Maatregelen tegen overstromingen

Door stijging van de zeespiegel en extremer weer wordt de kans op overstromingen en wateroverlast in Nederland groter. In het Deltaprogramma staan plannen om Nederland te beschermen tegen de gevolgen van deze klimaatveranderingen. Onderdeel hiervan zijn de nieuwe veiligheidsnormen voor dijken, dammen en duinen per 1 januari 2017. 

Oorzaken overstromingen en wateroverlast

De kans op overstromingen en wateroverlast neemt toe door meerdere oorzaken:

  • De zeespiegel stijgt en het klimaat verandert door opwarming van de aarde. Klimaatverandering veroorzaakt extreme regenbuien en langdurige natte periodes.
  • Door bodemdaling groeit het niveauverschil tussen de zee en de bodem. Veengronden zakken in. Hierdoor kost het veel meer moeite om een teveel aan regenwater weg te pompen. Het gevolg is dat het grondwater op sommige plaatsen hoger komt te staan.
  • Verstedelijking zorgt voor meer bebouwing en bestrating. Hierdoor is er minder grond beschikbaar waardoor water weg kan zakken. Overtollig water kan niet meer wegstromen door rioleringen en gemalen.

Dijken, duinen en dammen beschermen Nederland

Waterkeringen, zoals dijken, duinen en dammen, beschermen 60% van Nederland tegen overstromingen. In dit overstroombare gebied wonen nu 9 miljoen mensen. Dit aantal neemt toe. Ook is de economische waarde in deze gebieden gestegen. Er wordt 70% van ons bruto nationaal product verdiend. Om een watersnoodramp vóór te zijn, worden verschillende maatregelen genomen.

Maatregelen tegen overstromingen

  • Nieuwe eisen voor dijken, dammen en duinen

    Vanaf 1 januari 2017 gelden er nieuwe veiligheidsnormen voor dijken, dammen en duinen. De oude veiligheidsnormen komen uit de jaren ’60. Ondertussen is er meer kennis over waterveiligheid. Bijvoorbeeld dat water niet alleen over de dijk kan stromen, maar ook onder een dijk door. Daarom krijgt Nederland vanaf 2017 nieuwe veiligheidseisen. Tot en met 2050 hebben de waterschappen en Rijkswaterstaat de tijd om de dijken en duinen te versterken. Dan is iedereen in Nederland minimaal even goed beschermd tegen overstromingen. Gebieden waar veel slachtoffers kunnen vallen of waar de economische schade groot zou zijn worden extra beschermd. Bijvoorbeeld ziekenhuizen en de energiecentrale in Groningen. In de deltabeslissing Waterveiligheid van het Deltaprogramma 2017 staan de nieuwe normen voor de waterveiligheid beschreven.

  • Beoordeling en aanpak waterkeringen

    Waterkeringen worden eens in de 12 jaar beoordeeld door waterschappen en Rijkswaterstaat. Zij versterken de dijken, duinen en dammen en houden het gebied zo veilig. In het Wettelijk Beoordelingsinstrumentarium (WBI) staan regels voor de beoordeling van de waterkeringen.

  • Overtollig water vasthouden of afvoeren

    De overheid reserveert ruimte in Nederland om overtollig water vast te houden. Bijvoorbeeld in parken, recreatiegebieden, natuurgebieden of groenvoorzieningen. Ook kan water terecht in zogenaamde retentiegebieden. Deze gebieden zijn speciaal bedoeld voor opvang van water. De overheid wijst ook polders aan om water in op te vangen.

  • Deltaprogramma

    Met het Deltaprogramma beschermt de overheid Nederland nu en in de toekomst tegen overstromingen. Ook zorgen plannen uit dit programma voor voldoende zoetwater. In het Deltaprogramma wordt onder andere het Nationaal Waterplan uitgewerkt. Dit plan beschrijft de richting van het nationale waterbeleid in de periode 2016-2021. Met een vooruitblik richting 2050. De Deltacommissaris zorgt ervoor dat het Deltaprogramma jaarlijks wordt bijgewerkt en wordt uitgevoerd.

Europese afspraken tegen overstromingen

De Europese Unie (EU) bepaalt het Europese beleid op het gebied van overstromingsrisico's (in het Engels). Het ene land mag niet in de problemen komen door maatregelen van het andere land. Daarom moeten EU-landen met elkaar samenwerken. En ze moeten hun beleid op elkaar afstemmen. De beleidsregels staan in de EU-richtlijn Overstromingsrisico's. Deze richtlijn is een onderdeel van de Waterwet.

Ook zijn de EU-landen verplicht om kaarten te hebben die de overstromingsrisico’s aangeven. De Nederlandse kaarten met overstromingsrisico's staan op de website Risicokaart.