Aanbestedingsregels

In de Aanbestedingswet 2012 staan regels voor aanbesteden. Zo staat erin welke overheden moeten aanbesteden en hoe zij dat moeten doen.

Partijen bij overheid die moeten aanbesteden

Aanbestedingsregels gelden onder meer voor:

  • de Rijksoverheid;
  • gemeenten, provincies en waterschappen;
  • publiekrechtelijke instellingen (zoals universiteiten en scholen);
  • speciale-sectorbedrijven (zoals water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten).

Aanbestedingswet 2012

Aanbesteden is de manier voor overheden om opdrachten in de markt te zetten. Met een aanbesteding krijgen zij de beste prijs-kwaliteitverhouding. Overheden moeten zich bij de keuze voor een bedrijf houden aan aanbestedingsprocedures. Dit schrijft de Aanbestedingswet voor. De wet gaat uit van de volgende regels:

  • Non-discriminatie: overheden mogen geen onderscheid naar nationaliteit maken.
  • Gelijke behandeling van ondernemers: overheden moeten iedereen op dezelfde manier behandelen. En iedereen krijgt dezelfde informatie.
  • Transparantie: ondernemers krijgen inzicht en informatie over aanbestedingen.
  • Proportionaliteit: de eisen die overheden stellen bij aanbestedingen, staan in verhouding tot de werkzaamheden van de opdracht. En de omvang ervan.

Wijziging aanbestedingswet in 2016

De Aanbestedingswet is op 1 juli 2016 gewijzigd. De gewijzigde wet maakt duidelijk hoe overheden bij aanbestedingen rekening kunnen houden met duurzaamheid. Overheden kopen maatschappelijk verantwoord in.

Ook kent de gewijzigde wet een nieuwe aanbestedingsprocedure om innovatieve producten in te kopen. Meer informatie over de gewijzigde Aanbestedingswet 2012 staat op de website van Expertisecentrum Aanbesteden PiANOo.

Eisen aan ondernemers bij overheidsopdrachten

In de aankondiging staat waar ondernemers aan moeten voldoen om in aanmerking te komen voor een overheidsopdracht. Bijvoorbeeld technische vakbekwaamheid.

De eisen moeten in verhouding staan tot de opdracht. Dit heet het proportionaliteitsbeginsel en staat in de Aanbestedingswet. Kleine bedrijven hoeven bijvoorbeeld niet alle risico's van een bouwproject te dragen. Deze kunnen zich onmogelijk verzekeren tegen al deze risico's.

De Gids Proportionaliteit (1e Herziening) gaat verder in op dit proportionaliteitsbeginsel. Ook staan er in deze gids praktische voorbeelden.

Sinds juli 2017 digitale bekendmaking aanbestedingen

In de Aanbestedingswet staat dat overheden hun aanbestedingen digitaal bekend maken.

Soorten opdrachten voor aanbestedingen

Een overheidsdienst schrijft aanbestedingen uit voor werken, leveringen of diensten:

  • Werken

    Bijvoorbeeld bouwkundige en civieltechnische werken. Hieronder vallen de bouw van een brug, een kantoorgebouw of de aanleg van een weg. Bij een aanbesteding voor werken stelt de Aanbestedingswet het gebruik van Aanbestedingsreglement Werken 2016 (ARW) verplicht. Hierin staat een beschrijving van elke aanbestedingsprocedure. Daardoor is het voor iedereen duidelijk hoe de aanbestedingsprocedure moet verlopen.
  • Leveringen

    Hieronder vallen aankoop, huur, lease en huurkoop van producten.
  • Diensten

    Hieronder vallen alle inkopen die niet onder ‘werken’ of ‘leveringen’ vallen. Bijvoorbeeld onderhoud of beveiliging van kantoren.

Aanbestedingsregels concessies

Daarnaast zijn er aanbestedingsregels voor concessies. In zulke gevallen exploiteert een ondernemer werken of diensten voor de overheid. Bijvoorbeeld een openbaar vervoerbedrijf of een zwembad.

Heeft een concessie een waarde van meer dan €5.225.000? Dan is publicatie van de aanbesteding verplicht.

Overheidsopdrachten niet samenvoegen

Overheden mogen opdrachten niet onnodig samenvoegen zodat kleinere bedrijven geen kans meer maken. Heeft een aanbestedende dienst vestigingen in het hele land? Dan mag de dienst niet voor 4 jaar het installatietechnisch onderhoud van alle gebouwen samenvoegen in 1 opdracht. Want dan zouden de mogelijkheden voor kleinere bedrijven te beperkt zijn. Bovendien maakt een overheidsorganisatie zich dan te afhankelijk van 1 marktpartij.

Samenvoeging van een opdracht mag alleen als daar een goede reden voor is. In een motivering moet de dienst uitleggen waarom dit nodig is.

Verschillende aanbestedingsprocedures

Overheidsorganisaties kunnen verschillende aanbestedingsprocedures toepassen. De soort procedure bepaalt hoe organisaties de opdracht moeten aankondigen. Bijvoorbeeld openbaar of met voorselectie (niet-openbaar).

Drempelwaarden voor Europees aanbesteden

De waarde van de opdracht is van belang om de soort procedure te bepalen. Bedraagt een opdracht evenveel of meer dan de Europese drempelwaarde? Dan moet de overheidsorganisatie de opdracht Europees aanbesteden. Ook moet de overheid de opdracht publiceren. Alle landen uit de EU publiceren aanbestedingen boven de Europese drempel.

Is de opdracht lager dan de drempelwaarde? Dan is publicatie niet verplicht en is er meer vrijheid in de keuze van procedure. Bijvoorbeeld een enkelvoudig of meervoudig onderhandse aanbestedingsprocedure.

Uniform Europees Aanbestedingsdocument als Eigen verklaring

Ondernemers moeten in een eigen verklaring aangeven dat ze voldoen aan de eisen voor een aanbesteding. Dat doen ze met het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA). Overheden gebruiken het UEA bij aanbestedingen boven én onder de Europese drempelwaarden.

Ligt de aanbesteding onder de Europese drempelwaarden? Dan is gebruik van UEA alleen in de volgende situaties verplicht. Als een ondernemer bijvoorbeeld moet voldoen aan geschiktheidseisen om in aanmerking te komen voor een opdracht. Of als een ondernemer moet aantonen dat er geen uitsluitingsgronden op hem van toepassing zijn. Hij mag bijvoorbeeld geen lid zijn van een criminele organisatie.

Alleen de winnende ondernemer levert de bewijsstukken na de uitslag van de aanbesteding.

Klachten over aanbestedingsregels

Zijn ondernemers of brancheorganisaties ontevreden over de manier waarop de aanbestedingsregels zijn toegepast? Dan kunnen ze met hun klacht eerst terecht bij de desbetreffende overheidsinstantie. Levert dit niks op, dan kunnen zij terecht bij de Commissie van Aanbestedingsexperts.

Aanbestedingsrichtlijn defensie en veiligheid

Voor opdrachten op het gebied van defensie en veiligheid geldt de  Aanbestedingswet op defensie- en veiligheidsgebied. Deze wet implementeert de Europese aanbestedingsrichtlijn voor defensie- en veiligheidsopdrachten (2009/81/EG). De richtlijn moet zorgen voor een meer concurrerende Europese markt voor defensie- en veiligheidsopdrachten. 

Documenten