Weblogbericht | 02-01-2026 | Ministerie van Buitenlandse Zaken

Wat is de Benelux?

De afkorting Benelux staat voor België, Nederland en Luxemburg. In 2008 kreeg deze samenwerking van overheden een nieuw verdrag en werd de officiële naam: De Benelux Unie. Samen richten de landen zich op 3 thema’s:

• interne markt en economische unie
• duurzaamheid
• justitie en binnenlandse zaken

Wat levert de Benelux op?

De Benelux werkt aan ieders veiligheid, welvaart, aan duurzaamheid en transport. Hoe? Een aantal voorbeelden:

• De Benelux maakt het ook in Nederland een stukje veiliger. Bijvoorbeeld omdat de politie van de 3 landen een crimineel gewoon over de grens mag volgen. En in geval van nood kunnen ambulances en de brandweer ook over de grens worden ingezet.
• De Benelux maakt werken over de grens makkelijker. Diploma’s voor het hoger onderwijs uit de Benelux worden in elk van de landen geaccepteerd. Zelfs in de Europese Unie geldt dat (nog) niet.
• Met elkaar zetten Benelux-landen zich in op het gebied van water. Bijvoorbeeld om overstromingen te voorspellen en te voorkomen.
• Samen bereik je meer dan alleen. In de Benelux bundelen de drie landen hun politieke en economische krachten. Daarmee kunnen ze kosten besparen (onder andere op verduurzaming) en samen meer invloed uitoefenen. Bijvoorbeeld in de Europese Unie (EU), in de Verenigde Naties (VN) of bij gezamenlijke bezoeken aan andere landen.

Wanneer is de Benelux opgericht?

De Benelux is ontstaan in 1944. Het begon als een douane-unie waarin België, Nederland en Luxemburg afspraken maakten over handel. Bijvoorbeeld door invoerrechten (de kosten op het invoeren van elkaars producten) af te schaffen. Dit heeft de EU later van de Benelux overgenomen. De Benelux blijft een bron van inspiratie voor de EU. Zo introduceerde de EU ook vrij verkeer van personen en goederen, naar het voorbeeld van de Benelux. Daarom wordt de Benelux ook wel de 'proeftuin van de EU' genoemd.

Wie is voorzitter van de Benelux?

Wanneer we het hebben over voorzitterschap van de Benelux, dan gaat het om wie voorzitter is van het Comité van Ministers van de Benelux Unie. In dit Comité zitten de ministers van Buitenlandse Zaken van de 3 landen. Zij bepalen samen wat de Benelux ieder jaar moet doen. België, Luxemburg en Nederland wisselen elkaar jaarlijks af in het voorzitterschap. In 2026 is Nederland voorzitter van de Benelux. Tijdens dit voorzitterschap richt Nederland zich op:

• Economische samenwerking en interne markt: Nederland blijft zich inzetten voor een sterke interne markt en economische samenwerking binnen de Benelux. Het is belangrijk om te kijken naar wat de markt oplevert voor burgers en bedrijven. Ook wil Nederland de samenwerking tussen grensgebieden verder versterken, zodat inwoners en bedrijven beter kunnen profiteren van kansen over de grens.
• Veiligheid en weerbaarheid: Nederland wil het aankomend jaar meer inzetten op het versterken van de weerbaarheid en het vergroten van de bewustwording over crisissituaties. Verder wil Nederland meer kennis uitwisselen over hybride dreigingen, zoals cyberaanvallen. Ook wil Nederland effectiever optreden tegen georganiseerde misdaad.
• Energiesamenwerking: Energiezekerheid speelt een steeds grotere rol in Nederland, België en Luxemburg. Nederland wil daarom meer regionaal samenwerken. Voor een snellere overgang naar duurzame energie, energiezekerheid en voor een volledig circulaire Benelux-economie in 2050.

Meer informatie over de Benelux

Meer weten? Lees over de verschillende instellingen van de Benelux, zoals het Comité van Ministers, het Benelux-Gerechtshof, Benelux Interparlementaire Assemblee (‘Beneluxparlement’) en het in Den Haag gevestigde Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP).