Europese verordening REACH en in Nederland in de uitvoeringswet REACH.

Ook zijn er milieuregels voor bedrijven die met PFAS werken. Zij moeten:

  • een vergunning hebben van hun gemeente;
  • binnen 4 weken melden met welke PFAS zij gaan werken;
  • binnen 4 weken een melding doen als zij met een andere hoeveelheid PFAS gaan werken;
  • lozingen en uitstoot van PFAS voorkomen. Als dat niet mogelijk is, moeten zij de uitstoot zoveel mogelijk beperken.

De gemeente houdt in de gaten of het bedrijf voldoet aan de regels uit het Activiteitenbesluit milieubeheer.

Regels om werknemers te beschermen tegen PFAS

Werknemers die met zeer zorgwekkende stoffen werken, zoals sommige PFAS, moeten zo min mogelijk risico lopen voor hun veiligheid en gezondheid. Daarom zijn er regels voor werkgevers om werknemers te beschermen tegen gevaarlijke stoffen.

Regels voor bedrijven die grond en bagger verplaatsen

Er zijn normen voor de hoeveelheid PFAS die op 1 plek in de grond mag zitten. Bedrijven die grond en bagger verplaatsen moeten zich aan regels houden zodat zij niet over deze norm heen gaan. Want door grond en bagger te verplaatsen kan PFAS verder verspreiden in het milieu. Bijvoorbeeld bij de bouw van woningen en wegen. Of bij het baggeren van havens en vaarten. Daarom zijn er de volgende regels:

  • Bedrijven mogen afgegraven grond met PFAS niet verplaatsen naar een terrein waar minder PFAS in de bodem zit.
  • Bedrijven moeten afgegraven grond waar meer PFAS in zit dan is toegestaan, eerst schoonmaken voordat deze grond mag worden hergebruikt.
  • Grond die niet meer kan worden schoongemaakt, moeten bedrijven opslaan in een zogenoemd gronddepot.

De normen voor PFAS in de bodem staan in het Tijdelijk handelingskader voor PFAS uit 2019. Deze tijdelijke regels met lagere normen moest voorkomen dat de bouw van woningen en wegen stil kwam te liggen. Het RIVM en kennisinstituut Deltares doen meer onderzoek naar PFAS in de bodem. Zij adviseren de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) over nieuwe normen voor PFAS.

Maatregelen om gebruik van PFAS te verminderen

Verbod op onder andere PFOS en PFOA

Er is een verbod op sommige PFAS. Zo is PFOS sinds 2008 verboden in veel toepassingen. PFOA en een aantal stoffen die daarop lijken, zijn sinds 2020 verboden voor producten voor consumenten, zoals antiaanbakpannen.

Verbod op PFAS in voedselverpakkingen

PFAS kunnen ook in het milieu en het lichaam terechtkomen via voedselverpakkingen. De overheid werkt aan een verbod voor PFAS in voedselverpakkingen. Bijvoorbeeld pizzadozen en sommige drankverpakkingen. Het verbod moet ingaan op 1 januari 2022.

Nederland werkt mee aan Europees verbod op alle PFAS

Nederland heeft samen met Denemarken, Duitsland, Noorwegen en Zweden een voorstel voor een Europees PFAS-verbod gemeld bij het Europess chemicaliën agentschap (ECHA) op 15 juli 2021. Zo'n voorstel noemt men ook wel een restrictievoorstel. In het voorstel van de 5 landen staat dat alle schadelijke PFAS stoffen (ongeveer 6.000 in totaal) in 1 keer verboden gaan worden. Het voorstel heeft als doel de risico’s van de stoffen voor mens en milieu te verminderen. 

Stappen tot een verbod

De aanmelding van de 5 landen is de start van het proces voor een Europees PFAS-verbod. Eerst komt er nog verder onderzoek om het voorstel te onderbouwen. Daarna kijken verschillende wetenschappelijke comités van Europa (RAC en SEAC) naar het voorstel. Dan stelt de Europese Commissie een wijziging voor in de lijst van restricties onder de REACH-verordening. Als laatste hebben de Europese Raad en het Europese Parlement drie maanden om hierop te reageren. Het is de bedoeling dat het verbod, na een overgangsperiode, nog voor 2025 ingaat.

Meer informatie over het Europees verbod op PFAS

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) werkt samen met de 4 andere landen aan het voorstel. Op de website van het RIVM staat meer informatie over het Europees verbod op alle PFAS.