Aanpak huwelijksdwang

De overheid wil huwelijksdwang voorkomen en bestrijden. Onder andere door wet- en regelgeving, goede voorlichting en door daders streng te straffen.

Wettelijk tegengaan van huwelijksdwang

Sinds 5 december 2015 is het door de Wet tegengaan huwelijksdwang moeilijker om in Nederland een gedwongen huwelijk te sluiten. De belangrijkste punten uit deze wet zijn:

Verbod kinderhuwelijk onder 18 jaar

Beide partners moeten minimaal 18 jaar zijn om in Nederland te kunnen trouwen. Is een huwelijk in het buitenland gesloten tussen minderjarige partners (kinderhuwelijk)? Dan wordt het huwelijk in Nederland pas erkend als beide partners minimaal 18 jaar zijn.

Verklaring onder ede als neef en nicht willen trouwen

Neef-nichthuwelijken mogen in Nederland alleen als er een beëdigde verklaring is van beide partners dat zij uit vrije wil toestemming geven voor het huwelijk. Een neef-nichthuwelijk is een huwelijk tussen een volle neef en nicht of tussen een oom of tante en een neef of nicht. De voorwaarde geldt ook voor huwelijken van mensen van hetzelfde geslacht. Bijvoorbeeld 2 neven die met elkaar willen trouwen of een oom met een neef.

Verbod polygaam huwelijk

Is er in het buitenland een polygaam huwelijk gesloten door een persoon die in Nederland woont? Of door een persoon die de Nederlandse nationaliteit heeft? Dan wordt het huwelijk niet erkend in Nederland.

Strafrechtelijke aanpak van huwelijksdwang

Huwelijksdwang is strafbaar. Voor de vervolging van daders gelden de volgende regels:

  • Daders kunnen maximaal 2 jaar gevangenisstraf krijgen.
  • Heeft een Nederlander iemand in het buitenland gedwongen tot een huwelijk? Dan is vervolging in Nederland mogelijk. Ook als huwelijksdwang in dat andere land niet strafbaar is. Dit geldt ook voor vreemdelingen met een vaste woonplaats of verblijfplaats in Nederland.
  • De verjaringstermijn van 6 jaar voor huwelijksdwang bij een minderjarige begint als het slachtoffer 18 jaar is geworden. Een slachtoffer heeft hierdoor tijd om als volwassene na te denken over de gevolgen van het gedwongen huwelijk. En om aangifte te doen.
  • Het is mogelijk een verdachte van huwelijksdwang in voorlopige hechtenis te nemen om het slachtoffer beter te beschermen.
  • Het Openbaar Ministerie (OM) heeft bevoegdheden om daders op te sporen. Het OM mag bijvoorbeeld gegevens over het telefoonverkeer opvragen.

Huwelijkse gevangenschap

Soms is de medewerking van een echtgenoot nodig om een formeel of informeel religieus huwelijk te beëindigen. Weigert de echtgenoot deze medewerking? Dan is er sprake van huwelijkse gevangenschap.

Afhankelijk van de omstandigheden kan de rechter de onwillige echtgenoot bevelen mee te werken aan het ontbinden van het huwelijk. En daarbij bijvoorbeeld bepalen dat als hij dat niet doet dwangsommen moet betalen.

Uithuwelijken zonder dwang

Uithuwelijken hoeft niet altijd onder zware druk plaats te vinden. Als er sprake is van zachte dwang, aandringen of motiveren, dan is een strafrechtelijke aanpak niet altijd aan de orde. Soms stemt iemand er bijvoorbeeld mee in dat de ouders een partner zoeken. Wel is dan nog steeds sprake van ongewenst gedrag, dat aangepakt hoort te worden met middelen zoals:

  • bewustwording;
  • informatie en beïnvloeding van de ouders/familie;
  • ondersteuning van, en hulp aan, het slachtoffer.

Cijfers over huwelijksdwang

Uit onderzoek blijkt dat er in Nederland tussen de 674 en 1914 slachtoffers zijn van huwelijksdwang. Het rapport Zo zijn we niet getrouwd geeft buiten cijfers ook achtergronden en inzichten in huwelijksdwang. Bijvoorbeeld de aanleiding van gedwongen huwelijken, achterlating en huwelijkse gevangenschap.

Maatregelen om huwelijksdwang te voorkomen

In het plan van aanpak preventie huwelijksdwang en in het actieplan Zelfbeschikking staan maatregelen voor het voorkomen en op tijd signaleren van huwelijksdwang.

Het plan van aanpak preventie huwelijksdwang was gericht op:

  • dat gemeenschappen waarin huwelijksdwang voorkomt eigen keuzes, zelfstandigheid en vrije partnerkeuze als recht gaan zien. Bijvoorbeeld door voorlichting;
  • dat beroepskrachten uit de gezondheidszorg, hulpverlening en scholen meer deskundigheid krijgen over huwelijksdwang. Bijvoorbeeld door e-learning en trainingen.

Het actieplan Zelfbeschikking bouwt voort op het plan van aanpak preventie huwelijksdwang 2012-2014. Dit actieplan moet ertoe leiden dat mensen zich bewust zijn dat ze het recht hebben om zelf keuzes te maken over hun eigen leven. Bijvoorbeeld bij keuzes die spelen bij school, opleiding, werk of vrije tijd, partnerkeuze, scheiding, religie et cetera. En deze keuzes ook durven te maken.

Acties om huwelijksdwang te voorkomen

De acties uit het plan van aanpak om huwelijksdwang te voorkomen, zijn:

Campagne Trouwen tegen je wil

De campagne Trouwen tegen je wil is er voor jongeren die tegen hun wil moeten trouwen. De campagne roept jongeren op om erover te praten of hulp te zoeken. Op de campagnesite Trouwentegenjewil.nl staat informatie over het recht van partnerkeuze. En waar de jongeren voor hulp en advies terecht kunnen.

Taboes bespreekbaar maken

In 2014 voerde een aantal (maatschappelijke) organisaties het project Bespreekbaar maken van taboeonderwerpen uit. Dit in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Het doel van dit project was taboeonderwerpen bespreekbaar maken onder een aantal groepen in Nederland. Waaronder Turken, Marokkanen, Koerden, Somaliërs, Afghanen, Hindoestanen, Roma, orthodox-joden en traditioneel christelijken. Hiervoor zijn 160 vrijwilligers uit deze groepen opgeleid en begeleid. Zij kunnen ingezet worden door gemeenten, organisaties en instellingen om binnen de eigen gemeenschap taboeonderwerpen bespreekbaar gemaakt. Het gaat om de onderwerpen huwelijksdwang, huwelijkse gevangenschap, achterlating, eergerelateerd geweld en aanvaarding van (homo)seksualiteit.

Cursus huwelijksdwang voorkomen

Voor een hulpverlener, arts of docent die vaak met jongeren werkt is er de gratis online e-module huwelijksdwang. Deze cursus geeft informatie over wat huwelijksdwang precies is en wat ze er aan kunnen doen.