Kunststofafval in zee (plastic soep)

Zwerfvuil in zee bestaat voor een belangrijk deel uit kunststofafval. Kunststofafval in zee heet ook wel plastic soep. De overheid wil al het zwerfvuil in zee aanpakken. Dus ook het kunststofafval in zee.

Bronnen van zwerfvuil in zee

Strandafvalonderzoek is één van de manieren om erachter te komen waar het afval in zee vandaan komt. Van het strandafval in Nederland komt 44% van de scheepvaart en visserij. 30% komt vooral door strandtoerisme. Van de overige 26% is de herkomst onbekend of niet duidelijk. 75% van het strandafval is kunststof.

Risico’s kunststofafval in zee

Kunststofafval in zee vormt op de volgende manieren een risico voor de natuur, mensen en dieren:

  • Kunststof blijft lang in het zeemilieu aanwezig. Dat komt doordat de natuur kunststoffen heel moeilijk afbreekt. Verder blijkt dat verontreinigende stoffen in het water zich relatief goed hechten aan kunststofafval.
  • Zeevogels, vissen en andere zeedieren kunnen verhongeren als zij kunststofafval inslikken. Dit gebeurt als de magen van de dieren verstopt raken door het afval.
  • Dieren kunnen verstrikt raken in grotere stukken afval en stikken. Dit gebeurt bijvoorbeeld in losgeslagen netten.
  • Losgeslagen netten komen soms terecht in schroeven van vissers- en recreatieboten.
  • Zwerfvuil kan visvangst verontreinigen. Dit kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Daarom mag verontreinigde vis niet worden verkocht.
  • Afval uit zee komt ook op het strand terecht. Stranden schoonmaken is duur en ook schrikt zwerfvuil op het strand toeristen af.

Maatregelen verminderen zeeafval

Het kabinet wil zich inspannen om het zwerfvuil op zee verder terug te dringen. Zowel nationaal als internationaal. Het Nederlandse afvalbeleid speelt hierin een rol.

De overheid neemt verschillende maatregelen om plastic en kunststof terug te dringen. Zo geldt vanaf 1 januari 2016 een verbod op het gratis weggeven van plastic tassen. Producenten hebben afgesproken dat zij bij het ontwerp van hun producten al rekening houden met het voorkomen van kunststofafval.

Microplastics

Een aparte categorie kunststofafval zijn de microplastics. Microplastics zijn hele kleine stukjes kunststof (minder dan 5 millimeter doorsnee). Microplastics ontstaan door de afbraak van grotere stukken plastic afval. Maar ook door slijtage van bijvoorbeeld visnetten of slijtage van kleding. Ook worden stukjes microplastics toegevoegd aan producten zoals tandpasta en scrubs. Deze producten kunnen via het afvalwater in het buitenwater terecht komen.

Er is nog weinig bekend over de gevaren van microplastics in zee en in de voedselketen. Wel is duidelijk dat zeedieren microplastics opnemen, bijvoorbeeld via hun eten. Daarom lopen meerdere onderzoeken naar de aanwezigheid van (micro)plastics, de verspreiding in het milieu, de effecten op organismen en de gevolgen voor de voedselketen.

Aanpak microplastics

De Rijksoverheid wil het gebruik van microplastics terugdringen. Zij zet zich onder meer in voor een Europees verbod op microplastics in cosmetica en schoonmaakmiddelen.

De cosmeticabranche neemt haar eigen verantwoordelijkheid. Bedrijven zijn bijvoorbeeld al bezig alternatieven te zoeken voor microplastics in cosmeticaproducten.