Agentschappen zijn intern verzelfstandigde organisaties van ministeries. Dat betekent dat zij officieel onderdeel zijn van een ministerie, maar werken als zelfstandige organisaties. Zij leveren tegen betaling producten of diensten aan organisaties binnen het Rijk, burgers of bedrijven.

Register overheidsorganisaties: agentschappen

Minister verantwoordelijk voor agentschappen

Een minister is verantwoordelijk voor de agentschappen binnen zijn ministerie. De meeste ministeries hebben 1 of meer agentschappen. Het Rijk heeft in totaal 30 agentschappen. Bijvoorbeeld Rijkswaterstaat (RWS), Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Besturing van agentschappen (governance)

De governance van agentschappen bestaat uit minimaal 3 partijen

  • Het agentschap zelf; 
  • 1 of meerdere beleidsverantwoordelijke(n) (meestal een of meerdere beleidsdirecties van een ministerie);
  • de continuïteitsverantwoordelijke (de secretaris-generaal of plaatsvervangend secretaris-generaal van het ministerie waar het agentschap onderdeel van is).

De 3 partijen maken meerjarige afspraken over de publieke waarden die worden nagestreefd en de daarbij horende randvoorwaarden en spelregels. Gedurende het jaar vindt op basis van deze afspraken gezamenlijk overleg plaats. 

Kenmerken van agentschappen

De belangrijkste kenmerken van een agentschap zijn:

  • dat ze voor de uitvoering van het beleid van een Minister, diensten verlenen of producten leveren aan ministeries, burgers en/of bedrijven;
  • dat zij hiervoor geen eigen budget hebben maar financiering ontvangen vanuit ministeries, burgers en/of bedrijven; en
  • dat ze  zelfstandig hun eigen inkomsten en uitgaven bijhouden. Het afwijkende financiële instrumentarium onderscheidt agentschappen van andere uitvoerende dienstonderdelen.

Om een agentschapsstattus te krijgen zijn een aantal zaken verplicht:

  • Het onderdeel van een ministerie moet bedrijfsmatig werken;
  • Het moet zeer kapitaalintensief zijn. Zoals het Rijksvastgoedbedrijf of Rijkswaterstaat;
  • Het moet minimaal €50 miljoen aan verwachte inkomsten hebben.

Regeling agentschappen

In de Regeling agentschappen staan de voorwaarden en spelregels voor agentschappen. Soms kan er afgeweken worden van deze regeling. Dat kan alleen met toestemming van de minister van Financiën.

Aanvraag status agentschap

De minister waar de organisatie onder valt, vraagt de status van agentschap aan. Het ministerie van Financiën behandelt de aanvraag. Meer informatie:

Ministerie van Financiën
Directie Begrotingszaken
Afdeling Comptabele regelgeving, Begroting en Verantwoording
Postbus 20201 
2500 EE Den Haag