Fossiele brandstoffen in de toekomst

De Rijksoverheid wil het gebruik van fossiele brandstoffen, zoals aardgas, steenkool en aardolie, sterk verminderen. Bij de verbranding van fossiele brandstoffen komt het broeikasgas CO2 vrij. Dat is slecht voor het klimaat. Daarom stimuleert de Rijksoverheid energiebesparing en de stapsgewijze overgang naar duurzame energie. In 2050 moet het energiesysteem CO2-vrij zijn.

Aardgas blijft nodig tijdens overgang naar CO2-vrij energiesysteem

Nederland gebruikt veel aardgas. Maar er is nog niet voldoende duurzame energie beschikbaar om aardgas te vervangen. En er is tijd nodig om alle gebouwen aardgasvrij te maken. Daarom heeft Nederland de komende jaren nog aardgas nodig. 87% van de huishoudens in Nederland gebruikt nu nog gas om te verwarmen.
 
Gemeentes kijken op dit moment samen met netbeheerders en energieleveranciers hoe bestaande huizen en wijken het beste aardgasvrij kunnen worden gemaakt. Dit valt onder het programma Aardgasvrije Wijken. Ook moeten er nog oplossingen gevonden worden voor situaties waarin (duurzaam opgewekte) elektriciteit niet geschikt is. Bijvoorbeeld bij zwaar transport en industriële processen waarbij veel hitte nodig is.

Gaswinning in afbouwfase

Mijnbouwbedrijven winnen aardgas op Nederlands grondgebied. Daarnaast importeert Nederland gas. Eigen gas heeft de voorkeur, omdat door import van gas extra CO2 vrij komt. En omdat Nederland minder afhankelijk wil zijn van het buitenland.
Nederland wint wel steeds minder aardgas. Dit komt door de versnelde afbouw van gaswinning in Groningen, en doordat er steeds minder gas zit in de 200 kleine gasvelden op land en op zee. Vergunningen om naar nieuwe gasvelden op land te zoeken, worden niet meer afgegeven.

Geen winning van schaliegas in Nederland

In Nederland zijn er geen bedrijven die schaliegas (een vorm van aardgas) winnen. Het kabinet wil dat bedrijven ook in de toekomst niet naar schaliegas zoeken of winnen. Dit heeft het kabinet vastgelegd in de Structuurvisie Ondergrond. Nederland zet in op duurzaam opgewekte energie. Het gebruik van aardgas wordt zoveel en zo snel mogelijk vervangen door energie waarbij veel minder CO2 vrijkomt. Daarom heeft het kabinet besloten dat er geen nieuwe vergunningen worden uitgegeven om nieuwe gasvelden op land te zoeken. Ook niet voor schaliegas.

Nederland nog afhankelijk van aardolie voor vervoer en industrie

Nederland is nog erg afhankelijk van aardolie. Aardolie is vooral belangrijk voor de industrie en voor vervoer. Raffinaderijen maken uit aardolie diesel, kerosine, stookolie, smeerolie, teer, benzine en LPG. Ook is aardolie een grondstof voor de productie van kunststoffen. De Nederlandse olievelden leveren maar een zeer klein deel van de aardolie. De meeste olie wordt geïmporteerd. Omdat de levering niet altijd zeker is, houdt de overheid een strategische voorraad aan. 

Ook heeft Nederland, samen met andere landen, een oliecrisisbeleid ontwikkeld. Zo kan de overheid bij een crisis het oliegebruik beperken. Daarnaast stimuleert de Rijksoverheid het gebruik van biomassa als grondstof voor de productie van energie, kunststof en brandstof. En stimuleert de overheid alternatieve brandstoffen als biodiesel en biobrandstoffen.

Verbod op kolen bij elektriciteitsproductie

Het kabinet verbiedt het gebruik van kolen voor elektriciteitsproductie in Nederland, omdat er veel CO2 bij vrij komt. Het verbod op kolen is eind 2019 in werking gegaan. Daarom is sinds eind 2019 de Hemwegcentrale gesloten. 

De 4 overgebleven centrales blijven nog open. Zij hebben een overgangsperiode gekregen om investeringen terug te verdienen. En om te kunnen ombouwen naar alternatieve, duurzamere brandstoffen. De eigenaren van de Amercentrale hebben hiervoor nog tot eind 2024.

De eigenaars van de 3 nieuwste kolencentrales hebben nog tot eind 2029 om de centrales geschikt te maken voor elektriciteitsproductie met duurzamere brandstoffen. 1 van de manieren waarop ze dat doen is door biomassa te stoken. Deze centrales zijn een van de meest moderne van Europa en stoten zo min mogelijk CO2 uit.

Vergunning voor opsporing en winning delfstoffen

Bedrijven hebben een vergunning nodig voor de opsporing en winning van delfstoffen, zoals olie en gas. De minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) geeft deze vergunning af. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) houdt toezicht op de opsporing en winning van delfstoffen.