Nederland helpt Oekraïne met opsporen van door Rusland ontvoerde kinderen
Ministeries
Sinds de illegale annexatie van de Krim door Rusland in mei 2014, zijn duizenden Oekraïense kinderen vermist geraakt. Nederland zet zich in om hen te identificeren en terug te brengen naar Oekraïne. In 2026 maakte Nederland daarvoor € 2 miljoen extra vrij. Onder andere om DNA-kits te leveren, die helpen bij het herenigen van ontvoerde kinderen met hun families.
Roos Bos houdt zich namens het ministerie van Buitenlandse Zaken bezig met deze Russische kinderontvoeringen. ‘De eerste berichten van verdwenen en ontvoerde kinderen komen al uit 2014. Maar sinds de grootschalige Russische invasie in 2022 zijn die aantallen enorm gegroeid. Al snel werd duidelijk wat er met hen gebeurde. Rusland deed alsof het die kinderen redde – het presenteerde de verdwijningen als humanitaire evacuaties – maar in werkelijkheid was er gewoon sprake van ontvoering.’
‘Nog steeds worden kinderen doelbewust weggehaald uit Oekraïne. Sommige kinderen worden gedwongen geadopteerd en in Russische gezinnen geplaatst. Dat heeft maar één reden: de identiteit van Oekraïne vernietigen en de Oekraïense cultuur en zelfstandigheid als land te doen verdwijnen.’
Heropvoedingskampen
‘De kinderen die zijn verdwenen komen vaak eerst in zogenaamde heropvoedingskampen terecht,’ vertelt Roos. ‘In deze kampen worden de kinderen geconfronteerd met Russische propaganda. Er mag bijvoorbeeld geen Oekraïens worden gesproken, en kinderen wordt wijsgemaakt dat hun ouders hen hebben verlaten.’
‘Vanuit die kampen is de weg vrij voor adoptie, en sommige kinderen komen terecht in Russische gezinnen. De Krim wordt sinds het begin van de grootschalige invasie gebruikt als knooppunt voor illegale verplaatsingen van Oekraïense burgers, onder wie dus al die kinderen. Rusland neemt hen mee uit bezet gebied in onder meer de regio's Luhansk, Donetsk, Zaporizhzhia en Kherson en brengt ze vervolgens naar de Krim. Van daaruit volgt vaak deportatie naar Rusland.’
De Oekraïense politie test het DNA van een familie.
Oekraïense kinderen gedwongen te vechten tegen landgenoten
‘Een van de meest schrijnende dingen: sommige kinderen worden gedwongen militaire training te ondergaan – en worden daarmee voorbereid om tegen hun eigen landgenoten te vechten’.
‘Dit grijpt mij in het bijzonder aan,’ vertelt Roos, ‘omdat het raakt aan mijn familiegeschiedenis. Mijn Poolse grootvader werd in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers gedwongen te vechten voor de Wehrmacht. Uiteindelijk heeft hij zich kunnen overgeven aan de geallieerden en het zuidelijke deel van Nederland helpen bevrijden. Personen dwingen deel te nemen aan oorlogshandelingen tegen hun eigen land is buitengewoon barbaars en bovendien een oorlogsmisdrijf.’
Personen dwingen deel te nemen aan oorlogshandelingen tegen hun eigen land is een oorlogsmisdrijf.
Hoe helpt Nederland Oekraïne?
Nederland steunt Oekraïne: militair, én met andere soorten hulp. Zo maakt Nederland zich sterk voor het tegengaan van ontvoering en deportatie en voor het herenigen van verdwenen Oekraïense kinderen met hun familie.
In 2026 maakte Nederland een extra € 2 miljoen vrij om DNA-kits te leveren aan Oekraïne. Het doel: dat Oekraïne een DNA-database kan opzetten, waarmee kinderen die terugkeren uit Rusland zo snel mogelijk met hun familie kunnen worden herenigd. Het Nederlandse geld wordt ook ingezet om de teruggekeerde kinderen psychosociale zorg te geven. Dat is belangrijk, omdat deze kinderen vaak getraumatiseerd zijn door wat de Russische bezetter hen heeft aangedaan, zoals agressieve indoctrinatie.
‘Met de DNA-kits wordt DNA van families van vermiste Oekraïense kinderen getest, zodat later kan worden aangetoond dat ouders en kinderen bij elkaar horen.’ Dat vergroot de kans dat families worden herenigd,’ legt Roos uit. ‘Daarnaast geeft het de Oekraïense politie ook de kans om een grote databank voor bewijsmateriaal aan te leggen.’ Het DNA-onderzoek heeft geleid tot:
- Ongeveer 2.000 DNA-monsters van Oekraïense ouders die op zoek zijn naar vermiste kinderen (cijfers eind 2025).
- Het verzamelen van genetisch materiaal van meer dan 3.600 persoonlijke voorwerpen, afkomstig van Oekraïense kinderen die uit instellingen en weeshuizen zijn verdwenen.
- Het identificeren van kinderen die omkwamen door de Russische agressie. En het waardig terugbrengen van hun lichamen naar hun families.
‘De DNA-databank helpt bij het verzamelen van bewijsmateriaal voor de kinderontvoeringen, ter ondersteuning van de vervolging van oorlogsmisdrijven, onder andere door het Internationaal Strafhof in Den Haag. En dat is cruciaal’, benadrukt Roos. ‘Niet voor niets is er door het Strafhof in een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd tegen president Poetin en de Russische commissaris voor kinderrechten Maria Lvova-Belova, speciaal voor de deportatie van Oekraïense kinderen.’
De DNA-kits vergroten de kans dat Oekraïense families worden herenigd.
Extra steun voor gerechtigheid Oekraïne
Nederland zet zich in voor gerechtigheid voor Oekraïne. Zo is Nederland gastland voor de Claimscommissie voor oorlogsschade in Oekraïne. Ook steunt Nederland Oekraïense organisaties die bijdragen aan gerechtigheid voor Oekraïne. In 2024 reikte Nederland de International Four Freedoms Award uit aan Save Ukraine, een organisatie die zich inzet voor het redden van ontvoerde Oekraïners.
Elk kind dat gered wordt is het levende bewijs van Poetins oorlogsmisdrijven.
’Wat Save Ukraine doet is buitengewoon indrukwekkend,’ legt Roos uit. ‘Ze bevrijden kinderen uit de verstikkende greep van de Russische bezetting én leveren tastbaar, onweerlegbaar bewijs van de ernstige misdrijven die daar plaatsvinden, zegt Roos. Nederland steunt Save Ukraine nog steeds met financiering voor projecten die zien op het bieden van mentale zorg aan kwetsbare kinderen die zijn teruggehaald uit bezet gebied.’ Nederland blijft zich inzetten voor gerechtigheid voor Oekraïne.