Gevolgen leerlingendaling

De samenstelling van de Nederlandse bevolking verandert. Er komen steeds meer 65-plussers (vergrijzing) en het geboortecijfer daalt (ontgroening). Doordat minder kinderen worden geboren, komen er steeds minder leerlingen in het onderwijs.

Daling basisonderwijs

In het basisonderwijs is er al jaren sprake van een daling. Tussen 2008 en 2015 is het aantal basisschoolleerlingen met 110.000 gedaald. Voor de periode 2015-2021 daalt het aantal leerlingen waarschijnlijk met 60.000.

Daling voortgezet onderwijs

De afgelopen jaren heeft ongeveer 40% van de middelbare scholen te maken gehad met leerlingendaling. Verwacht wordt dat dat aandeel zal toenemen tot 80% in 2019. Deze leerlingendaling is hardnekkig en houdt waarschijnlijk aan tot 2028. Tot 2028 daalt het totaal aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs met 12%. Deze daling is niet gelijk over het land verdeeld. Er zijn grote regionale verschillen.

Gevolgen kwaliteit onderwijs door leerlingendaling

Krimpt een school door een dalend aantal leerlingen? Dan kan dit gevolgen hebben voor de onderwijskwaliteit. Dit hoeft niet. Een school met goede leerkrachten kan heel goed onderwijs leveren. Zeker als zij het onderwijs op een slimme manier organiseren. In krimpsituaties verdient die onderwijskwaliteit wel extra aandacht. Kan de kwaliteit niet langer gegarandeerd worden, dan brengt dit het voortbestaan van de school in gevaar.

Financiƫle gevolgen door leerlingendaling

Leerlingendaling zorgt ervoor dat scholen minder inkomsten krijgen. Het schoolbudget wordt namelijk gebaseerd op het aantal leerlingen. De inkomsten bepalen voor een groot deel de toekomst van een school. Heeft een school 3 jaar op rij minder leerlingen dan is opgenomen in de opheffingsnorm? Dan stopt de bekostiging van de overheid en moet de school sluiten.

Voor kleine basisscholen is er een kleinescholentoeslag. In het voortgezet onderwijs bestaat die niet.
Fuseren scholen en verliezen zij daardoor inkomsten? Dan kunnen scholen tijdelijk fusiecompensatie krijgen. Dit geldt voor zowel het basisonderwijs als voortgezet onderwijs.

Gevolgen voor huisvesting door leerlingendaling

Met minder leerlingen heb je minder klaslokalen nodig. Als scholen kleiner worden, kan de overtollige ruimte flink oplopen, terwijl de kosten doorlopen. Scholen moeten dan afspraken met de gemeente maken. Bijvoorbeeld over het teruggeven van de ruimtes of het vinden van een andere bestemming.

Gevolgen leerlingendaling voor onderwijspersoneel

Leerlingendaling heeft soms ingrijpende gevolgen voor leraren. Zo zijn er minder docenten nodig. Als niet op tijd begonnen wordt met mobiliteitsbevordering, kan dit leiden tot ontslagen.